I SA/Bk 419/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], 2. stwierdza, że wymienione w pkt 1 decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz Skarżącego A. P. kwotę 2.817,00 zł (słownie: dwa tysiące osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. pismem z [...] listopada 2007 r. wezwał Pana A. P. (dalej także jako "Skarżący"), do złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w 2006 roku. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący wyjaśnił, że zeznanie PIT-37 za 2006 rok zostało złożone w dniu dokonania wpłaty należnego podatku tj. [...] kwietnia 2007 r. oraz dołączył kserokopię zeznania PIT-37 i potwierdzenia wpłaty podatku wynikającego z tego zeznania. Ponadto Skarżący wskazał, że zeznanie roczne sporządzone było przez biuro rachunkowe, z którego usług stale korzysta. W toku postępowania wyjaśniającego zostały również złożone przez pracowników Urzędu Skarbowego w M. pełniących w dniu [...] kwietnia 2007 r. dyżur w punkcie przyjmowania zeznań rocznych pisemne oświadczenia na okoliczność złożenia przez Skarżącego zeznania (PIT-37), o wysokości dochodu osiągniętego w 2006 roku. Decyzją z [...] grudnia 2007 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. określił skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok w kwocie [...] zł, jednakże Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z [...] marca2008 r. nr [...] uchylił ww. decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku ponownego postępowania podatkowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. dokonał przesłuchania, świadka Pana K. Z. oraz Skarżącego w charakterze strony. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. decyzją z [...] maja 2008 r. nr [...] określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że Skarżący nie nabył prawa do wspólnego opodatkowania małżonków wynikającego z przepisu art.6 ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz.176 ze zm., dalej w skrócie: "u.p.d.o.f."), co w konsekwencji spowodowało określenie należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok w kwocie [...] zł. Dyrektor Izby Skarbowej w B. nie znajdując podstaw do zmiany decyzji organu pierwszej instancji utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu decyzji z [...] sierpnia 2008 r., Nr [...], organ odwoławczy stwierdził, że zeznanie PlT-37 za 2006 rok zawierające wniosek o wspólne opodatkowanie z małżonką nie zostało złożone w terminie określonym w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych tj. do 30 kwietnia 2007 r. Podniósł, że z ustaleń organu pierwszej instancji opartych na zeznaniach świadka K. Z. i Skarżącego, wynika, że oryginał zeznania rocznego z biura podatkowego Skarżący odebrał jedynie z podpisem własnym oraz, że jego kopię pozostawił w biurze podatkowym, natomiast żona Skarżącego oryginał zeznania podpisała w domu. Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, że w listopadzie 2007 roku Skarżący przedłożył natomiast kserokopię zeznania, druk PIT-37, o osiągniętym dochodzie za 2006 rok, zawierającą kserokopie podpisu obojga małżonków. Tymczasem z zeznań złożonych przez Skarżącego i świadka Pana K. Z. wynika, że w związku z żądaniem przedłożenia zeznania rocznego, Skarżący pobrał z biura podatkowego kserokopię kopii zeznania za 2006 rok i przedłożył ją do urzędu skarbowego. W takiej sytuacji kserokopia zeznania pobrana z biura podatkowego powinna zawierać kserokopię podpisu Skarżącego i oryginał podpisu jego małżonki. Powyższe, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w B., w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz argumentów prezentowanych przez Skarżącego w toku postępowania podatkowego nie potwierdza, iż zeznanie roczne za 2006 rok zostało złożone w terminie ustawowym. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że, na potwierdzenie swoich wyjaśnień Skarżący nie przedłożył żadnego dowodu. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. dokonanie w dniu [...] kwietnia 2007 r. wpłaty w kasie urzędu skarbowego nie świadczy o jednoczesnym złożeniu zeznania w okienku podawczym. Za nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym uznano, również twierdzenie Skarżącego o zaniedbaniu obowiązków przez któregoś z pracowników Urzędu Skarbowego w M. poprzez celowe nie wprowadzenie zeznania do systemu POLTAX. W tym zakresie nie przedstawiono, bowiem żadnych dowodów wskazujących na odmienny stan faktyczny sprawy. W skardze na powyższą decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w B. Skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art.121 §1 i art.126 i art.152 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej także w skrócie "O.p.") polegający na nie udzieleniu pokwitowania przy składaniu deklaracji PIT 37 i wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz orzeczenie, że obowiązek terminowego złożenia przez stronę PIT 37 został dopełniony. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że na organie podatkowym ciąży obowiązek udzielenia stronie pokwitowania przyjęcia zeznania rocznego (pokwitowanie na piśmie lub na kopii złożonego zeznania), a przerzucanie odpowiedzialności za pokwitowanie na obywatela świadczy o braku znajomości przepisów. Skarżący wskazał, że "art.121 §2 Ordynacji Podatkowej nakłada na organ obowiązek informowania obywatela o przepisach, w tym o jego prawie". W piśmie procesowym z 13 listopada 2008 r. Skarżący m.in. wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków- pracowników Urzędu Skarbowego w M., którzy w dniu [...] kwietnia 2007 r. przyjmowali zeznania na okoliczności: procedury przyjmowania zeznań, wystawiania dowodu wpłaty i miejsca dokonywania wpłaty oraz przeprowadzenie dowodu z zeznań rocznych Skarżącego złożonych za 2004 i 2005 r. na potwierdzenie, że "praktyką stałą" było nie udzielano pokwitowań przy przyjmowaniu zeznań rocznych, a także dopuszczenie dowodu ze zdjęć zrobionych aktualnie w Urzędzie Skarbowym w M. i szkicu pomieszczeń. Na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. pełnomocnik- radca prawny A. K., reprezentujący Skarżącego wyjaśnił, że bez zdania zeznania rocznego nie istniała możliwość wystawienia kwitu na wpłatę do kasy Urzędu Skarbowego w M., która znajduje się w innym pomieszczeniu niż punkt składania zeznań. Ponadto pełnomocnik do uznania Sądu pozostawił przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w piśmie procesowym. Opowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że Skarżący nie przedstawił w skardze innych zarzutów i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić, chociaż nie z powodu naruszenia przepisów podniesionych w skardze. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zadaniem sądu administracyjnego jest, więc zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie: "u.p.p.s.a."). Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że sądy administracyjne nie mają uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (np., jak w omawianej sprawie orzeczenia, że PIT-37 został złożony terminowo przez Skarżącego), mają wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Orzeczenie sądu administracyjnego stanowi dopiero podstawę uzyskania merytorycznego, zgodnego z prawem, rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej (tu przez organy podatkowe). Sąd dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe innych, niż powołane w skardze, przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzone naruszenie przepisów postępowania podatkowego dotyczy norm związanych z obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Kwestią zasadniczą w sprawie jest ustalenie czy Skarżący w terminie, o którym mowa w art. 45 ust.1 u.p.d.o.f. tj. do 30 kwietnia 2007 r. złożył wspólnie z małżonką zeznanie roczne za 2006 r. (druk PIT-37), a tym samym czy w ustawowym terminie (art. 6 ust.10 u.p.d.o.f.), złożył wniosek o opodatkowanie jego dochodów na zasadach preferencyjnych określonych w art.6 ust.2 u.p.d.o.f. Skarżący powołując się na fakt złożenia w dniu [...] kwietnia 2007 r. zeznania rocznego wspólnie z żoną, dołączył kserokopię wystawionego przez Urząd Skarbowy w M. pokwitowania wpłaty K103 nr [...](należność z tytułu PIT-37), na kwotę [...] zł. Powyższa kwota wpłaty odpowiada wysokości należności wykazanej w kserokopii zeznania PIT-37 (przedstawionej na wezwanie organu podatkowego pierwszej instancji), w rubryce nr 114, zatytułowanej: "Różnica pomiędzy podatkiem należnym po zmniejszeniu a sumą zaliczek pobranych przez płatników- Do ZAPŁTY". Również w odwołaniu z dnia [...] stycznia 2008 r. Skarżący podając w wątpliwość ocenę wyjaśnień pracowników Urzędu Skarbowego w M., pełniących dyżur w punkcie przyjmowania (składania) zeznań w dniu dokonania przez Skarżącego wpłaty z zeznania rocznego PIT-37, wnosił o wyjaśnienie trybu wystawienia kwitu na wpłatę do kasy Urzędu Skarbowego w M. (pytając: "To na jakiej podstawie wystawił mi kwit na dopłatę [...] zł?"). Sąd zgadza się z twierdzeniem organu, że pokwitowanie nie jest dowodem złożenia zeznania podatkowego w urzędzie skarbowym, jednakże jest dowodem, który ten fakt wysoce uprawdopodabnia, zwłaszcza, że kwota wpłaty odpowiada wysokości należności wykazanej do zapłaty wykazanej w kserokopii zeznania PIT-37 przedstawionej na wezwanie organu podatkowego pierwszej instancji. Bez wyjaśnienia trybu wystawiania kwitu na wpłatę do kasy i wykazania, że powyższe pokwitowanie Skarżący mógł otrzymać niezależnie od faktu złożenia zeznania rocznego w Urzędzie Skarbowym w M., organy nie mogą twierdzić, że Skarżący nie uprawdopodobnił faktu terminowego złożenia zeznania wspólnie z małżonką w urzędzie skarbowym właściwym wg jego miejsca zamieszkania. Materiał zgromadzony w sprawie nie wskazuje, że tryb wystawiania dokumentu (kwitu) na wpłatę do kasy kwoty wynikające z zeznania rocznego był przedmiotem postępowania wyjaśniającego. Sąd zauważa, że postępowanie podatkowe w sprawie nie zostało przeprowadzone z zachowaniem należytych procedur. Jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest zasada prawdy obiektywnej (art.122 i 187 O.p.), która wpływa na ukształtowanie całego postępowania. Z zasady tej wynika obowiązek podejmowania przez organy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ustalenie stanu faktycznego wymaga podjęcia działań w celu zebrania informacji o faktach, które następnie weryfikowane są w procesie dowodzenia, które jest jednym z podstawowych etapów procesu stosowania prawidłowej normy prawa materialnego. Prawidłowe rozstrzygnięcie organ będzie, więc mógł podjąć tylko wtedy, gdy zgodnie ze wspomnianą zasada prawdy obiektywnej podejmie wszelkie niezbędne dziania w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. toku czynności sprawdzających na podstawie art. 274a O.p. wezwał skarżącego do złożenia zeznania rocznego. Następnie po złożeniu przez niego pisemnych wyjaśnień oraz złożeniu kserokopii zeznania PIT-37 za rok 2006 wraz z pokwitowaniem wpłaty K103 nr [...], przeprowadził postępowanie wyjaśniające, którego celem było ustalenie okoliczności związanych z faktem złożenia przez Skarżącego w dniu [...] kwietnia 2007 r. zeznania rocznego wspólnie z żoną. Wyjaśnienia pracowników którzy w dniu [...] kwietnia 2007 r. pełnili dyżur w punkcie przyjmowania zeznań rocznych: B. K. i J. D. zostały złożone w formie oświadczeń. Lakoniczność złożonych wyjaśnień, ich forma oraz nie wyjaśnienie obowiązującego w Urzędzie Skarbowym w M. trybu przyjmowania zeznań rocznych oraz wystawiania kwitu na wpłatę do kasy kwoty wynikającej ze składanych deklaracji, poddają w wątpliwość moc dowodową złożonych oświadczeń. Organ po wszczęciu postępowania podatkowego powinien sięgnąć do środka dowodowego w postaci przesłuchania świadków (ww. pracowników) z zachowaniem procedur przewidzianych w ustawie Ordynacja podatkowa. Specyfika tego środka dowodowego wymaga zawiadamiania o terminie jego przeprowadzenia strony postępowania (art.190 O.p.), która może lecz nie musi brać udziału w jego przeprowadzeniu. Sąd zauważa również, że z przyczyn niewiadomych odstąpiono od przesłuchania pracownika Urzędu Skarbowego w M. - Pana S. K., który w dniu [...] kwietnia 2007 r., wystawił pokwitowanie wpłaty K103 nr [...]. Pracownik ten powinien zostać przesłuchany na okoliczności związane z trybem przyjmowania wpłat należności wynikających z zeznań rocznych i wystawiania pokwitowania potwierdzającego dokonaną przez podatnika wpłatę, a także w celu wyjaśnienia okoliczności związanych z jego wystawieniem. Powyższe świadczy o naruszeniu, przepisów prawa procesowego związanych z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego sprawy tj.: art.122 O.p. i 187 O.p, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko, wówczas, gdy rozporządza całokształtem materiału dowodowego pozwalającym na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego (por. wyroki: NSA z 12.04.2000 r. sygn. akt I SA/Lu 1608/98 opubl. LEX nr 45250 oraz z 25.02.2000 r. sygn. akt I SA/Wr 2063/98 opubl. LEX nr 42912). W kontekście powyższego należy podkreślić, że organ rozpatrujący sprawę narusza prawo także wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji powinien ustalić okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy a następnie uzupełnić materiał dowodowy w tym przeprowadzić dowód z przesłuchania świadków (ww. pracowników organu podatkowego), a także ustalić, obowiązujący w 2007 r. przy przyjmowaniu zeznań rocznych, tryb ich składania oraz wystawiania "kwitu" (dokumentu) na wpłatę do kasy należności wynikającej ze złożonego zeznania rocznego. Następnie na podstawie całokształtu zebranego materiał dowodowego ocenić, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art.191 O.p.), czy okoliczności faktyczne zostały udowodnione. Za nie zasadny uznano natomiast zarzut naruszenia art.121 §1 i art.126 i art.152 O.p., podniesiony w związku z nieudzieleniem pokwitowania przy składaniu deklaracji PIT 37 oraz na nie poinformowaniem Skarżącego o jego prawach. W myśl powołanego art.121 §2 O.p. organ podatkowy w postępowaniu podatkowym obowiązany jest udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień. Zasada udzielania informacji prawnej stronom ma zastosowanie w toku postępowania podatkowego, czynności sprawdzających oraz w toku kontroli podatkowej. Tym samym poza ww. postępowaniami podatnik nie ma prawa żądać na podstawie wspomnianego artykułu informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego. Również wynikająca z art. 126 O.p. "zasada pisemności", wprowadzająca wymóg załatwiania spraw podatkowych w formie pisemnej, odnosi się do rozstrzygnięć podejmowanych w postępowaniu podatkowym. Natomiast art.152 O.p., znajduje się w Dziale IV "Postępowanie podatkowe", rozdziale 5 zatytułowanym "Doręczenia" i reguluje procedurę doręczeń pism m.in. w postępowaniu podatkowym, w toku czynności, sprawdzających oraz kontroli podatkowej i nie ma zastosowania do składania deklaracji (zeznań rocznych) przez podatników. Stąd organy podatkowe nie mogły naruszyć wspomnianych norm. Mając na uwadze stwierdzone naruszenia przepisów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 u.p.p.s.a., Sąd uchylił decyzje organów obu instancji. Orzeczenie o niewykonywaniu decyzji zostało wydane w oparciu o przepis art. 152 ww. ustawy. O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego na rzecz Skarżącego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 3 ww. ustawy.