II SA/Łd 659/21
Sądy administracyjne2021-10-20
Sygnatura
II SA/Łd 659/21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia
2021-10-20
Rodzaj
Wyrok WSA w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-GrzymkowskaEwa Cisowska-SakrajdaTomasz Porczyński
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
Treść orzeczenia
SENTENCJA
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę. A. P.
UZASADNIENIE
Decyzją dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art. 4, art. 13a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2407)- dalej: p.p.w.d.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r., nr [...] o odmowie przyznania D.D. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko W.D. na okres świadczeniowy 2021/2022.
Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r., [...] Sąd Rejonowy w P. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowił o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie władzy rodzicielskiej D. D. nad małoletnią W.D. Jak wynika z pkt 3 wydanego orzeczenia, sąd w trybie zarządzenia tymczasowego, na czas trwania postępowania postanowił powierzyć bieżącą pieczę nad małoletnią babce macierzystej J.D., zamieszkałej w K., przy ul. [...] 5/22. Małoletnia W.D. została przekazana babce J. D. w dniu 19 stycznia 2021 r., w obecności asystenta rodziny oraz Policji, co potwierdza załączone do akt pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 2 lutego 2021 r.
Wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2021r. skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na małoletnią córkę W. D. , na okres 2021/2022.
Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. Burmistrz K. odmówił D.D. przyznania wnioskowanego świadczenia. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że skarżąca nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d., gdyż od dnia 20 stycznia 2021 r. nie zamieszkuje wspólnie z córką, a co za tym idzie nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem.
W odwołaniu od powyższej decyzji D.D. wnosząc o jej uchylenie oraz stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa, zarzuciła naruszenie:
- art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 79, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wadliwe zgromadzenie i ocenę materiału dowodowego sprawy, zbyt ogólnikowe uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia, które nie realizuje zasady pogłębiania zaufania do organów państwa, jak również naruszenie przysługującego stronie prawa do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu;
- art. 25 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca nie zamieszkuje razem z małoletnia W. D.;
- art. 4 ust. 1-2, art. 8 ust. 1-2 p.p.w.d. poprzez błędną wykładnie polegająca na uznaniu, że skarżąca nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem, w sytuacji gdy babka dziecka nie figuruje w rejestrze rodzin zastępczych, a powierzona jej przez sąd bieżąca piecza nad dzieckiem ma charakter tymczasowy;
- art. 12a ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie poprzez uznanie, że doszło do przekazanie dziecka babce J. D. w dniu 19 stycznia 2021 r., w sytuacji gdy w rzeczywistości z uwagi na niedochowanie warunków formalnych przekazania, powyższe działanie wypełnia znamiona zatrzymania (uprowadzenia), to jest przestępstwa z art. 211 k.k.
W obszernym uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ opracował uzasadnienie swojej decyzji w sposób mało zorganizowany, nieusystematyzowany, mało przejrzysty, nie stosując podziału pozwalającego na wyodrębnienie graficzne jego części oraz zaprzeczając własnym twierdzeniom, przez co uzasadnienie to pozostawało nieczytelne i niezrozumiałe. Bez żadnych dowodów stwierdził, że odwołująca nie sprawuje obecnie faktycznej opieki nad dzieckiem, nie uczestniczy w jego wychowaniu, a także zaspakajaniu jego potrzeb życiowych, gdyż te czynności wykonuje babka dziecka. W ocenie skarżącej, babka dziecka nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem, gdyż nie wystąpiła do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka, a samo powierzenie pieczy bieżącej nad dzieckiem przez sąd rodzinny osobie niebędącej rodzicem nie uprawniało organu do przyjęcia określonych założeń. Skoro sąd opiekuńczy nie upoważnił wyraźnie opiekuna do określonych czynności, to J. D. nie wykonuje czynności związanych z zaspokojeniem potrzeb dziecka, gdyż nie jest dla niego rodziną zastępczą a wszelkie prawa dotyczące bieżącej pieczy należą do matki biologicznej dziecka. Skarżąca podniosła, że jej córka jest zgłoszona w ZUS do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego, gdzie jest jasno określone, że pozostaje ona na wyłącznym utrzymaniu osoby ubezpieczonej i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Płatnikiem składki zdrowotnej jest Urząd Pracy w K. Wskazała również, że o miejscu pobytu dziecka decydują rodzice w ramach przysługującej im władzy rodzicielskiej, a tymczasowa zmiana pobytu nie jest tożsama ze zmianą miejsca zamieszkania. Zarzuciła nadto, że nie uczestniczyła w żadnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez organ, a samo przypuszczenie, że nie prowadzi wspólnie gospodarstwa domowego ze swoją matką jest błędne, gdyż jedynie nocuje w miejscu swojego pobytu i dochodzi codziennie, sprawując faktyczną opiekę nad własną córką oraz wyżej wymienioną J.D. Podkreśliła, że sprawowanie opieki w rozumieniu art. 4 p.p.w.d. nie oznacza konieczności przebywania z dzieckiem przez 24 godziny na dobę.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie to, co wynika z ust. 2 przywołanego przepisu przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej. W ocenie organu treść przywołanych wyżej przepisów wprost wskazuje, że podstawowe znaczenie dla ustalenia prawa do wnioskowanego przez stronę świadczenia, ma wykazanie, czy dziecko pozostaje pod opieką osoby o nie wnioskującej, gdyż wolą ustawodawcy było skierowanie świadczenia do osoby uprawnionej, która faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Kolegium wskazało, że z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych bezspornie wynika, że D.D. nie sprawuje bezpośredniej opieki nad małoletnią W. D. Jak wynika bowiem z treści postanowienia Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] grudnia 2020 r., sygn. akt [...], bieżąca piecza nad dzieckiem powierzona została babce macierzystej J. D., która faktycznie opiekuje się wnuczką od dnia 19 stycznia 2021 r. Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego skarżąca nie spełnia warunków do otrzymania wnioskowanego świadczenia, a co za tym idzie kwestionowana decyzja odpowiada prawu.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D.D. ponowiła zarzuty, co do naruszenia:
- art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 79, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające zebranie i ocenę materiału dowodowego; niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności niewyjaśnienie, czy odwołująca nie zamieszkuje razem z dzieckiem i nie sprawuje bezpośredniej opieki nad córką; nienależyte uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia, w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego swoje stwierdzenia oparto na notatce wewnętrznej MOPS z dnia 2 lutego 2021 r., a nie na rzetelnie przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym; pozbawienie skarżącej prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym nie zawiadomienie jej o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznania świadków, a tym samym uniemożliwienie złożenia wyjaśnień;
- art. 25 k.c. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż skarżąca obecnie nie zamieszkuje wraz z dzieckiem, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu;
- art. 4 ust. 1-2, art. 8 ust.1-2 p.p.w.d. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż skarżąca nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem, w sytuacji, gdy babka nie jest opiekunem faktycznym, a sprawowana przez nią bieżąca piecza nad dzieckiem, ma charakter tymczasowy do czasu unormowania jego sytuacji życiowej;
- art. 12 a ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie poprzez uznanie, że doszło do przekazanie dziecka babce J. D. w dniu 19 stycznia 2021 r., w sytuacji gdy w rzeczywistości z uwagi na niedochowanie warunków formalnych przekazania, powyższe działanie wypełnia znamiona zatrzymania (uprowadzenia), to jest przestępstwa z art. 211 k.k.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz stwierdzenie wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa.
Uzasadniając skarżąca wskazała na wstępie, że kwestionowana decyzja nie dotyczy jej osoby, ale K. S. i jego dzieci, co w jej ocenie oznacza, że nie otrzymała decyzji organu odwoławczego, co oznacza, że jej sprawa została rozpatrzona pozytywnie. Dalej skarżąca ponowiła argumentację przywołaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo Skarżąca wskazała, że organ II instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, ograniczając się do kilku lakonicznych artykułów dotyczących świadczeń rodzinnych, które dotyczyły K. S., a nie skarżącej – D. D.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: ustawa covidowa. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19(...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 17 sierpnia 2021 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że żadna ze stron postępowania, pomimo wezwania nie potwierdziła możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 23 września 2021 r.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 17 sierpnia 2021 r.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: p.p.s.a, który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Jak już wcześniej wskazano przedmiotem niniejszej skargi D.D. uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko W.D., na okres świadczeniowy 2021/2022.
Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.) - dalej: p.p.w.d.
Wskazać na wstępie należy, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej (art. 4 ust. 2 p.p.w.d.). Stosownie zaś do treści art. 5 ust. 2a p.p.w.d. w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 p.p.w.d. ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka albo dyrektora domu pomocy społecznej. Natomiast jak wynika z art. 13a ust. 1 p.p.w.d. przyznanie przez organ właściwy lub wojewodę świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenie lub zmiana prawa do świadczenia wychowawczego oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wymagają wydania decyzji.
Zawarta w powyżej powołanym przepisie art. 4 ust. 1 p.p.w.d. norma wprost określa cel wprowadzenia przez prawodawcę świadczenia wychowawczego, które to świadczenie ma na celu "częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych." Intencje ustawodawcy w powyższym zakresie potwierdza uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (druk VIII.216), gdzie wskazano, że "celem projektowanej ustawy jest przede wszystkim pomoc finansowa kierowana do rodzin wychowujących dzieci. Rodziny wychowujące potomstwo będą mogły otrzymać nowe świadczenie wychowawcze. Świadczenie skierowane będzie do rodzin wychowujących dzieci do 18. roku życia. Proponowane rozwiązanie ma zmniejszyć obciążenia finansowe rodzin związane z wychowywaniem dzieci, a tym samym zachęcać do podejmowania decyzji o posiadaniu większej liczby dzieci." W uzasadnieniu projektu podniesiono nadto, że "istotą wprowadzanych projektowaną ustawą regulacji jest objęcie świadczeniem wychowawczym możliwie jak najszerszego zakresu osób posiadających na swoim utrzymaniu dzieci, realizując tym samym podstawowy cel, tj. wsparcie ekonomiczne rodzin, w szczególności tych zagrożonych ubóstwem, oraz częściowe pokrycie wydatków rodziców lub opiekunów dzieci z tytułu wysokich kosztów ich wychowania i wykształcenia." Podkreślić należy, że zgodnie z wypracowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, które Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, użyte przez ustawodawcę pojęć takich jak: "wydatki", "opieka", "zaspokojenie potrzeb", charakteryzują faktyczne działania, odwołujące się do ich rzeczywistego ponoszenia lub realizowania przez podmioty uprawniony do świadczenia wymienione w art. 4 ust. 2 p.p.w.d. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że podmiot, który wnosi o wypłatę tego świadczenia musi sprawować nad dzieckiem faktyczną rzeczywistą opiekę, uczestniczyć w jego wychowywaniu, czy też zaspokajać potrzeby życiowe podopiecznego, a jednym z wyznaczników sprawowania faktycznej opieki nad dzieckiem jest niewątpliwie wspólne zamieszkiwanie z nim (por. wyroki NSA z 16 czerwca 2020 r., I OSK 2001/19; z 9 lipca 2020 r., I OSK 3053/19; z 23 lipca 2020 r., I OSK,3123/19; wyrok WSA w Gliwicach z 24 lutego 2021 r., II SA/Gl 1233/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, że w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, to jest w dniu 30 kwietnia 2021 r., wobec skarżącej toczyło się wszczęte z urzędu, postanowieniem Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., [...], postępowanie w sprawie władzy rodzicielskiej D.D. nad małoletnią W. D. Zgodnie z pkt 3 wydanego orzeczenia, sąd w trybie zarządzenia tymczasowego, na czas trwania postępowania postanowił powierzyć bieżącą pieczę nad małoletnią babce macierzystej J.D., zamieszkałej w K., przy ul. [...] 5/22. Dodatkowo jak wynika z załączonego do akt administracyjnych sprawy pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 2 lutego 2021 r. małoletnia W.D. została przekazana babce J.D. w dniu [...] stycznia 2021 r., w obecności asystenta rodziny oraz Policji.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu uznać należy, iż powzięta przez Dział Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (jednostkę organizacyjną Urzędu Miejskiego w K. realizującą między innymi zadania z zakresu świadczeń wychowawczych), informacja co do braku, począwszy od 20 stycznia 2021 r., sprawowania przez D.D. faktycznej opieki nad małoletnią W.D., w rozumieniu wskazanego wyżej art. 4 ust. 1 p.p.w.d., stanowiła okoliczność mającą wpływ na uprawnienie skarżącej do świadczenia wychowawczego, o którego przyznanie wystąpiła wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2021 r. Okoliczność ta, jak słusznie uznały organy, skutkowała stwierdzeniem, że skarżąca pomimo, że należy do podmiotów uprawnionych do świadczenia wychowawczego, wymienionych w art. 4 ust. 2 p.p.w.d., wobec faktu niesprawowania faktycznej opieki nad dzieckiem, nie spełnia przesłanek do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.
Tym samym zarzuty skargi, co do naruszenia art. 4 ust. 1 i ust. 2 p.p.w.d. uznać należy za niezasadne.
Wbrew stanowisku skarżącej, w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 8 ust. 1 i ust. 2 p.p.w.d. Przywołany art. 8 ust. 1 p.p.w.d. określa bowiem przesłanki negatywne przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, których wystąpienie obliguje organy administracji do wydania decyzji o odmowie przyznania prawa do tego świadczenia, nawet w sytuacji gdy wnioskodawca spełnia pozostałe przesłanki ustawowe uprawniającego do tego świadczenia. W niniejszej sprawie przepis ten, pomimo jego powołania w uzasadnieniu organu I instancji, nie znajdował zastosowania, gdyż jak wcześniej wskazano podstawą negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej było bezsporne ustalenie, że nie sprawuje ona faktycznej pieczy nad dzieckiem. Natomiast, co do podnoszonej przez skarżącą argumentacji odnośnie charakteru sprawowanej przez J. D. pieczy bieżącej, jako uzasadnienia stawianego organom zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 p.p.w.d., podkreślić należy, że zarówno Sąd rozpoznający niniejszą skargę, jak i organy administracji procedujące w niniejszej sprawie, pozostają związane treścią wydanego postanowienia sądu rodzinnego z dnia [...] r. i nie są uprawnione do jego kwestionowania, czy też jakiejkolwiek interpretacji. W sprawie nie został naruszony również przepis art. 8 ust. 2 p.p.w.d., gdyż przywołany przepis został uchylony z dniem 1 lipca 2019 r.
Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie zostały także naruszone, odpowiednio art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1740) oraz art. 12a ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz.1249), bowiem wskazane wyżej przepisy nie znajdują zastosowania w postępowaniu w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego.
Za chybione w ocenie Sądu uznać również należało zarzuty skargi, co do naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa procesowego, w szczególności, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to zarzuty sprowadzają się w zasadzie do kwestionowania poprawności ustaleń organów, co do faktu nie sprawowania przez skarżącą faktycznej opieki nad małoletnią W. D. Wbrew stanowisku skarżącej dokonane w powyższym zakresie ustalenia faktyczne, potwierdzone zostały zgromadzonym materiałem dowodowym, w tym załączonymi do akt sprawy: postanowieniem Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., [...] na mocy którego bieżącą piecze nad małoletnią W.D. powierzono jej babce J. D. oraz pismem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 2 lutego 2021 r. potwierdzającym wykonanie powyższego postanowienia w dniu [...] stycznia 2021 r. Mając na uwadze wiążący charakter wydanego orzeczenia sądu rodzinnego, jak również fakt jego wykonania, co nie jest przez skarżącą kwestionowane, uznać należy, iż powyższe ustalenia były wystarczające do oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego i nie wymagały przeprowadzenia dodatkowych wyjaśnień, w tym przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Natomiast podnoszone przez skarżącą argumenty, dotyczące osoby zgłaszającej małoletnią W. D. do ubezpieczenia ZUS, płatnika odprowadzanych składek zdrowotnych, czy też dokonana przez stronę wykładnia zawartej w art. 25 k.c. definicji pojęcia "miejsca zamieszkania" oraz powoływane uprawnienia skarżącej jako matki dziecka, wynikające z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) stanowią jedynie polemikę z dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi, istotnymi dla ustalenia prawa skarżącej do wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Co ważne, przedstawione w powyższym zakresie wywody skargi w żaden sposób nie podważają ustaleń organów, co do braku faktycznego sprawowania przez skarżącą opieki nad córką.
Wbrew stanowisku skarżącej w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., gdyż strona miała zapewniony udział w każdym stadium postępowania, a procedujące w sprawie organy nie przeprowadzały żadnych dodatkowych czynności procesowych, o których strona musiałaby zostać powiadomiona. Wskazać w tym miejscu należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. niezbędnym jest wykazanie przez stronę, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy niezawiadomienie lub wadliwe zawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego, możliwości wypowiedzenia się i składania wniosków może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonania konkretnych czynności procesowych, przy czym w takiej sytuacji to na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 212/21; z 22 kwietnia 2021 r., II OSK 2046/18; z 27 października 2021 r., III OSK 4262/21; wyrok WSA w Warszawie z 26 marca 2021 r., VII SA/Wa 1592/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na fakt, iż organy administracji publicznej nie przeprowadzały żadnych dodatkowych środków dowodowych, za niezasadne uznać również należało zarzuty skargi, co do naruszenia art. 79 i art. 81 k.p.a.
Natomiast, co do podniesionego zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. wskazać należy, iż zgodnie z treścią przywołanego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zadaniem uzasadnienia decyzji administracyjnej jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia i przekonanie strony, że jej stanowisko zostało należycie rozważone, a jeżeli zapadło odmienne rozstrzygniecie, to nastąpiło to z innych przyczyn. Inaczej mówiąc treść uzasadnienia rozstrzygnięcia organu administracji winna wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie, jak również zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, pomimo podnoszonych przez skarżącą zarzutów nieczytelnego i niezrozumiałego sporządzenia uzasadnień wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji uznać należy, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawiera uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, pozwalające na dokonanie oceny, co do zasadności negatywnego rozpatrzenia żądania skarżącej. Sąd dostrzega jednocześnie, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrując wniesione odwołanie nie odniosło się wprost do wszystkich zarzutów odwołania skarżącej, zarówno natury procesowej, jak materialnoprawnej. Niemniej jednak w ocenie Sądu stwierdzone w tym zakresie naruszenia pozostawały bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy, to jest na uprawnienie skarżącej do otrzymania świadczenia wychowawczego na małoletnią W.D. Zdaniem Sądu uwzględnienie skargi z uwagi na powyższe uchybienia organu odwoławczego, wobec dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, popartych zgromadzonym materiałem dowodowym, sprowadzałoby się w zasadzie do ponownego wydania przez organ odwoławczy decyzji o treści tożsamej z zaskarżonym niniejszą skargą rozstrzygnięciem. Z tych samych względów bez wpływu na wynik sprawy pozostaje podniesiona przez skarżącą kwestia końcowego, omyłkowego jak przypuszcza Sąd, stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym "prawo do świadczenia wychowawczego na w/w dzieci nie przysługuje Panu K.S.". Treść zaskarżonej decyzji w sposób niebudzący wątpliwości określa jej adresata – D.D., przedmiot postępowania – świadczenie wychowawcze na małoletnią W.D. oraz wynik wydanego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia, a co za tym idzie zawarte w skardze stwierdzenie skarżącej, co do nie otrzymania odpowiedzi na wniesione odwołanie nie znajduje uzasadnienia.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
dc