III OZ 964/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 99/20 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 99/20, odmówił R. S. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 15 grudnia 2020 r. skarga R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w sprawie udostępnienia informacji publicznej została odrzucona z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Postanowieniem z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt III OZ 486/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ww. postanowienie sądu wojewódzkiego. W dniu 28 lipca 2021 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazując, że uchybienie nałożonemu obowiązkowi nie nastąpiło z winy skarżącego. Według pełnomocnika, z akt sprawy oraz orzeczenia NSA wynika, że w zakreślonym terminie skarżący przekazał za pośrednictwem Naczelnika Aresztu Śledczego pismo ze wskazaniem jego numeru PESEL, lecz zostało ono zwrócone nadawcy. W związku z tym skarżący bez swojej winy nie uzupełnił braków, lecz zrobił to w dniu 11 grudnia 2020 r., gdy dowiedział się o zwrocie wysłanej korespondencji. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd meriti uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W niniejszej sprawie skarżący wskazał, że korespondencja uzupełniająca braki formalne skargi została przekazana Aresztowi Śledczemu do wysłania w dniu 18 listopada 2020 r., lecz przesyłkę zwrócono do nadawcy. Na potwierdzenie powyższego strona przedłożyła swoje pismo z dnia 18 listopada 2020 r. mające stanowić uzupełnienie braków, jednakże z dokumentu tego nie wynika, że faktycznie został on nadany w terminie na wykonanie wezwania Sądu, ani że przesyłka została faktycznie zwrócona. Jedynie w piśmie z dnia 16 grudnia 2020 r. strona wyjaśniła, że w dniu 9 grudnia 2020 r. przekazano mu jego korespondencję jako rzekomo zwróconą przez Pocztę Polską. Samo oświadczenie wnioskodawcy w tym zakresie nie może zdaniem Sądu Wojewódzkiego zostać uznane za wystarczające, a skarżący nie przedstawił dowodów na potwierdzenie powoływanych faktów. Sąd zaznaczył również, że nawet okoliczność zwrotu korespondencji z uzupełniniem braków formalnych skargi nie przesądza automatycznie o braku winy strony w uchybieniu terminu. Jeżeli bowiem przyczyną rzekomego zwrotu korespondencji było błędne oznaczenie adresu bądź nazwy adresata, nie można strony zwolnić z winy w niedochowaniu terminu. Uchybienia w zaadresowaniu koperty stanowią wyraz niedbałości i nie mogą być postrzegane jako przeszkoda od strony niezależna i trudna do przezwyciężenia. Oczywiście tego rodzaju pomyłka może zostać spowodowana okolicznościami, które ją usprawiedliwiają, jednakże w realiach niniejszej sprawy takie szczególne okoliczności nie zostały wykazane. Nie wykazano także, aby do rzekomego zwrotu przesyłki doszło na skutek innych, niezależnych od strony okoliczności, np. ze względu na uchybienia osób, którym skarżący przekazał przesyłkę i które były w Areszcie Śledczym odpowiedzialne za jej prawidłowe nadanie. Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wniosek nie zawiera argumentacji przemawiającej za przywróceniem stronie uchybionego terminu, wobec czego, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", orzekł jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na to rozstrzygnięcie złożył R. S. postulując jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący wniósł o wystąpienie do Dyrektora Zakładu Karnego w [...] o przesłanie aktualnego na dzień 18 listopada 2020 r. zarządzenia w sprawie obiegu korespondencji pochodzącej od osadzonych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że do wniosku o przywrócenie terminu zostało dołączone potwierdzenie odbioru korespondencji urzędowej, określające m.in. nadawcę, adresata i sygnaturę sprawy. Odbiór korespondencji został potwierdzony przez administrację Aresztu Śledczego w dniu 18 listopada 2020 r. (w ustawowym terminie do uzupełnienia braków). Dodatkowo w aktach niniejszej sprawy znajduje się korespondencja nadana z ww. potwierdzeniem (karta 23 akt). Skarżący tym samym wykonał dyspozycję § 17 ust. 3 i § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonania tymczasowego aresztu (Dz.U. z 2016 r., poz. 2290). Skarżący nie miał możliwości samodzielnego nadania przesyłki poleconej na Poczcie. Ponadto zgodnie z Zarządzeniem Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w sprawie obiegu korespondencji pochodzącej od osadzonych, to pracownik administracji sprawdza m.in. poprawność wypełnienia przez osadzonego potwierdzenie odbioru korespondencji urzędowej. Nie można również mówić w niniejszej sprawie o jakimkolwiek błędzie skarżącego w oznaczeniu adresata lub adresie odbiorcy korespondencji, gdyż takie okoliczności nie miały miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, LEX nr 493641). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, opubl. [w:] Biuletyn SN 2000/5/12). W stanie faktycznym sprawy należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Sąd meriti zasadnie podniósł, że z przedstawionych przez skarżącego dokumentów nie wynika, aby pismo z dnia 18 listopada 2020 r. mające stanowić uzupełnienie braków formalnych skargi, zostało faktycznie nadane w terminie, ani że przesyłka została faktycznie zwrócona. Samo oświadczenie wnioskodawcy w tym zakresie nie może zostać uznane za wystarczające. Odnosząc się do kwestii wniosku skarżącego o wystąpienie do Dyrektora Zakładu Karnego w [...] o przesłanie aktualnego - na dzień 18 listopada 2020 r. zarządzenia w sprawie obiegu korespondencji pochodzącej od osadzonych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przeprowadzanie takiego dowodu jest w okolicznościach niniejszej sprawy niezasadne. Sąd nie jest zobowiązany prowadzić postępowania wyjaśniającego na okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu, bowiem ten obowiązek spoczywa na stronie składającej wniosek. Wynika to wprost z art. 87 § 2 P.p.s.a., który stanowi, że we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Nie jest bowiem rolą Sądu, a tym bardziej obowiązkiem, poszukiwanie uzasadnienia dla wniosku o przywrócenie terminu czy przeprowadzanie w tym zakresie postępowania dowodowego. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.