II GZ 491/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 26 września 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 268/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [..] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 września 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 268/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania, prawa pomocy w zakresie całkowitym, M. K. W uzasadnieniu Sąd przedstawił informacje dotyczące sytuacji finansowej M. K., z których wynika, że skarżący prowadzi wraz z żoną wspólne gospodarstwo domowe, przy czym, na dochód małżonków składają się środki finansowe z tytułu świadczenia emerytalnego skarżącego w kwocie [..] zł netto, po potrąceniu kwoty z tytułu wykonawczego, a także dochód osiągany z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, polegającej na świadczeniu usług taksówkarskich. Sąd zaakcentował, że wypełniając urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący obowiązany był do wykazania całego posiadanego dochodu pochodzącego ze wszystkich źródeł, zatem także dochodu osiąganego ze świadczonych usług taksówkarskich, jeżeli kwota ta nie jest kwotą stałą, należało podać średnią kwotę z ostatnich kilku miesięcy. Sąd wywiódł, że sama kwota emerytury uzyskiwanej przez skarżącego, biorąc pod uwagę potrącenie wynikające z tytułu wykonawczego oraz podlegającą spłacie comiesięczną ratę kredytu, uprawnia skarżącego do uzyskania prawa pomocy, zwłaszcza, że kwota ta dzielona być musi na dwie osoby, jednakże sąd jest w posiadaniu informacji, iż skarżący osiąga dodatkowy dochód, wysokości którego nie ujawnił, zatem nie ma możliwości zweryfikowania rzeczywistego dochodu skarżącego w sposób umożliwiający rzetelne rozpoznanie jego wniosku. Sąd zwrócił uwagę, iż skarżący w niniejszym postępowaniu aż trzykrotnie miał możliwość wykazania zasadności swego wniosku – wypełniając urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia wniosku oraz w złożonym sprzeciwie. W żadnej jednak sytuacji nie wskazał kwestii najistotniejszej – zatem rzeczywistej kwoty osiąganego comiesięcznie dochodu. Sąd zaakcentował, że sprzeciw nie zawiera żadnych dodatkowych, podlegających rozpoznaniu informacji, skarżący w żaden sposób nie odniósł się w nim bowiem do argumentów zawartych w postanowieniu, od którego sprzeciw został złożony. Uwzględniając powyższe Sąd stanął na stanowisku, iż skarżący nie uzasadnił w sposób dostateczny zasadności swojego wniosku, co wszakże leżało w jego interesie prawnym. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie. M. K. wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Transport osobowy jest podstawowym źródłem utrzymania jego rodziny, z którego otrzymuje miesięczny dochód w wysokości [..] zł miesięcznie. Skarżący zaznaczył, że część tego dochodu musi przeznaczyć na utrzymanie samochodu, którym wykonuje usługi przewozu osób. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem ocena dokonana przez Sąd pierwszej instancji nie została w sposób skuteczny podważona. Ocena sytuacji majątkowej dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowa. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, dla których sytuacja materialna stanowi barierę dla dochodzenia swych praw przed sądem, np. osobom bezrobotnym, nie posiadającym stałego dochodu, dla których wygospodarowanie środków pieniężnych dla opłacenia wymaganych ustawą kosztów sądowych stanowi nieusuwalną przeszkodę. Prawo przewiduje również możliwość ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, gdy wykazane zostaną okoliczności wskazane w art. 246 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu okoliczności powyższe nie zostały wykazane. Podkreślenia wymaga, że w rozpatrywanej sprawie decydujący wpływ na dokonaną przez Sąd I instancji ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy miało nieusunięcie przez skarżącego wskazanych wątpliwości co do faktycznej wysokości uzyskiwanych dochodów w szczególności z prowadzonej działalności gospodarczej polegającej na przewozie osób. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K., jako osoba prowadząca działalność gospodarczą niewątpliwie posiada wszelkie informacje mogące dokładnie wyjaśnić nieścisłości w złożonym oświadczeniu. Natomiast nie wykazanie przez stronę dokładnej wysokości osiąganego przez nią dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej niewątpliwie uniemożliwiło pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego. Skarżący nie wyjaśnił, wynikających z oświadczenia wątpliwości, pomimo iż zostały one szczegółowo określone w uzasadnieniu postanowienia z dnia 2 sierpnia 2011 r. Strona nie odniosła się do tych wskazań także w sprzeciwie. Zatem zdaniem Sądu odwoławczego, Sąd I instancji gruntownie zbadał sytuację finansową Strony, biorąc pod uwagę wysokość zadeklarowanych w oświadczeniu dochodów oraz brak podania przez Stronę dokładnego dochodu osiąganego z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszoinstancyjny słusznie uznał, że przedstawione przez skarżącego dane we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwalają na rzetelne jego rozpoznanie. Natomiast podana przez skarżącego kwota osiąganego dochodu z tytułu prowadzenia przedmiotowej działalności gospodarczej, nie została w żaden sposób udokumentowana i tym samym w ocenie Sądu nie można uznać tych informacji za dostatecznie uprawdopodabniających konieczność przyznania prawa pomocy. Zauważenia wymaga, że skarżący jako osobą prowadząca działalność gospodarczą obowiązany jest do składania corocznego zeznania podatkowego, którego odpisu nie przedstawił, co ponownie uniemożliwiło rzetelną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym stwierdzić należy że Sąd I instancji prawidłowo ocenił sytuację majątkową skarżącego, na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów w szczególności mając na uwadze nieprzedłożenie stosownych dokumentów pozwalających na ustalenie dokładnej kwoty dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wobec podniesionych powyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił zażalenie.