I GSK 2367/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan-Pytlowany Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 1177/17 w sprawie ze skargi P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania. UZASADNIENIE Wyrokiem z 8 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 1177/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę P." Sp. z o.o. (dalej: skarżąca lub spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z [...] września 2017 r. nr [...]w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Spółka powołując się na przesłankę z art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2017, poz. 201 ze zm., dalej: op) i wskazując wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej też: TSUE) z 2 czerwca 2016 r. sygn. akt C-418/14 (EU:C:2016:400) wniosła 16 marca 2017 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z [...] marca 2012 r. w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2010 r. Decyzją z [...] maja 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu odmówił wznowienia postępowania z uwagi na uchybienie określonego w art. 241 § 2 pkt 2 op miesięcznego terminu do złożenia takiego wniosku. Wskazał, że wyrok TSUE C-418/14 został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 287/7 z 8 sierpnia 2016 r. Pismem z 2 czerwca 2017 r. skarżąca złożyła podanie o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną, wskazując, że decyzja, której dotyczy wniosek nie została skutecznie doręczona, a o uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie spółka dowiedziała się z decyzji odmawiającej wznowienia doręczonej 26 maja 2017 r. W podaniu ponowiono wniosek o wznowienie postępowania. Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu wskazując, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybiła terminowi bez swojej winy. W zażaleniu na postanowienie z [...] czerwca 2017 r. spółka wskazała na naruszenie przez organ przepisów postępowania – art. 121, art. 122, art. 162 § 1, art. 155 § 1, w związku z art. 199 i art. 180 § 1 op zarzucając brak przeprowadzenia przez organ postępowania celem ustalenia, dlaczego strona skarżąca uchybiła terminowi i czy to uchybienie nastąpiło z jej winy. Podniesiono również brak poinformowania strony skarżącej o postępowaniu zawisłym przed TSUE zakończonym wyrokiem o sygn. akt C-418/14, którą to wiedzę organ posiadał już w 2014 r. i o możliwości śledzenia postępowania przed TSUE. Spółki nie poinformowano również o terminach do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zarzucono, że w trakcie postępowania o wznowienie strona skarżąca nie została pouczona o prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem spółki odmowa zwrotu podatku z decyzji, która od początku była wadliwa i niezgodna z przepisami Unii Europejskiej nie może zyskać żadnej aprobaty i jest nadużyciem władztwa podatkowego niezgodnym z prawem UE i Konstytucją RP. W wyniku rozpatrzenia zażalenia postanowieniem z [...] września 2017 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w I instancji, wskazując na regulacje dotyczące procedury wznowienia postępowania w wyniku orzeczenia TSUE oraz przywrócenia terminu do złożenie wniosku o wznowienie. Podniesiono brak zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie oraz brak uprawdopodobnienia przesłanki braku winy w uchybieniu, przy czym organ zwrócił uwagę, że to nie on ale podatnik winien przedstawić stosowną argumentację na brak winy w uchybieniu terminowi. Wskazał również organ, że powołane przepisy, w oparciu o które strona skarżąca wywodzi zaniechanie przez organ obowiązku poinformowania podatnika o toczącym się postępowaniu przed TSUE oraz o wyroku TSUE mają zastosowanie w postępowaniu podatkowym, które w dacie procedowania przed TSUE nie toczyło się względem strony skarżącej. Skarżąca zaskarżyła to postanowienie skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając naruszenie przepisów: art. 121 op, art. 122 op, art. 162 § 1 op, art. 155 § 1 w zw. z art. 199 i art. 180 op. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: ppsa). WSA rozpoznał sprawę w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ppsa. WSA wskazał, że stosownie do treści § 1 art. 162 to wnoszący podanie o przywrócenie terminu obciążony jest obowiązkiem przedstawienia dowodów i okoliczności uprawdopodabniających brak winy w naruszeniu terminu procesowego. Powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2017 r. o sygn. akt II FSK 3010/15 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w którym stwierdzono, że to strona, a nie organ ma uprawdopodobnić brak winy w dochowaniu terminu. Organ podatkowy ocenia zaś, czy wskazana przez stronę przyczyna spełnia kryteria ustanowione w art. 162 § 1 op. Organu nie obciąża obowiązek zebrania materiału dowodowego na okoliczność przyczyn, dla których strona uchybiła terminowi. Sąd podzielając stanowisko wyrażone w powołanym wyroku NSA uznał za nieuzasadnione zarzuty skargi odnoszące się do procedowania organu w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu, a oparte na art. 122, art. 155 § 1, w związku z art. 199 i art. 180 op. Dalej WSA wskazał, że stan braku winy, o którym mowa w art. 162 § 1 op urzeczywistnia się, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Możliwość uzyskania informacji o wydaniu przez TSUE wyroku, mającym wpływ na prawa i obowiązki podatników została zapewniona obywatelom Unii Europejskiej w tym Rzeczypospolitej Polskiej poprzez publikację takiego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Nie można przypisać organom podatkowym obowiązku informowania podatnika o możliwości przywrócenia terminu tylko z uwagi na fakt, że organ ma wiedzę o tym, iż dany termin upłynął (ma upłynąć), a podatnik nie dokonał czynności, dla której termin był ustanowiony lub w przypadku gdy podatnik dokonuje czynności z uchybieniem terminu. Żaden przepis nie nakłada na organ obowiązku w tym zakresie. Z kolei wyrażony w art. 121 § 2 op obowiązek udzielania podatnikowi niezbędnych informacji ogranicza się do informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania. Obowiązek ten nałożony jest przez organy w trakcie postępowania regulowanego przepisami op, które nie toczyło się wobec skarżącej. Powinności organu z art. 121 § 1 op nie można utożsamiać z koniecznością formułowania za podatnika wniosków w sposób dla niego korzystny albo przedstawianiem podatnikowi możliwych strategii postępowania. Ten obszar działalności jest bowiem właściwy dla doradztwa prawnego. Spółka zaskarżyła omówiony wyrok w całości skargą kasacyjną. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez uchylenie obu postanowień Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Wniosła o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Na podstawie art. 182 § 2 ppsa zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 150 ppsa, w związku z art. 162 § 1 op poprzez niewłaściwe przyjęcie przez Sąd, że strona z własnej winy uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania; 2. art. 150 ppsa i art. 122 op, poprzez przyjęcie przez Sąd, że organy wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy, podczas gdy organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy i ich nie rozważyły, a w szczególności nie ustaliły dlaczego strona uchybiła terminowi złożenia wniosku o wznowienie postępowania i czy w tym przypadku odmowa przywrócenia terminu nie narusza zasad demokratycznego państwa prawnego; 3. art. 150 ppsa poprzez wadliwe przyjęcie, że organy prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do stron postępowania i nie miały obowiązku poinformowania strony postępowania o terminie do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz o wyroku TSUE, co miało zasadniczy wpływ na wynik postępowania; 4. art. 150 ppsa, w związku z art. 155 § 1 i art. 199 i art. 180 § 1 op, poprzez przyjęcie, że organy nie miały obowiązku przeprowadzenie postępowania dowodowego i wezwania strony do złożenia wyjaśnień i wykazania, że uchybiła terminowi bez własnej winy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego. Nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w granicach skargi kasacyjnej i nie dostrzegając podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 ppsa uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 183 § 1 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie wskazał w każdym zarzucie na naruszenie przez Sąd I instancji art. 150 ppsa. Tymczasem przepis ten nie miał w sprawie jakiegokolwiek zastosowania, bowiem przedmiotowe postanowienie organów dotyczące odmowy przywrócenia terminu nie było aktem czy czynnością niewymienioną w art. 145-148 ppsa. Jednak biorąc pod uwagę treść uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09 NSA odniósł się do zarzutów opisanych w skardze kasacyjnej przez przywołanie przepisów Ordynacji podatkowej i wskazanie argumentacji w uzasadnieniu. Zarzuty te są całkowicie bezpodstawne. Zgodnie z art. 162 § 1 op podstawowym warunkiem przywrócenia terminu jest wniosek zainteresowanego, w którym uprawdopodobni on brak winy w uchybieniu terminowi. Skarżący w podaniu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania złożonego na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 op nie wskazał w istocie żadnej przyczyny uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminowi. Wskazał jedynie, że dowiedział się o uchybieniu terminowi z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z [...] maja 2017 r. (odmawiającej wznowienia postępowania). Nie jest to przecież równoznaczne ze wskazaniem jakiejkolwiek przyczyny świadczącej o braku winy w uchybieniu terminowi na złożenie wniosku na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 op, skoro przyczyną wniosku o wznowienie był wyrok TSUE C-418/14 opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 287/7 z 8 sierpnia 2016 r. Również gołosłowne twierdzenie o braku doręczenia decyzji wymiarowej z 9 marca 2012 r. nie ma żadnego znaczenia dla uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego tą rzekomo niedoręczoną decyzją. Przy tak sformułowanym podaniu o przywrócenie terminu ani organy, ani Sąd I instancji nie były w stanie ustalić, czy zweryfikować istnienia okoliczności, które usprawiedliwiałyby skarżącą, że od dnia 9 września 2016 r. (to jest upływu jednomiesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 w zw. z art. 241 § 2 pkt 2 op liczonego od daty opublikowania wyroku TSUE C-418/14) nie miała możliwości zapoznania się z treścią wyroku TSUE C-418/14. Trafnie Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, że nie miały obowiązku poszukiwania okoliczności usprawiedliwiających skarżącą co do tego, że w porę nie poznała powołanego wyroku TSUE. Nie mogło więc być mowy o naruszeniu art. 122 Ordynacji podatkowej. Wobec braku wskazania przez skarżącą w podaniu jakichkolwiek okoliczności faktycznych nie mogły organy podatkowe naruszyć art. 155, art. 180 § 1 i art. 199 op, bowiem nie było podstaw do prowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Trafnie też powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, TSUE i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji uznał, że organy nie miały obowiązku informowania skarżącej o ewentualnych podstawach do wznowienia postępowania, w tym do informowania o toczącym się przez Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej postępowaniem. Tym samym nie mogło dojść do naruszenia art. 121 op. Biorąc to wszystko pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego należało ją oddalić na podstawie art. 184 ppsa. Ponieważ wnoszący skargę kasacyjną zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a druga strona (organ) również o przeprowadzenie rozprawy nie wnosił, na podstawie art. 182 § 2 ppsa rozpoznano skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa, w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit b i § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Na wynagrodzenie to składa się kwota 360 zł za sporządzenie przez radcę prawnego reprezentującego organ odpowiedzi na skargę kasacyjną.