II FZ 828/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 października 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 939/15 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 939/15 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 3 czerwca 2015 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 16 marca 2016 r. (sygn. akt I SA/Gl 939/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 3 czerwca 2015 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. W motywach orzeczenia Sąd podał, że pełnomocnik skarżącego (będący adwokatem) wniósł w terminie o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. Przesyłka polecona z 20 kwietnia 2016 r., zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, skierowana do pełnomocnika skarżącego, została dwukrotnie awizowana, tj. po raz pierwszy 25 kwietnia 2016 r. i po raz drugi 4 maja 2016 r., a następnie 12 maja 2016 r. zwrócona do nadawcy z adnotacją "zwrot, nie podjęto w terminie". W piśmie z 13 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o ponowne doręczenie przesyłki sądowej zawierającej wyrok wraz z uzasadnieniem. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że nie otrzymał zawiadomień o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 19 maja 2016 r. wezwano Naczelnika Urzędu Pocztowego D. 1 o wyjaśnienie – z uwagi na niepełne wypełnienie pkt 2 zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej z 20 kwietnia 2016 r. ‒ gdzie pozostawiono zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej. Pismem z 1 lipca 2016 r. po rozpatrzeniu wskazano, że zawiadomienie z informacją o miejscu pozostawienia przesyłki umieszczono w skrzynce oddawczej adresata. Następnie w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 8 lipca 2016 r. ponownie zwrócono się do Poczty Polskiej S.A. o uzupełnienie poprzedniej odpowiedzi poprzez wskazanie gdzie pozostawiono powtórne zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 10 sierpnia 2016 r. – przy piśmie z 1 września 2016 r. – informacyjnie (podkr. NSA) doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 6 września 2016 r. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz wskazano, że skuteczne doręczenie tego orzeczenia nastąpiło 9 maja 2016 r. W dniu 8 września 2016 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od wyroku z 16 marca 2016 r. Postanowieniem z 4 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił powyższą skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazano, że skoro przesyłka polecona z 20 kwietnia 2016 r., zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, została awizowana po raz pierwszy w dniu 25 kwietnia 2016 r., a następnie po raz drugi w dniu 4 maja 2016 r., o czym zawiadomienie umieszczono w skrzynce oddawczej adresata, to doręczenie zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) nastąpiło z dniem 9 maja 2016 r. Pismem z 21 października 2016 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, dlatego podlega uwzględnieniu. W rozpoznawanej sprawie okoliczności doręczenia uzasadnienia wyroku budzą poważne wątpliwości. Zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki obarczone było bowiem brakiem ‒ nie wskazano w nim miejsca pozostawienia zawiadomienia ani zawiadomienia powtórnego ‒ czy miało miejsce w drzwiach adresata, w oddawczej skrzynce pocztowej, czy też w skrytce pocztowej. Pisma Poczty Polskiej, w których zostało stwierdzone, iż oba dokumenty awizo zostały umieszczone w skrzynce pocztowej adresata, nie stanowią ‒ w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ‒ wystarczającego dowodu pozwalającego stwierdzić w sposób niebudzący wątpliwości, że zawiadomienie o przesyłce rzeczywiście w tej skrzynce się znalazło. Samo oświadczenie operatora pocztowego nie może stanowić w tym zakresie jedynej podstawy ustaleń faktycznych, skutkujących w efekcie zamknięciem stronie drogi do rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny drugiej instancji. Jak stanowi art. 73 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej (...) albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4). Z przywołanego przepisu wynika, że na zawiadomieniu o przesyłce pozostawionym adresatowi musi widnieć poprawna informacja o miejscu i terminie odbioru przesyłki; zawiadomienie to winno zostać sporządzone na stosownym formularzu. Jeśli zawiadomienie nie spełnia powyższych wymogów, nie może być mowy o zainicjowaniu przezeń biegu terminu do odbioru przesyłki. Potwierdzeniem zastosowania powyższej procedury jest informacja umieszczona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma, która ‒ oprócz daty awizowania, miejsca pozostawienia przesyłki i przyczyny niedoręczenia ‒ powinna zawierać wzmiankę o miejscu, w którym pozostawiono awizo. W niniejszej sprawie listonosz nie podał informacji o tym, gdzie pozostawił zawiadomienie o przesyłce. Nie zakreślił bowiem w druku potwierdzenia odbioru właściwego miejsca ani podczas pierwszej, ani podczas drugiej awizacji. Potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, iż dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Nie jest natomiast dokumentem urzędowym pismo Poczty Polskiej, w którym stwierdza się jednym zdaniem, że oba zawiadomienia pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata. W piśmie tym nie wyjaśniono nawet, na jakiej podstawie takie oświadczenie do Sądu przesłano, czy ustalono to z doręczycielem, czy np. prowadzony jest jakiś dodatkowy rejestr. Oceniając stan faktyczny zaistniały w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie było podstaw do zastosowania instytucji tzw. doręczenia zastępczego. Wynika to z faktu, że zwrotne potwierdzenie odbioru dotknięte jest brakiem wykluczającym wiarygodność twierdzeń Poczty o prawidłowym zawiadomieniu adresata o sposobie pozostawienia awizo. W sytuacji, w której z jednej strony pełnomocnik skarżącego twierdzi, że awizo nie pozostawiono, zaś Poczta twierdzi w zwykłym piśmie, że jednak zostawiono, waga tych twierdzeń jest tożsama. Sąd pierwszej instancji nie przedstawił argumentacji wyjaśniającej dlaczego w takiej sytuacji dał prymat oświadczeniu Poczty, a konsekwencją takiego działania Sądu było bezpodstawne pozbawienie skarżącego prawa do sądu. Powyższe błędy doręczyciela skutkować muszą stwierdzeniem, że doręczenie zastępcze nie miało miejsca. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w niniejszej sprawie skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), tymczasem w zażaleniu sformułował on wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla więc, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym, także do doręczeń, nie mają zastosowania przepisy tej ustawy, lecz przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mimo tego błędu w zażaleniu mogło ono być uwzględnione z uwagi na treść art. 194 § 3 p.p.s.a., który dla zażaleń nie przewiduje tak restrykcyjnych wymogów, jak dla skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały udowodnione okoliczności faktyczne dające podstawę do zastosowania przez sąd administracyjny pierwszej instancji rygoru określonego w art. 178 p.p.s.a. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na postawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.