II FSK 852/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Jan Rudowski, Protokolant Dorota Żmijewska, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. P. i S. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wr 1781/06 w sprawie ze skargi J. P. i S. P. na decyzję Izby Skarbowej w L. z dnia 10 sierpnia 1998 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. p o s t a n a w i a oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 17 grudnia 2007 r., I SA/Wr 1781/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę J. i S. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z 8 czerwca 2000 r., I SA/Wr 2199/98. 2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym przyjętym przez sąd pierwszej instancji stanie faktycznym: wyrokiem z 8 czerwca 2000 r., I SA/Wr 2199/98, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. i S. P. na decyzję Izby Skarbowej w L. z 10 sierpnia 1998 r. Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. Powyższy wyrok strona zaskarżyła wnosząc skargę o wznowienie w dniu 10 września 2006 r. (wpływ do NSA w dniu 11 września 2006 r.) Jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnik skarżących powołała art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W skardze wniesiono o: zmianę zaskarżonego orzeczenia, uchylenie decyzji izby skarbowej i zasądzenie kosztów postępowania. 3. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) oraz 277 i art. 278 p.p.s.a. wskazał, że jako dzień w którym strona dowiedziała się o okolicznościach dających podstawę do wznowienia postępowania sądowoadminstracyjnego, wskazano prawomocne orzeczenie Sądu Okręgowego w Legnicy z 7 czerwca 2006 r. oddalające apelację prokuratora w sprawie o złożenie do depozytu sądowego dokumentów zabranych skarżącym w toku kontroli. Sąd, przyjmując za stroną, wskazał, że dzień wydania tego orzeczenia wyznacza początek biegu 3 miesięcznego terminu z art. 277 p.p.s.a., a dla zachowania procesowych skutków, konieczne było wniesienie skargi o wznowienie, nie później, niż w dniu 7 września 2006 r. (czwartek). Tymczasem, jak wynika z daty stempla pocztowego (k-11 akt sądowych) oraz z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2006 r., II FSK 1358/06, o przekazaniu skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu (karta - 21) skarga o wznowienie, została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 10 września 2006 r., dlatego uznano, że wniesienie jej z uchybieniem ustawowego 3 miesięcznego terminu z art. 277 p.p.s.a. - czyni skargę bezskuteczną. Ponadto, sąd wskazał, że w sprawie, uchybiony został 5 letni termin określony w art. 278 p.p.s.a. Kwestionowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2000 r. sąd ocenił według obowiązującego w dniu jego wydania art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368 ze zm., dalej: ustawa o NSA), zgodnie z którym wyrok uzyskiwał walor prawomocności z dniem jego wydania. Liczony więc od 8 czerwca 2000 r. 5 letni termin określony w art. 278 p.p.s.a. upłynął z 8 czerwca 2005 r. Dlatego zdaniem sądu skarga o wznowienie postępowania jako wniesiona dopiero 10 września 2006 r. (tj. po ponad 6 latach od prawomocnego rozstrzygnięcia) była nieskuteczna. Zdaniem sądu pierwszej instancji z poczynionych w sprawie ustaleń wynikało ponad wszelką wątpliwość, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego wyrokiem NSA, wniesiona 10 września 2006 r. nie mogła wywołać oczekiwanych przez strony skutków prawnych. Powodem nieskuteczności uruchomionego przez skarżących trybu, służącego wzruszeniu prawomocnego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego - było nie zachowanie ustawowych terminów wniesienia skargi o wznowienie. Każdy z uchybionych terminów stanowił samoistną podstawę odrzucenia skargi o wznowienie. O ile jednak 3 miesięczny ustawowy termin procesowy - z art. 277 p.p.s.a., mógłby być na wniosek strony przywrócony, to naruszenie 5 letniego terminu prawa materialnego z art. 278 p.p.s.a. stanowiło (bezwarunkową) negatywną przesłankę, uniemożliwiającą wznowienie postępowania. Upływ tego ostatniego terminu - skutkował prekluzją roszczenia i bezwzględną niedopuszczalnością skargi o wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzenie powyższych przeszkód o charakterze procesowym, wykluczało merytoryczną ocenę przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego opartych w skardze o wznowienie na okolicznościach z art. 273 § 2 p.p.s.a. Z tych samych względów sąd uznał za niecelowe dopuszczenie wnioskowanych przez strony dowodów. 4. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie skarżący zaskarżyli je w całości zarzucając naruszenie: - art. 277 p.p.s.a poprzez przyjęcie, że skarga o wznowienie złożona została (nadana w urzędzie pocztowym ) w dniu 10 września 2006 r. w sytuacji, gdy skarga została wniesiona w dniu 7 lipca 2006 r. co zostało potwierdzone pieczęcią poczty na dowodzie nadania listu poleconego, - sprzeczne ustalenia faktyczne zakładające, że skarga została wniesiona w dniu 10 września a została wniesiona w dniu 7 września 2006 r. - naruszenie art. 278 p.p.s.a. poprzez odmowę przyjęcia do rozpoznania skargi, w której strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Ponadto z ostrożności procesowej strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi i to w zakresie terminu wynikającego z art. 277 i art. 278 p.p.s.a. W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna. Już na wstępie należy podkreślić, że podstawę prawną wniesionej do WSA we Wrocławiu skargi o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania sądowoadministracyjnego stanowił art. 273 § 2 p.p.s.a. Jednocześnie skarga o wznowienie, co w sprawie jest bezsporne wniesiona została po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2000 r. (I SA/Wr 2199/98), którego dotyczy skarga o wznowienie, uprawomocnił się z dniem jego wydania. Liczony więc od tego okresu pięcioletni termin określony w art. 278 p.p.s.a. upłynął z dniem 8 czerwca 2005 r. Termin określony w tym przepisie ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2 i art. 277 p.p.s.a. Innymi słowy skarga o wznowienie postępowania wniesiona z zachowaniem terminów w tych przepisach określonych, ale po upływie terminu pięcioletniego podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym, bez konieczności badania merytorycznych podstaw wznowienia. W związku z tym bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy pozostaje zarzut naruszenia art. 277 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarga o wznowienie została wniesiona w dniu 7 września 2006 r., a nie 10 września 2006 r. jak przyjął sąd pierwszej instancji. Na marginesie należy wskazać, że sąd ten zupełnie zbędnie zajmował się kwestią zachowania terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. skoro kwestia ta nie mogła mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 278 p.p.s.a. poprzez odmowę przyjęcia do rozpoznania skargi, w której strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Otóż zgodnie z art. 270 p.p.s.a. wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie na wniosek strony, która wskazuje podstawy wznowienia. Z treści skargi o wznowienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika wynika, że opiera się ona na podstawie wskazanej w art. 273 § 2 p.p.s.a., którą sąd administracyjny rozpoznający sprawę był związany. Sąd ten w związku z tym nie badał i nie mógł badać przesłanek określonych w art. 278 p.p.s.a., a dotyczących możności działania czy należytej reprezentacji. Naczelny Sąd Administracyjny ubocznie zauważa, że ustawowe przesłanki wznowienia, określone w art. 278 p.p.s.a., które ewentualnie pozwalałyby na rozpoznanie skargi o wznowienie, mimo upływu pięcioletniego terminu, nie przewidują przesłanki "pozbawienia możliwości obrony swych praw", której autor skargi kasacyjnej i tak nawet nie uzasadnił. Pozbawiony jakichkolwiek podstaw prawnych jest zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi (prawdopodobnie skargi o wznowienie postępowania), w zakresie terminu wynikającego z art. 277 i art. 278 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.