II FZ 399/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2010 r. r. sygn. akt I SA/Łd 874/09 odmawiające przyznania J. G. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 28 sierpnia 2009 r. nr SKO.2982/2009 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym wpis od skargi w kwocie 200 zł UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił J. G. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy, a przedstawione przez niego dokumenty "świadczą o tym, że jest w stanie bez trudu pokryć koszty zainicjowanych przed sądem postępowań". Ponadto Sąd wskazał, że wyjaśnienia skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy są wzajemnie sprzeczne, w związku z czym Sąd ocenił je jako niewiarygodne. W złożonym od powyższego postanowienia zażaleniu, skarżący zarzucił, że nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy albo ich błędną ocenę. W uzasadnieniu zażalenia skarżący powołał się na swoje wcześniejsze oświadczenia, przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie na postanowienie referendarza sądowego. W oświadczeniach tych wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza generuje stałą stratę, a ze względu na przewidziane prawem obciążenia podatkowe nie jest w stanie jej zlikwidować. Zadłużenie powstałe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nie pozwala mu na terminowe regulowanie należności. Wyjaśnił że, na utrzymanie córki M. G. przeznacza 500 zł miesięcznie, opisał szczegółowo swoją sytuację zdrowotną, wskazał iż posiada 7 letni, lecz niesprawny samochód. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wskazuje skarżący w zażaleniu, w sprawie tożsamej z niniejszą zostało mu przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym (postanowienie z dnia 21 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Łd 1971/06). Zwrócił uwagę na konieczność zachowani jednolitości orzecznictwa sądowego, powołując się na zasadę zaufania obywatela do państwa. Co należy jednak wskazać, orzeczenie to zostało wydane na tyle dawno, iż nie można z niego wprost wnioskować o sytuacji materialnej skarżącego na podłożu niniejszej sprawy. Podkreślić jednak należy, że istnieją orzeczenia, w których odmiennie niż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku oceniono sytuację skarżącego. Na jedno z nich (postanowienie WSA w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 878/09) powołuje się również Sąd pierwszej instancji, stwierdzając, iż nie podziela stanowiska Sądu wyrażonego w tym postanowieniu. Sąd zaznaczył, iż przyznanie prawa pomocy w jednej sprawie nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego identyczne rozstrzygnięcie w innej sprawie tego samego skarżącego, a dalej stwierdził, że "nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę i korzystający z niezawisłości sędziowskiej, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający." W postanowieniu WSA w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2010 r., które zostało wydane w analogicznym stanie faktycznym (odnośnie do żądania wnioskodawcy i jego sytuacji materialnej) i prawnym (na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm, dalej: p.p.s.a.), Sąd uznał, że skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie podkreślał, że rozbieżna kwalifikacja w poszczególnych sprawach kondycji finansowej tego samego wnioskodawcy — na gruncie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy — w sytuacji gdy w żadnej z tych spraw nie doszło do zmiany sytuacji materialnej strony w stosunku do pozostałych spraw, godzi w zasadę zaufania obywatela do Państwa (wynikającą z art. 2 Konstytucji) — por. np. post. NSA z dnia 9 czerwca 2006 r. (sygn. akt II FZ 390/06, niepubl.). Jakkolwiek należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że przesłanki przyznania prawa pomocy należy oceniać w każdej indywidualnej sprawie wnioskodawcy, a przyznanie prawa pomocy w jednej sprawie nie determinuje takiego samego rozstrzygnięcia w innej sprawie, to należy się zgodzić z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznych sprawach skarżącego (sygn. akt II FSK 346/10, II FSK 347/10, II FSK 348/10, II FSK 349/10), iż nie ma podstaw do tego, aby przy identycznym stanie faktycznym (wynikającym z wniosku i załączonych dokumentów) wydawać orzeczenia o odmiennej treści w stosunku do tej samej osoby. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, czuwając nad jednolitością orzecznictwa sądów administracyjnych (por. art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) zaskarżone orzeczenie zobowiązany był uchylić. Jeśli na gruncie tożsamej sprawy Sąd uznał, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a w konsekwencji przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym, nie można odmiennie rozstrzygnąć analogicznej kwestii w niniejszej w sprawie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.