II FZ 614/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 27 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 477/10 w przedmiocie wniosku o zmianę postanowienia z dnia 24 września 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 478/10, w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 24 maja 2010 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania kontrolnego postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 477/10, mocą którego oddalono wniosek W. O. o zmianę postanowienia tego Sądu z dnia 24 września 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 478/10, w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. W motywach orzeczenia Sąd podał, że postanowieniem z dnia 24 września 2010 r. oddalił wniosek Skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, uznając, że złożone przez niego oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym jest niepełne i niewiarygodne. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że na rachunku bankowym skarżącego odnotowano wpłaty znacznie przekraczające wysokość deklarowanych przez niego dochodów, których pochodzenie nie zostało wyjaśnione. Prawidłowość ustaleń Sądu w wyżej wymienionym zakresie potwierdzona została przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 602/10, oddalił zażalenie skarżącego. Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2011 r. W. O. zwrócił się do Sądu o zmianę postanowienia z dnia 24 września 2010 r. poprzez przyznanie mu prawa pomocy i zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. W przedmiotowym wniosku podniósł, że jedynym źródłem jego dochodów jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 1500 zł brutto miesięcznie, które jest zajęte przez komornika do kwoty minimalnego wynagrodzenia. Zaznaczył również, że aktualnie zamieszkuje w K. lub u swojej matki w L. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący przedłożył: kopię zeznania podatkowego za 2010 r., zgodnie z którym osiągnął dochód w wysokości 14.041,78 zł, zeznanie PIT 36L o wysokości osiągniętego dochodu w 2010 r., z którego wynika, że osiągnął przychód w wysokości 57.410,25 zł oraz zaświadczenie o dochodach. Oświadczył również, że nie dysponuje żadnymi rachunkami obrazującymi koszty utrzymania, gdyż koszty te ponosi jego matka (mieszkanie, wyżywienie). Nie podał żadnych informacji odnośnie posiadanych rachunków bankowych, pojazdów, a także innego mienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na wstępie wskazał na treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. - i podkreślił, że do zmiany postanowienia w trybie przewidzianym w tym przepisie, zmiana okoliczności sprawy musi doprowadzić do zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a., co w ocenie Sądu nie nastąpiło. Sąd podkreślił, że skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu, korzysta z pomocy materialnej ze strony matki, która w zasadzie pokrywa pełne koszty jego utrzymania, a ponadto w 2010 r. uzyskał przychód z prowadzonej działalności w wysokości, która nie pozwala na przyjęcie, że jego sytuacja materialna wymaga przyznania mu prawa pomocy ze środków publicznych. Pomimo wezwania skarżący nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych ani żadnych informacji odnośnie posiadanego mienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 P.p.s.a. Podkreślił, że jego wynagrodzenie zajęte jest przez Urząd Skarbowy, a ponadto musi on płacić alimenty na rzecz byłej żony. Nie posiada on żadnego majątku, cennych przedmiotów ani gotówki. Nie może też zaciągnąć pożyczki, gdyż żaden bank mu takiej nie udzieli. Skarżący dodał, że błędne jest stanowisko Sądu w zakresie eksponowania faktu uzyskiwania przychodu z działalności, gdyż nie oznacza on gotówki, którą firma może dysponować. Skarżący powołał na poparcie swojego stanowiska także szereg orzeczeń sądów administracyjnych i ETPC. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie podkreślenia wymaga, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zostało wydane w trybie art. 165 P.p.s.a. Przepis ten warunkuje zmianę postanowienia niekończącego postępowania w sprawie zmianą okoliczności faktycznych sprawy. W niniejszym postępowaniu Skarżący wystąpił o zmianę postanowienia Sądu z dnia 24 września 2010 r., w którym odmówiono mu przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. U podstaw tego orzeczenia stanęło niepełne i niewiarygodne oświadczenie Strony o jej sytuacji majątkowej. Sąd wskazał tu na fakt zamieszkiwania z byłą żoną, nieprzedłożenia żadnych rachunków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, wpłat na konto znacznie przekraczających wpływy z umowy o pracę, na którą wyłącznie się powoływał skarżący oraz na fakt nieprzedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące. W postanowieniu będącym zaś przedmiotem zażalenia Sąd wskazał na fakt zamieszkiwania Skarżącego z matką, która pokrywa koszty jego utrzymania, fakt dysponowania przez niego stałym źródłem dochodu, fakt uzyskania w 2010 r. przychodu z działalności gospodarczej, nieprzedstawienia wyciągów z rachunku bankowego i żadnych informacji dotyczących jego mienia. Mając na uwadze tak zarysowany stan faktyczny za prawidłową należy uznać ocenę Sądu, że Skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności faktycznych, które pozwalałyby uznać, że stan sprawy uległ zmianie na tyle, by przyjąć, że Skarżący spełnia obecnie przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że przyczyną oddalenia pierwszego wniosku Skarżącego w tej sprawie było złożenie niewystarczających i niewiarygodnych oświadczeń o jego sytuacji. Po złożeniu drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy ocena ta nie mogła ulec zmianie, a z zestawienia informacji przedłożonych w obu wnioskach sytuacja materialna skarżącego rysuje się jako jeszcze bardziej niejasna, niż przy pierwszym wniosku. Po pierwsze, skarżący nadal uchyla się od przedstawienia wyciągów ze swoich rachunków bankowych, na podstawie których stwierdzić można by było rzeczywisty przepływ środków i sposób dysponowania nimi przez skarżącego. Po drugie, nie jest jasne, na czyim utrzymaniu jest skarżący: z jednej strony twierdzi, że mieszka z matką, która pokrywa wszystkie koszty jego utrzymania, z drugiej zaś, że mieszka też w K. - przy czym w pierwszym postępowaniu oświadczył - choć nie wprost - że mieszka z byłą żoną, która wspiera go finansowo i z którą na nowo próbują ułożyć sobie życie, a mieszkanie nieodpłatnie udostępnia im przyjaciel. W niniejszym postępowaniu Skarżący o wsparciu byłej żony milczy, o wspólnym mieszkaniu również, a wspomina o obowiązku alimentacyjnym wobec byłej żony. Bez względu jednak na to, jak kształtuje się sytuacja osobista skarżącego, nie budzi wątpliwości, że Skarżący dysponuje częścią wynagrodzenia z umowy o pracę, co więcej, stwierdzić należy, że jest to znaczna jego część, bowiem zajęciu podlega jedynie kwota 79,52 zł. To w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza, że eksponowane przez stronę zajęcie z uwagi na jego niewielką skalę w sposób nieznaczny jedynie wpływa na jej sytuację materialną. Przy fakcie pozostawania na utrzymaniu osób trzecich okoliczność ta oznacza, że skarżący jest w stanie uiścić wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (1/3 z kwoty 300 zł), który jest jedynym kosztem postępowania sądowego, jaki pozostał stronie do uiszczenia na tym etapie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko Sądu pierwszej instancji dotyczące przychodu uzyskanego przez skarżącego z działalności gospodarczej. Jak prawidłowo zaznaczył Sąd, z treści zeznań podatkowych nie wynika wcale, jaki jest potencjał do gromadzenia przez przedsiębiorcę środków finansowych czy dostępność środków finansowych. Strata jest jedynie wynikiem różnicy między przychodami a kosztami działalności, które to koszty są wynikiem decyzji gospodarczych danego podmiotu. Wysokość uzyskanego przez skarżącego przychodu pozwalała przyjąć, że także z tego źródła mógł on wygospodarować stosunkowo niewielką kwotę wpisu od skargi kasacyjnej w tej sprawie. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności zażalenie jako bezzasadne należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.