III SA/Gd 133/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 12 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę "a" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego. Odpis wyroku został doręczony pełnomocnikowi z urzędu ustanowionemu dla A - radcy prawnemu J. S. w dniu 13 czerwca 2011 r. Co istotne, w/w pełnomocnik nie sporządził w terminie skargi kasacyjnej od w/w wyroku ani opinii w przedmiocie niecelowości sporządzenia skargi kasacyjnej. Żaden ze wspomnianych dokumentów nie wpłynął bowiem do Sądu. Wnioskiem z dnia 12 lipca 2011 r. w/w pełnomocnik wystąpił zaś do Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. o zwolnienie z obowiązku reprezentowania w/w podmiotu. Nadto pełnomocnik poinformował spółkę o braku możliwości dalszego jej reprezentowania w prowadzonym postępowaniu sądowym. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną "a" Sp. z o.o. z siedzibą w W. datowaną na dzień 12 lipca 2011 r. Skarga kasacyjna została bowiem sporządzona i podpisana osobiście przez prezesa skarżącej A mimo, iż w prowadzonym postępowaniu spółka była reprezentowana przez radcę prawnego J. S. W treści skargi kasacyjnej wskazano m.in., że "[...] w związku z poinformowaniem nas przez Panią Mecenas J. S., iż nie może ona nas reprezentować w postępowaniu skargowym od wydanego orzeczenia w sprawie niniejszej, a nadto z uwagi na odbytą operację i zwolnienie lekarskie Pani Mecenas, wnosimy o wyznaczenie adwokata z urzędu dla sporządzenia apelacji lub skargi kasacyjnej.[...]". Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej został wysłany na adres kancelarii radcy prawnego J. S. w dniu 26 lipca 2011 r., gdyż Sąd na tym etapie postępowania nie miał jakiejkolwiek wiadomości o wyznaczeniu nowego pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie zarządzeniem z dnia 25 lipca 2011r. Sąd przesłał do Okręgowej Izby Radców Prawnych kserokopię pisma - skargi kasacyjnej z dnia 18 lipca 2011r. sporządzonej przez skarżącą w związku z zawartym w nim oświadczeniem, iż wyznaczony pełnomocnik z urzędu radca prawny J. S. nie może reprezentować A w postępowaniu skargowym. Przedmiotowy odpis postanowienia doręczony został radcy prawnemu J. S. w dniu 9 sierpnia 2011 r. W dniu 22 sierpnia 2011 r. do Sądu wpłynęło pismo w/w radcy prawnego, w którym wskazano: "Uprzejmie informuję, iż nie jestem już pełnomocnikiem A Sp. z o.o. Przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w G. zostałam ustanowiona do reprezentowania Państwa K. w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i pełnomocnictwo to nie obejmowało prawa do złożenia skargi kasacyjnej w imieniu skarżących. A zatem postanowienie w sprawie odrzucenia skargi kasacyjnej jest dokonane niewłaściwie. [...]". W dniu 9 września 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął wniosek radcy prawnego Z. J., który został wyznaczony nowym pełnomocnikiem z urzędu, o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w dniu 12 maja 2011 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wskazał, że bezzwłocznie po zawiadomieniu przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w G. o ustanowieniu go pełnomocnikiem zapoznał się z aktami sprawy w siedzibie Sądu. Przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ustała zaś wtedy gdy pełnomocnik otrzymał informację o wyznaczeniu go do przedmiotowej sprawy przez Okręgową Izbę Radców Prawnych. W następstwie zarządzenia z dnia 3 października 2011 r. wzywającego do uzyskania oświadczenia prezesa skarżącej A w jakiej dacie radca prawny J. S. poinformowała skarżącą, że nie może być pełnomocnikiem oraz czy spółka zwolniła ją z obowiązku działania za spółkę przez dwa tygodnie, radca prawny Z. J. w piśmie z dnia 21 października 2011 r. wskazał, że wystąpił ze stosownym pismem do A i oczekuje na odpowiedź. Następnie w piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2011 r. pełnomocnik wskazał, że zarządzenie z dnia 3 października 2011 r. zostanie wykonane jakkolwiek kontakt ze skarżącą spółką jest bardzo utrudniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Dla oceny zasadności złożonego wniosku podstawowego znaczenia nabierają postanowienia art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zez m.), który stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Nadto, w myśl art. 87 § 1 w/w ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; zgodnie zaś z § 2 przedmiotowego artykułu w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W rozpatrywanym przypadku nowo wyznaczony pełnomocnik z urzędu dla skarżącej A wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, w związku z czym należało ocenić w pierwszej kolejności czy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Mając na uwadze wskazywane przez pełnomocnika okoliczności faktyczne potwierdzone dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy Sąd stwierdza, że przedmiotowe ustalenie było możliwe a w/w termin 7 – dniowy został dochowany. Pełnomocnik z aktami postępowania zapoznał się bezzwłocznie po ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu, tj. w dniu 1 września 2011 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został zaś nadany w urzędzie pocztowym w dniu 7 września 2011 r. Wobec faktu, iż ustawodawca nie określił w art. 86 § 1 w/w ustawy, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony (względnie jej pełnomocnika), Sąd ma możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, które uzna za istotne. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić zaś tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Rozstrzygając merytorycznie w kwestii uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej, Sąd na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej należy ocenić na tle realiów rozpatrywanej sprawy kompleksowo, w tym patrząc przez pryzmat aktywności procesowej pierwotnie ustanowionego pełnomocnika oraz jego wadliwych działań. W sprawie niniejszej najistotniejszą kwestią jest data doręczenia wyroku wydanego przez Sąd I instancji wraz z uzasadnieniem pierwotnie ustanowionemu pełnomocnikowi A, warunkująca zaskarżenie wydanego wyroku do Naczelnego Sadu Administracyjnego. Fakt ten miał miejsce w dniu 13 czerwca 2011 r., co oznacza, że ostatnim dniem na wniesienie skargi kasacyjnej był dzień 13 lipca 2011 r. Co oczywiste w świetle akt sprawy, w/w pełnomocnik nie sporządził w terminie skargi kasacyjnej od w/w wyroku ani opinii w przedmiocie niecelowości sporządzenia jej. Natomiast wnioskiem z dnia 12 lipca 2011 r. wystąpił do Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. o zwolnienie z obowiązku reprezentowania w/w podmiotu. Należy uznać, że właśnie w tym samym dniu w/w pełnomocnik z oczywiście bezzasadnych przyczyn poinformował spółkę, że nie może jej reprezentować w postępowaniu kasacyjnym. Na ten fakt wskazuje bowiem prezes skarżącej A w osobiście sporządzonej skardze kasacyjnej z dnia 12 lipca 2011 r. Nadto radca prawny J. S. w piśmie do Sądu z dnia 22 sierpnia 2011 r. poinformowała, że ustanowienie jej pełnomocnikiem z urzędu przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w G. "nie obejmowało prawa do złożenia skargi kasacyjnej w imieniu skarżącej". W opozycji do niesłusznych twierdzeń w/w pełnomocnika należy wskazać, że w świetle art. 39 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pełnomocnictwo do prowadzenia określonej sprawy z mocy prawa (a więc takie jakiego udzielono w sprawie) obejmuje umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. A zatem - wbrew temu co twierdzi pełnomocnik - pełnomocnictwo to obejmowało również uprawnienie do wniesienia skargi kasacyjnej i w/w pełnomocnik znając swoją sytuację oraz obowiązki procesowe obciążające skarżącą miał powinność poczynienia określonych kroków w celu zabezpieczenia interesów A, np. poprzez udzielenie substytucji innemu pełnomocnikowi. Tego jednakże nie uczyniono a wyrazem swoistej bezsilności A stała się w takiej sytuacji skarga kasacyjna sporządzona osobiście przez jej prezesa, odrzucona a limine przez Sąd postanowieniem z dnia 25 lipca 2011 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz fakty podawane przez obecnego pełnomocnika A należy w reasumpcji uznać, że błędy czy zaniedbania pierwotnie ustanowionego pełnomocnika wprost obciążają spółkę albowiem zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez radcę prawnego lub adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż to mocodawca, czasami nawet nieświadomy pewnych okoliczności ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego A z 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 800/09; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2009 r., sygn. akt II OZ 911/09). Wspomniane wyżej błędy czy zaniedbania pierwotnie ustanowionego pełnomocnika - jako obciążające spółkę - nie mogą być konwalidowane działaniami kolejnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, nawet jeżeli pełnomocnik ten powołuje się na okoliczności zasadniczo uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez niego sporządzonej. Konstatacja odwrotna prowadziłaby bowiem do zaaprobowania tezy, że niezależnie od tego jak zachowuje się dany pełnomocnik (zwłaszcza w kontekście negatywnego wpływu na reprezentowany podmiot i jego sytuację procesową, np. poprzez przeoczenie upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej) sytuacja skarżącego i tak może być konwalidowana następczymi działaniami kolejnego pełnomocnika wyznaczonego dla danego podmiotu z urzędu bądź działającego z wyboru. Sąd w/w tezie jest przeciwny. Odmiennie wygląda bowiem sytuacja gdy pełnomocnik zostaje pierwszy raz wyznaczony z urzędu i po zapoznaniu się z aktami sprawy po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dochodzi do wniosku, że należy stosowny wniosek złożyć. W takiej sytuacji co do zasady nie ma racjonalnych podstaw do oddalenia takiego wniosku. Inaczej – jak w rozpatrywanej sprawie - ma się rzecz gdy z uwagi na bezczynność wyznaczonego pierwotnie pełnomocnika, która obciąża skarżącą upływa termin do wniesienia skargi kasacyjnej i zostaje ustanowiony nowy pełnomocnik, który podnosi argumenty nie powiązane z wcześniejszym, istotnym stanem sprawy. Nadto, co równie istotne w omawianej sprawie, na ocenę zasadności złożonego wniosku ma również wpływ postawa samej A w toku prowadzonego postępowania. Nie może bowiem zasługiwać na aprobatę brak zainteresowania swoimi sprawami w postaci utrudniania czy braku kontaktu z pełnomocnikiem wyznaczonym z urzędu (przy czym takie fakty dotyczyły zarówno pierwotnie ustanowionego pełnomocnika jak i obecnego), w sytuacji gdy pełnomocnik zwraca się do reprezentowanego podmiotu o potwierdzenie okoliczności istotnych dla prowadzonego postępowania. Jako naganny ocenić należy również brak zainteresowania postępowaniem po rezygnacji pierwotnie ustanowionego w sprawie pełnomocnika. W reasumpcji powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że w sprawie nie zaistniały okoliczności przemawiające za brakiem winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Zarówno działanie samej strony jak i poprzedniego pełnomocnika uniemożliwiają uznanie, iż wniosek zasługuje na uwzględnienie. Natomiast prawidłowe działania nowego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, nie mogą konwalidować uznanych za dotkniętych winą działań poprzedniego pełnomocnika oraz strony. Oznacza to, że na podstawie art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a contrario należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.