I OZ 729/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I SAB/Wa 40/11 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. C. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie odmowy rozpoznania zażalenia postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Pismem z dnia 6 stycznia 2011 r., które wpłynęło do Ministra Infrastruktury w dniu 14 stycznia 2011 r. M. C. wniósł osobiście skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania jego zażalenia z dnia 30 sierpnia 2010 r., na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. o umorzeniu postępowania z wniosku o wyłączenie spod egzekucji nieruchomości położnej w W., w dzielnicy U., w obrębie [...], oznaczonej na mapie nr ew. 15. W piśmie z dnia 31 marca 2011 r. (data prezentaty Sądu), które do akt sprawy wpłynęło 1 kwietnia 2011 r. radca prawny T.K. podtrzymał skargę i wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Do pisma nie został załączony dokument pełnomocnictwa. Zarządzeniem z dnia 1 kwietnia 2011 r. Sąd wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone w dniu 6 kwietnia 2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 24). Zarządzeniem z dnia 13 maja 2011 r. Sąd wezwał radcę prawnego T.K. do nadesłania pełnomocnictwa do reprezentowania M.C. przed sądami administracyjnymi, pod rygorem pominięcia czynności pełnomocnika – w terminie 7 dni. W odpowiedzi na powyższe wezwanie radca prawny T.K. przy piśmie z dnia 27 maja 2011 r. złożył dokument pełnomocnictwa z dnia 9 czerwca 2010 r. (k. 31 akt sądowych), który nie upoważniał go do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi, wobec czego Sąd uznał, że wobec nienadesłania pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi, skarżący działa w sprawie osobiście, a następnie w tym samym dniu Sąd odrzucił skargę M.C. z uwagi na brak uiszczenia wpisu od skargi w wyznaczonym przez Sąd terminie. Pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego T.K., wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez uiszczenie wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że w postępowaniu administracyjnym skarżący był zastępowany przez pełnomocnika, a pełnomocnictwo obejmowało także umocowanie do zastępowania przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik stwierdził, że skarżący reprezentowany był przez fachowego pełnomocnika również od początku przed sądem, a co najmniej od 31 marca 2011 r., gdy zostało złożone pismo wraz z pełnomocnictwem. Doręczenia dokonywane na adres skarżącego były więc wadliwe i nieskuteczne, wobec czego skarżący nie zachował terminu do uiszczenia wpisu bez swojej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmawiając na podstawie art. 86 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. przywrócenia terminu wskazał, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w postępowaniu sądowym we właściwym czasie. Sąd podał, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, dodatkowo w orzecznictwie sądowym, jako przykład braku winy w uchybieniu terminu wskazuje się między innymi mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2005 r. I OSK 271/05 oraz postanowienie WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2004 r., III SA 1983/03, niepubl.). Sąd wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego wniósł on skargę osobiście do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponadto pełnomocnictwo znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy nie obejmowało swoim zakresem umocowania do reprezentowania M.C. przed sądami administracyjnymi. Sąd podkreślił, że do pisma radcy prawnego T.K., które wpłynęło do sądu w dniu 31 marca 2011 r. (data prezentaty), nie zostało załączone pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi. Ponadto, mimo wezwania przy piśmie z dnia 17 maja 2011 r., zawierającego rygor pominięcia czynności pełnomocnika, radca prawny T.K. nie nadesłał prawidłowego pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi. Zatem w związku z niewykonaniem wezwania Sądu pominięto czynności pełnomocnika. Sąd uznał, że skoro skarżący nie był w dniu 1 kwietnia 2011 r. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika i prawidłowo został mu doręczony odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, to powołane okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy skarżącego w niewykonaniu tego zarządzenia. Sąd zaznaczył, że przesyłka zawierająca ww. zarządzenie w dniu 6 kwietnia 2011 r. została odebrana przez upoważnionego domownika, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach sprawy. Natomiast postanowienie o odrzuceniu skargi Sąd wydał w dniu 3 czerwca 2011 r., tj. po nadesłaniu przez radcę prawnego pełnomocnictwa, które nie upoważniało go do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi. Dopiero w dniu 22 lipca 2011 r., na wezwanie Sądu z dnia 5 lipca 2011 r. do akt sprawy zostało złożone stosowne pełnomocnictwo (opatrzone datą 22 lipca 2011 r.), z którego wynika upoważnienie do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi. Tak więc wskazany pełnomocnik miał umocowanie do skutecznego działania w imieniu skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie dopiero od tej daty, zatem do dnia 22 lipca 2011 r. skarżący działał osobiście i uchybienie terminu nastąpiło z jego winy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M.C. reprezentowany przez radcę prawnego T.K., zaskarżając wskazane postanowienie w całości i zarzucając naruszenie art. 86 §1 w zw. z art. 40 i art. 39 p.p.s.a. w zw. z art. 65 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego - przez odmowę przywrócenia terminu z uwagi na przyjęcie braku pełnomocnictwa procesowego do zastępowania skarżącego przed sądami administracyjnymi, a przez to prawidłowości doręczenia wezwania do uiszczenia opłaty bezpośrednio skarżącemu, a nie pełnomocnikowi, a stąd przyjęcie zawinionego uchybienia skarżącego w uiszczeniu opłaty. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazywał na szczególny charakter postępowania administracyjnego z wniosku o wyłączenie przedmiotu spod egzekucji administracyjnej, zwłaszcza w kontekście drogi sądowej przed sądem cywilnym po ukończeniu postępowania administracyjnego (a nie przed sądami administracyjnymi). Podkreślił, że postępowanie administracyjne, odnośnie którego doszło do rozstrzygania przez sąd administracyjny, jest postępowaniem, w którym ostateczne rozstrzygnięcie nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, a otwiera drogę do wniesienia powództwa przed sądem cywilnym. Z tego względu postępowanie przed sądem administracyjnym w odniesieniu do takiego postępowania może mieć jedynie charakter wpadkowy. Zdaniem pełnomocnika pełnomocnictwo udzielone do zastępowania w takim postępowaniu, powinno być interpretowane jako obejmujące także działanie pełnomocnika w zakresie postępowań wpadkowych przed sądami administracyjnymi, jeśli z treści pełnomocnictwa wynika jednocześnie umocowanie do działania przez pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, a także umocowanie po wyczerpaniu procedury administracyjnej do dalszego działania przez wniesienie powództwa do sądu cywilnego. Zaznaczył, że udzielone pełnomocnictwo jest pełnomocnictwem obejmującym umocowanie do działania w sprawie, a treść pełnomocnictwa nie wyłącza działania przed sądami administracyjnymi. Podkreślił również, że okoliczności sprawy potwierdzają wolę skarżącego umocowania pełnomocnika do nieprzerwanego działania w całym postępowaniu o wyłączenie spod egzekucji, potwierdzając wykładnię treści pełnomocnictwa jako obejmującego także umocowanie do zastępowania przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 85 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a.). Art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...) Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (vide np. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, str. 333 i 334, oraz powołane tam orzecznictwo – postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, niepubl., postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757, a także orzeczenia powołane w zaskarżonym postanowieniu: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 305/08, LEX nr 550320, postanowienie z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 220/08, LEX nr 478982, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 78/05, LEX nr 192260). Jednocześnie wskazać należy, że według art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli w sprawie rozpoznawanej przed sądem administracyjnym strona ustanowiła pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu od skargi (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wobec okoliczności rozpoznawanej sprawy, szczegółowo przedstawionych w zaskarżonym postanowieniu, słusznie Sąd I instancji uznał, że za dostatecznie usprawiedliwiającą skarżącego nie może być uznana podawana jako przyczyna uchybienia terminu okoliczność pominięcia pełnomocnika strony skarżącej i skierowania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego do strony. Chybiony jest podniesiony w zażaleniu zarzut niewłaściwego doręczenia tego wezwania. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnictwo udzielone przez M.C., na które to pełnomocnictwo powołuje się pełnomocnik, twierdząc, że posiadał umocowanie do występowania w imieniu skarżącego przed sądem administracyjnym w sprawie ze złożonej przez skarżącego osobiście skargi na bezczynność, nie obejmowało swoim zakresem upoważnienia do działania tego pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a jedynie do reprezentowania w sprawie "wyłączenia/zwolnienia spod egzekucji nieruchomości (...)". Dopiero od dnia 22 lipca 2011 r. pełnomocnik posiadał legitymację do reprezentowania strony w tym postępowaniu, a tym samym od tej daty, zgodnie z art. 67 p.p.s.a., Sąd mógł dokonywać doręczeń do rąk tego pełnomocnika. Podkreślić trzeba, że w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym radca prawny T.K. wzywany był w dniu 13 maja 2011 r. przez Sąd do przedstawienia pełnomocnictwa, jednakże złożony przez niego w wykonaniu tego wezwania dokument (tożsamy ze znajdującym się w aktach administracyjnych) nie upoważniał go do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym Sąd słusznie uznał, że M.C. działał w sprawie osobiście, zatem wezwanie go do uiszczenia wpisu sądowego od skargi było prawidłowe. W tej sytuacji należycie dbająca o swoje interesy strona ze szczególną starannością winna podejść do wezwania Sądu. Tymczasem, w wyznaczonym terminie skarżący nie uiścił żądanego wpisu, co skutkowało odrzuceniem jego skargi. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że podana na wstępie przyczyna niedopełnienia obowiązku uiszczenia wpisu sądowego – tj. przyjęcie przez Sąd braku umocowania radcy prawnego do reprezentowania skarżącego w sprawie niniejszej, skutkująca uznaniem, że strona działa w postępowaniu przed sądem osobiście nie mogła w żaden sposób uprawdopodobnić braku winy strony w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.