I OSK 1659/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J.R. o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi J.R. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3238/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej J.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1651/14 w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: pozostawić wniosek o wyłączenie sędziów bez rozpoznania. UZASADNIENIE Skargą z [...] sierpnia 2022 r. J.R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, wystąpił o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3238/15, w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. W skardze tej skarżący zawarł wniosek o wyłączenie od sprawy wszystkich sędziów, których działalność opisał w pismach przedstawionych w punkcie V uzasadnienia. Z uwagi na fakt niewymienienia w rubrum wniosku ani jego uzasadnieniu imion i nazwisk sędziów, których wniosek dotyczył oraz niepodania w treści uzasadnienia przyczyn uzasadniających wyłączenie każdego z sędziów, a także okoliczności uprawdopodabniających istnienie tych przyczyn, skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni stwierdzonych braków formalnych wniosku pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 15 października 2022 r. Pismem z 20 października 2022 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że w pismach wymienionych w uzasadnieniu wniosku wskazał szereg wyroków, w jego ocenie, nieopartych na prawie, a wniosek o wyłączenie sędziów obejmuje sędziów biorących udział w ich wydaniu. Podniósł także, że wskazane w uzasadnieniu wniosku pisma zawierają uzasadnienie wniosku o wyłączenie tych sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a) i w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Niezależnie od powyższego niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 ppsa sąd – stosownie do postanowień art. 19 ppsa – wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek ten strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 ppsa). Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że prawidłowo sformułowany wniosek o wyłączenie sędziego powinien zawierać przede wszystkim imię i nazwisko sędziego bądź sędziów, których dotyczy. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje bowiem możliwości wyłączenia wszystkich sędziów określonego sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2007 r., sygn. akt I OZ 649/07). Wskazanie imienia i nazwiska sędziego bądź sędziów, których wyłączenia od orzekania domaga się strona, umożliwia rozpoznanie takiego wniosku. Precyzyjne określenie z imienia i nazwiska sędziego lub sędziów w ramach złożonego wniosku o wyłączenie ma bowiem na celu umożliwienie precyzyjnego rozpatrzenia wniosku w tym przedmiocie w świetle ewentualnych podstaw wyłączenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2008 r., sygn. akt I OZ 674/08). Z kolei brak wskazania uzasadnienia przyczyn uzasadniających wyłączenie każdego z sędziów oraz okoliczności uprawdopodobniających istnienie tych przyczyn jest brakiem formalnym wniosku wynikającym wprost z treści art. 20 § 1 ppsa. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego składając skargę o wznowienie postępowania, złożył wniosek o "wyłączenie od sprawy wszystkich sędziów, których działalność opisał w pismach przedstawionych w punkcie V uzasadnienia". Wskazana powyżej część uzasadnienia zawierała wskazanie szeregu orzeczeń sądów administracyjnych oraz pism kierowanych przez pełnomocnika skarżącego, ale nie wymieniała imion i nazwisk sędziów objętych wnioskiem, ani nie wskazywała przyczyn i okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziów od orzekania w sprawie skarżącego. Tym samym wniosek ten nie spełniał warunków formalnych wynikających z przywołanych powyżej przepisów. Kompletny wniosek musi bowiem wskazywać wszystkie okoliczności umożliwiające jego rozpoznanie bez konieczności odwoływania się do archiwalnej korespondencji bądź korespondencji skierowanej do sądu w odrębnych sprawach, w tym także kierowanych do innych sądów niż rozpoznających wniosek o wyłączenie sędziego. Z uwagi na powyższe pełnomocnik skarżącego został prawidłowo wezwany do uzupełnienia stwierdzonych braków formalnych oraz pouczony o terminie i rygorze nieuzupełnienia tych braków. Wezwanie w przedmiocie uzupełnienia braków zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 15 października 2022 r., co oznacza, że termin na dokonanie tej czynności upłynął 24 października 2022 r. (poniedziałek). W terminie tym pełnomocnik skarżącego nadesłał pismo, z którego treści wynikało, że w jego ocenie wniosek był kompletny. Zawierał bowiem wyszczególnienie wyroków wydanych przez sędziów, których nazwiska są jawne, a wymienione w uzasadnieniu wniosku pisma zawierają w jego ocenie uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można tak udzielonej odpowiedzi uznać za uzupełnienie stwierdzonych braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziów. Wbrew wezwaniu pełnomocnik skarżącego nie wskazał imion i nazwisk sędziów objętych wnioskiem, ponownie podając, że są to sędziowie biorący udział w wydaniu orzeczeń wskazanych we wniosku, oraz nie podał przyczyn żądania wyłączenia sędziów z orzekania w sprawie ani okoliczności je uprawdopodabniających, pomimo że jak wskazał w piśmie z 20 października 2022 r., dysponuje pismami wskazanymi we wniosku i może je przesłać. Tak udzielona odpowiedź nie umożliwia sądowi zbadanie zasadności wniosku o wyłączenie sędziów. Sposób sformułowania wniosku i odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia jego braków formalnych powoduje, że pełnomocnik skarżącego ciężar ustalenia personaliów sędziów podlegających wyłączeniu na wniosek strony i ustalenia okoliczności przemawiających za ich wyłączeniem z orzekania przerzuca na sąd orzekający, podczas gdy z treści art. 19 i art. 20 ppsa wynika, że obowiązek ich wykazania spoczywa na stronie postępowania; rolą sądu jest wyłącznie ocena zasadności takiego wniosku. Mając zatem na uwadze, że pełnomocnik skarżącego w wyznaczonym terminie nie uzupełnił braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziów, wniosek ten należało pozostawić bez rozpoznania. W tak ustalonym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 193 ppsa orzekł jak w postanowieniu.