II SA/Sz 1415/15

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na czynność Prezydenta Miasta S. w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 100 zł, a w pozostałej części odmówić zwolnienia, 2/ ustanowić adwokata UZASADNIENIE J. P. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada spółdzielcze mieszkanie własnościowe, jego miesięczny dochód stanowi emerytura w wysokości [...] zł, a wydatki to: [...] Referendarz sądowy zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. W niniejszej sprawie skarżący wniósł przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z informacji złożonych przez wnioskodawcę wynika, że miesięcznie dysponuje on dochodem w wysokości [...] zł, a jego wydatki ponoszone na bieżące utrzymanie kształtują się na poziomie ok. [...] zł, skarżący spłaca również ratę kredytu w wysokości [...] zł W oparciu o powyższe uznano, że skarżący ma realną możliwość uiszczenia każdej opłaty sądowej w wysokości [...] zł bez narażenia siebie na uszczerbek w kosztach koniecznego utrzymania. Niezależnie bowiem od tego, że koszty utrzymania nie pochłaniają całego dochodu skarżącego, to stać go jeszcze na spłatę zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest natomiast pogląd, że zobowiązania te nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a takimi są opłaty sądowe (np. postanowienie NSA z 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 671/14). Zatem przy wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatkach wnioskodawca będzie w stanie wygospodarować środki finansowe na uiszczenie wpisu w kwocie [...] zł. Jednocześnie mając na uwadze sytuację finansową wnioskodawcy, uznano, że nie jest on w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż jest to wydatek przekraczający jego możliwości finansowe, a zatem wniosek w tym zakresie podlegał uwzględnieniu. Zaznaczyć także należy, że w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżący będzie mógł domagać się zwrotu poniesionych kosztów od organu administracji który wydał zaskarżoną decyzję. Wniosek w tej sprawie należy złożyć sądowi najpóźniej na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji postanowienia.