I SA/Wa 215/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. M. i A. N. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1565/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz G. M. i A. N. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE G. M. i A. N. pismem z 28 grudnia 2020 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tut. Sądu z 30 stycznia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1565/16, zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 15 lipca 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. Nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 24 maja 2017 r. W związku z niewykonywaniem wskazanego wyroku i wniesioną w tym przedmiocie skargą, wyrokiem z 4 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 222/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 2000 złotych. W wyroku tym stwierdzono jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Akta administracyjne sprawy, wraz z odpisem prawomocnego wyroku, zwrócone zostały organowi 11 września 2019 r. Równolegle do postępowania odszkodowawczego prowadzone było postępowanie nadzorcze, zainicjowane wnioskiem G. M. i A. N., mające za przedmiot decyzję Prezydium Rady Narodowej z [...] stycznia 1972 r. nr [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], hip. [...]. Postępowanie to zakończone zostało decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2016 r. nr [...] stwierdzającą nieważność ww. decyzji Prezydium Rady Narodowej w części dotyczącej gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej wchodzącego obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...], stanowiącej własność komunalną oraz decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] października 2018 r. nr [...], utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] lipca 2017 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważność ww. decyzji Prezydium w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, tj. w części dz. ew. nr [...] z obrębu [...]. Przy czym wyrokiem z 24 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2347/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzje Ministra. Wywiedziona zaś od tego wyroku skarga kasacyjna nie została dotychczas rozpoznana. Wobec natomiast braku rozstrzygnięcia sprawy odszkodowawczej, G. M. i A. N. pismem z 21 grudnia 2020 r. ponownie wezwali Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 30 stycznia 2017 r., a następnie wnieśli wskazaną na wstępie skargę, w której żądali: wymierzenia organowi grzywny w wysokości stosownej do jego bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie, biorąc pod uwagę kwotę przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2018; przyznanie na ich rzecz od Prezydenta [...] sumy pieniężnej w kwocie po 2000 złotych; a także zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W motywach skargi przedstawili przebieg postępowania podkreślając, że dotychczas wymierzone grzywny nie odniosły żadnego skutku. Uzasadniając zaś żądanie przyznania sumy pieniężnej, odwoływali się do wyroków sądów administracyjnych, w których wrażano pogląd, że ów środek prawny winien być stosowany w sytuacji szczególnie rażącej zwłoki w rozpoznaniu sprawy, przy jednoczesnej obawie, że bez jego zastosowania wyrok nadal nie będzie wykonywany. Taka zaś sytuacja ich zdaniem zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdzie mimo upływu ponad 3 lat, nadal oczekują na wykonanie prawomocnego wyroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie poinformował, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości prowadzi postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku złożonego w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. Podał, że obecnie trwają czynności mające na celu zgromadzenie całości materiału dowodowego koniecznego do rozpoznania złożonego wniosku. Wskazał, że w tym celu zlecono geodecie uprawnionemu wykonanie mapy z rozliczeniem dawnej nieruchomości hipotecznej w obecnych działkach ewidencyjnych. Planowany termin uzyskania materiału to 9 luty 2021 r. Podkreślił, że przeprowadzenie postępowania w sprawie przyznania odszkodowania możliwe jest dopiero po zakończeniu prowadzonego postępowania w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Pismem z 28 września 2021 r. Prezydent uzupełnił akta administracyjne nadsyłając własne postanowienie z [...] maja 2021 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz zażalenie skarżących wniesione od niniejszego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jednocześnie po myśli § 3 art. 154 wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W konsekwencji czego nie stanowi także podstawy do wydania tego rodzaju orzeczeń fakt zawieszenia postępowania administracyjnego. Okoliczność taka będzie natomiast rzutowała na ocenę charakteru zaistniałej zwłoki, wymiar grzywny czy zasadność stosowania środka, o którym mowa w § 7 art. 154 p.p.s.a. W sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 30 stycznia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1565/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. Nr [...] - w terminie czterech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, który to termin ekspirował 24 września 2017 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez strony do wykonania powyższego wyroku, Prezydent [...] zawisłej przed nim sprawy administracyjnej meriti nie załatwił, a jedynie zawiesił z urzędu prowadzone w tym względzie postępowanie. Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił, to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest uzasadniony. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skład orzekający ocenił, iż wystarczająco represyjną, w okolicznościach faktycznych sprawy spełni grzywna w wysokości 3000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia skali przekroczenia terminu załatwienia sprawy, wynoszącym aktualnie 4 lata 1 miesiąc. Wymierzając ją w tej wysokości uwzględniono okoliczność "odżycia" sprawy dekretowej po wyeliminowaniu ze skutkiem ex tunc uprzednio wydanej w niej decyzji. Ta z kolei – co jak trafnie zauważał organ w odpowiedzi na skargę - wyprzedza postępowanie odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.). W związku z czym do jej zakończenia ta ostatnia sprawa nie może być merytorycznie rozpoznana. Mając zatem na uwadze skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu oraz fakt, iż mimo że, wspomniane wyżej okoliczności obiektywnie uniemożliwiające zakończenie postępowania, istniały już w 2016 r., tj. w dacie wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej z [...] stycznia 1972 r. w części dotyczącej gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej wchodzącego obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...], stanowiącej własność komunalną; Prezydent zawiesił postępowanie dotyczące przyznania odszkodowania dopiero po niemal pięciu latach (tj. 13 maja 2021 r.) w ocenie Sądu zwłokę należało zakwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa. Tym bardziej, że już z protokołu rozprawy, na której ogłoszono wyrok z 30 stycznia 2017 r. wynika, że obecny pełnomocnik organu podnosił okoliczność wydania przez Kolegium ww. decyzji oraz, że odnotowano brak wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania dotyczącego przyznania odszkodowania. Zatem już na posiedzeniu poprzedzającym wydanie wyroku w sprawie bezczynności zasygnalizowano konieczność wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. W sytuacji obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej zakończenie postępowania nie jest zasadnym przyznanie od organu na rzecz skarżących żądanej sumy pieniężnej i z tego względu w powyższej części skarga została oddalona. Traci bowiem obecnie na znaczeniu funkcja dyscyplinująca, jaką obok funkcji kompensacyjnej charakteryzuje się ów środek prawny. Jak natomiast zauważał w uprzednio wydanym w sprawie wyroku I SA/Wa 222/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie "dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi". Taka sytuacja - wbrew temu co twierdzą skarżący- w sprawie nie zachodzi. Zasadnicza wszak przyczyna uniemożliwiająca zakończenie postępowania odszkodowawczego (w postaci otwartej sprawy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości, za którą dochodzone jest odszkodowanie) - istniejąca od 2016 r. - do chwili obecnej nie ustała. Z tego też względu już w przywołanym wyżej wyroku Sąd za niezasadne uznawał przyznanie skarżącym sumy pieniężnej. Oceną prawną wyrażoną w tym wyroku, sąd rozpoznający obecnie skargę jest zaś związany z mocy art. 153 p.p.s.a. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).