II SA/Gd 436/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oddala skargę. UZASADNIENIE Postanowieniem z 26 marca 2020 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ( dalej również "organ"), działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 k.p.a. odmówił K.B. wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją własną z 2 marca 2018 r. o odmowie przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzją własną z 5 grudnia 2017 r. odmówiono K. B. przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 319). Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 marca 2018 r. W dalszej kolejności strona złożyła wniosek o wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej z 2 marca 2018 r. na mocy art. 154 k.p.a. Organ decyzją z 3 czerwca 2019 r. odmówił uchylenia decyzji własnej z 2 marca 2018 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 31 lipca 2019 r. utrzymał w mocy wyżej wymienioną decyzję z 3 czerwca 2019 r. Dnia 24 lutego 2020 r. wpłynął wniosek K. B., w którym ponownie wniósł o przyznanie przedmiotowego statusu. W toku prowadzonej korespondencji zainteresowany poinformował organ, że zwraca się z prośbą o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją w oparciu o pojawienie się nowych dowodów w sprawie. W uzasadnieniu wydanego w dniu 26 marca 2020 r. postanowienia organ podkreślił, że w art. 16 k.p.a. zawarta została zasada trwałości decyzji administracyjnych. Jednym ze sposobów weryfikacji decyzji jest wznowienie postępowania mogące nastąpić wyłącznie w stosunku do decyzji ostatecznych i jedynie w przypadkach przewidzianych przepisami prawa. Przepisy dotyczące tej instytucji mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która tylko w drodze wyjątku i w ściśle określonych przypadkach pozwala na wzruszenie decyzji ostatecznej i jako takie nie mogą być interpretowane rozszerzające. Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie wtedy, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Pismem z 28 lutego 2020 r. strona została poinformowana o treści art. 145 k.p.a., organ wezwał również stronę o wskazanie konkretnej przesłanki, na podstawie której ma wznowić postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną. W odpowiedzi strona poinformowała, że wnosi o wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o dyspozycję art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jednocześnie nie dołączając do korespondencji jakichkolwiek dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Z tego powodu organ odmówił wznowienia postępowania. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie spawy, kwestionując stanowisko organu. Postanowieniem z 23 kwietnia 2020 r. nr [..] organ utrzymał w mocy swoje postanowienie z 26 marca 2020 r. o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu organ w całości podtrzymał swoje stanowisko wskazując, że z wyjaśnień strony niewątpliwie wynika, że jej zamiarem było wystąpienie o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie nowego dokumentu. Pismem z 28 lutego 2020 r. organ wezwał również stronę do wskazania konkretnej przesłanki, na podstawie której ma wznowić postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną. W odpowiedzi strona poinformowała, że wnosi o wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o dyspozycję art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie wskazując jakichkolwiek dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do wznowienia postępowania. K. B. zaskarżył postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 23 kwietnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o "uchylenie zaskarżonej decyzji" i ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem złożonych wniosków dowodowych oraz udziałem pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił brak bezstronności i obiektywizmu, brak merytorycznego rozpoznania sprawy, brak rozpoznania złożonych wniosków dowodowych oraz ograniczenie jego praw. Twierdził, że składał wnioski dowodowe, które jednak zostały pominięte przez organ. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 roku, poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, nie podlega natomiast kontroli i ocenie tego sądu to, czy także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej rozstrzygnięcie organu administracji jest właściwe. Stosownie do treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a." sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, co oznacza, że badając legalność zaskarżonej decyzji sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego postanowienia sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono obowiązujących przepisów prawa. Przedmiotem oceny sądu jest odmowa przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną tego organu z 2 marca 2018 r. o odmowie przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Rozpatrując przedmiotową sprawę należy mieć na względzie, iż możliwość uruchomienia postępowania w celu ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy w nadzwyczajnym postępowaniu jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego, uwarunkowana jest pozytywnym wynikiem przeprowadzonego uprzednio postępowania wstępnego, które dotyczy ustalenia istnienia przesłanek dopuszczalności wszczęcia wznowionego postępowania. I tak przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji zobowiązany jest zbadać czy wniosek o wznowienie postępowania złożyła strona postępowania, czy oparty jest on na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. oraz art. 145b § 1 k.p.a., oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a.. W rozpatrywanej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że skarżący posiada przymiot strony postępowania oraz że we wniosku o wznowienie postępowania z 24 lutego 2020 r. jako podstawę wznowienia wskazał (po uprzednim wezwaniu organu do sprecyzowania wniosku) przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie powołując jednak żadnego nowego dokumentu ani nowe okoliczności faktycznej, które można by zakwalifikować do powołanej przesłanki wznowienia. Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Podkreślić trzeba, iż w orzecznictwie ugruntował się pogląd zgodnie, z którym aby skutecznie skorzystać z podstawy wznowienia jaką daje art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należy spełnić kumulatywnie następujące przesłanki: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, a ponadto nowe okoliczności i nowe dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane (por.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 768/11, opubl. Lex nr 1252179, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 14 listopada 2012r. sygn. akt II SA/Wa 1104/12, opubl. Lex nr 1249032). Z kolei w myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wniesienie takiego podania z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd podzielił stanowisko organu orzekającego w sprawie, że skarżący w istocie nie powołał żadnej nowej okoliczności ani nowego dowodu, mogących świadczyć o zaistnieniu w sprawie przesłanki do wznowienia postępowania. Oznacza to, że w sprawie nie została wywiedziona okoliczność, że powstała przesłanka do wznowienia postępowania. Dalej stwierdzić należy, iż brak spełnienia choć jednej z przesłanek formalnych wniosku o wznowienie - w tym przypadku brak wykazania jednej z podstaw do wznowienia postępowania, musi skutkować odmową wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.. Ocena merytoryczna nowego dowodu określonego w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nastąpiłaby po powołaniu się na niego, po wskazaniu tej nowej okoliczności, która pojawiła się po wydaniu decyzji ostatecznej. Natomiast brak wskazania tej okoliczności poza powołaniem się na sam przepis powoduje, że wszczęcie postępowania nadzwyczajnego jest niemożliwe. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego rozpoczyna bowiem etap, w którym organ właściwy bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Na marginesie wskazać należy, iż podstawą odmowy wznowienia postępowania administracyjnego winien być art. 149 § 3 k.p.a., którego organy nie powołały w podstawie orzeczenia, jednak wobec prawidłowego rozstrzygnięcia, nie stanowi to istotnej okoliczności skutkującej uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.