I OW 168/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy J. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy J. a Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania podania o wypłacenie zaległych świadczeń wychowawczych postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Pismem z dnia 17 marca 2017 r. M. i L.T. zwrócili się do Wójta Gminy S. z prośbą o wypłacenie zaległego świadczenia wychowawczego za okres od dnia [..] maja 2016 r. (daty narodzin dziecka) do dnia 31 grudnia 2016 r. oraz świadczenia rodzicielskiego od dnia narodzin dziecka, tj. od dnia [..] maja 2016 r. do dnia 30 listopada 2016 r. wskazując, że w związku ze zmianą miejsca zamieszkania, świadczenia wypłacane są przez Wójta Gminy J. – wychowawcze od dnia 1 stycznia 2017 r., a rodzicielskie od dnia 1 grudnia 2016 r. Pismem z dnia 29 marca 2017 r. Wójt Gminy S. mając na uwadze miejsce zamieszkania wnoszących pismo, przekazał podanie M. i L.T. Wójtowi Gminy J., uznając się za organ niewłaściwy w sprawie. Wójt Gminy J. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość uznając, że M. i L.T. zwrócili się do Wójta Gminy S. o wypłatę świadczeń za okres, w którym zamieszkiwali na terenie gminy S., a więc to ten organ jest kompetentny do rozpoznania ich podania. Wskazano, że decyzją Wójta Gminy S. z dnia [..] sierpnia 2016 r., nr [..] L.T. był uprawniony do świadczeń wychowawczych na dzieci za wyjątkiem M.T. Decyzją Wójta Gminy S. z dnia [..] grudnia 2016 r., nr [..] prawo do świadczenia wychowawczego wynikające z decyzji z dnia [..] sierpnia 2016 r. zostało uchylone w związku ze zmianą miejsca zamieszkania rodziny M. i L.T. Decyzją Wójta Gminy J. z dnia [..] stycznia 2017 r. zostało przyznane świadczenie rodzicielskie na dziecko – M.T. od dnia 1 grudnia 2016 r. do dnia 11 maja 2017 r., a decyzją Wójta Gminy J. z dnia 27 stycznia 2017 r. zostało przyznane świadczenie wychowawcze na dzieci, w tym na M.T. od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. Organ podkreślił, że M. i L.T. nie byli uprawnieni do świadczeń na dziecko M.T. w okresie od dnia narodzin dziecka, tj. od dnia [..] maja 2016 r. w gminie S. ze względu na toczące się postępowania sądowe dotyczące sporządzenia aktu urodzenia dziecka M.T., który to akt został sporządzony dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny z dnia [..] listopada 2016 r., I Ns [..]. Pismo z dnia 17 marca 2017 r. Wójt Gminy J. zakwalifikował jako podanie o przyznanie zaległych świadczeń za okres zamieszkiwania M. i L.T. na terenie gminy S., co wyklucza – w ocenie tego organu - jego właściwość w sprawie. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy S. stwierdził, że decyzją z dnia [..] sierpnia 2016 r., nr [..] świadczenie wychowawcze na dziecko M.T. nie zostało przyznane. Od decyzji tej nie złożono odwołania. W dniu 21 grudnia 2016 r. zgłoszono zmianę miejsca zamieszkania oraz rezygnację z pobierania świadczeń na dzieci od dnia 1 stycznia 2017 r., co skutkowało decyzją Wójta Gminy S. z dnia [..] grudnia 2016 r., nr [..] o uchyleniu prawa do świadczeń wychowawczych od dnia 1 stycznia 2017 r. W okresie zamieszkiwania na terenie gminy S., M. i L.T. nie ubiegali się o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego w związku z opieką nad M.T.. Ponieważ zaś obecnie zamieszkują na terenie gminy J., Wójt Gminy S. nie jest organem właściwym w sprawie rozpoznania podania z dnia 17 marca 2017 r. w związku z treścią art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 195 z późn. zm.) oraz art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 z późn. zm.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość w sprawach należących do sądów administracyjnych objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Z art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że spory o właściwość rozstrzyga między organami jednostek samorządu terytorialnego wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu - sąd administracyjny. Organy będące w sporze w rozpoznawanej sprawie nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. W przedmiotowej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiony został spór negatywny pomiędzy Wójtem Gminy J. a Wójtem Gminy S. dotyczący wskazania organu właściwego do rozpoznania podania M. i L.T. z dnia 17 marca 2017 r. Wskazać jednak należy, że o sporze o właściwość (sporze kompetencyjnym) możemy mówić jedynie wówczas, gdy pomiędzy organami istnieje rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej, tej samej sprawy administracyjnej, zaś stan faktyczny jak i prawny sprawy pozostają niesporne. Wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, czy też sporu kompetencyjnego musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, aby można precyzyjnie określić przedmiot sprawy. Ustalenie stanu faktycznego i określenie przedmiotu sprawy należy do organów administracji publicznej (art. 7 k.p.a.), a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak takich ustaleń powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2004 r., OW 39/04, ONSAiWSA 2004, Nr 1, poz. 17; postanowienie NSA z dnia 30 września 2004 r., OW 110/04, ONSAiWSA 2005, Nr 2, poz. 46; postanowienie NSA z dnia 23 maja 2013 r., II OW 15/13, LEX nr 1319036). Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Wójt Gminy J. w swoim wniosku wskazał bowiem, że wnioskujący wystąpili do Wójta Gminy S. "o wypłatę zaległych świadczeń", a jednocześnie, że wystąpili o "przyznanie zaległych świadczeń". Z kolei Wójt Gminy S. w odpowiedzi na wniosek stwierdził, że podanie "dotyczyło świadczenia wychowawczego i rodzicielskiego". Z akt sprawy wynika w istocie, że podanie z dnia 17 marca 2017 r. zostało sformułowane nieprecyzyjnie jako prośba o wypłatę zaległych należności z tytułu przysługujących świadczeń - wychowawczego i rodzicielskiego. Wobec powyższego uznać należało, że organy będące w sporze nie ustaliły jednoznacznie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności tego czego dotyczy wniosek z dnia 17 marca 2017 r. Nie można zatem dokonać prawidłowej kwalifikacji prawnej i ustalić, który organ jest właściwy do rozpoznania sprawy. W sytuacji, gdy pomiędzy organami nie ma zgody, co do oceny stanu faktycznego, bez czego nie jest możliwe ustalenie, w oparciu o jakie przepisy (prawa materialnego) należy rozstrzygnąć daną sprawę, nie można mówić o tożsamości sprawy, a w konsekwencji zaistniały spór ma na tym etapie charakter sporu pozornego. Warunkiem wstępnym rozpatrzenia sporu kompetencyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego, w którym ma być rozstrzygana konkretna sprawa przez właściwy organ. W realiach niniejszej sprawy sprowadza się to przede wszystkim do ustalenia rzeczywistej treści podania z dnia 17 marca 2017 r. przez organ, do którego to podanie wpłynęło, aby ustalić czy dotyczy ono wypłaty czy przyznania świadczenia, a w następstwie tego czy, a jeżeli tak to który z organów jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej tym wnioskiem. Spór kompetencyjny o właściwość z istoty swojej zachodzi między określonymi organami na tle konkretnej sprawy administracyjnej, o której załatwienie wystąpił do organów indywidualnie oznaczony podmiot lub podmioty. Dlatego też orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygające spór kompetencyjny nie może być abstrakcyjne, czyli pozbawione odniesienia do konkretnej sprawy, przy czym Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać zakresu przedmiotowego sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r., II GW 9/13, LEX nr 1320673). Z powyższych względów i na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151, art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu wniosku.