II GZ 517/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 2216/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 2216/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił J. S. (dalej: skarżąca, strona) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 16 listopada 2010 r., w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. WSA wskazał ponadto, że w przedmiotowej sprawie wyrok został ogłoszony w dniu 16 listopada 2010 r., natomiast wniosek skarżącej o sporządzenie uzasadnienia wyroku z jednoczesnym przywróceniem terminu wpłynął do Sądu I instancji 25 lutego 2011 r. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku podała, że błędnie odczytała pouczenie w zawiadomieniu o rozprawie, co skutkowało tym, iż była przekonana, iż wyrok oddalający jej skargę otrzyma z urzędu. Wnosząc o przywrócenie terminu skarżąca stwierdziła, iż w czasie gdy była rozprawa jej stan zdrowia uniemożliwiał jej udział a tym samym uzyskanie od Sądu I instancji pełnej informacji dotyczącej składnia wniosku o uzasadnienie wyroku. Postanowieniem z 29 marca 2011 r. WSA odmówił przywrócenia terminu skarżącej jednocześnie wskazując, iż poza lakoniczną informacją skarżąca nie przedstawiła Sądowi I instancji okoliczności uprawdopodabniających jej zły stan zdrowia. 7 kwietnia 2011 r. J. S. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o uchylenie w całości i uwzględnienie wniosku z 14 lutego 2011 r. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto pismem z 5 maja 2011 r. wniosła o ustanowienie pełnomocnika (radcy prawnego) z urzędu, w uzasadnieniu podnosząc, że nie jest w stanie opłacić pełnomocnika z wyboru. Postanowieniem z 4 sierpnia 2011 r. WSA ustanowił dla J. S. radcę prawnego z urzędu, a ten działając w jej imieniu podtrzymał wcześniejsze wnioski i twierdzenia zawarte zarówno w skardze do WSA oraz w zażaleniu z dnia 7 kwietnia 2011 r. Jednocześnie wniósł o przyznanie kosztów zastępstwa za udział w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie na postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. NSA stwierdził, iż Sąd I instancji prawidłowo uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przywołał art. 141 § 2 p.p.s.a. i zgodnie bowiem z treścią art. 140 § 2 p.p.s.a. wskazał, iż odpis sentencji wyroku (także w sprawach, w których skargę oddalono) doręcza się z urzędu jedynie stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku. O powyższym skarżąca została pouczona w zawiadomieniu o terminie rozprawy, zaś twierdzenia autorki zażalenia, że uchybienie terminu nie wynikało z celowego i świadomego jej działania tylko było wynikiem błędnego przekonania, iż przedmiotowy wyrok z uzasadnieniem otrzyma z urzędu, są niezasadne. Niewątpliwym jest fakt, że skarżąca uchybiła siedmiodniowemu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ponieważ wyrok zapadł 16 listopada 2010 r., a wniosek o sporządzenie uzasadnienia z jednoczesnym przywróceniem został złożony 14 lutego 2011 r. Należy zwrócić uwagę, że okoliczności tej skarżąca w złożonym zażaleniu nie kwestionuje. Obowiązkiem strony jest dochowanie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Niewywiązanie się z tego obowiązku sprawia, że czynność podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a). W sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanawia o przywróceniu terminu, przy czym to strona zobowiązana jest uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jej winy (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.). To zatem strona musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane działaniem strony i było od niej całkowicie niezależne. NSA wyjaśnia, iż podstawowy problem w sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy podane przez skarżącą okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Powołany przez Sąd I instancji art. 86 § 1 p.p.s.a. istotnie uzależnia przywrócenie terminu od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać, że dołożyła szczególnej staranności by podjąć czynność procesową. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Sąd I instancji trafnie przyjął, że powołane przez skarżącą powody nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu, skoro zawierają w sobie element winy. Chodzi o spóźnione złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku mimo prawidłowego pouczenia w sytuacji, gdy nie zostało w pełni potwierdzone przez skarżącą, iż jej stan zdrowia nie pozwalał na samodzielne działanie, czyli nie był stanem nagłym. Wbrew twierdzeniom skarżącej, podanie jako przyczyny uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ogólnikowych twierdzeń o złym stanie zdrowia nie świadczy o wystąpieniu przesłanki przywrócenia terminu, jaką jest brak winy w niedochowaniu terminu. Skarżąca nie wykazała ponadto, aby w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku (tj. od 17 do 23 listopada 2010 r.) podlegała hospitalizacji. Tymczasem, do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności należy zaliczyć hospitalizację trwającą w okresie biegu terminu do złożenia skargi, bądź nagłą chorobę, a więc powody, które nie pozwalają na wyręczenie się inną osobą. Wystąpienie powyższych okoliczności nie zostało przez skarżącą uprawdopodobnione, a zatem nie mogło świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny, wbrew twierdzeniom skarżącej, prawidłowo ocenił wszystkie okoliczności sprawy mające znaczenie dla przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji zasadnie uznał, iż winy J. S. w uchybieniu terminowi nie wyłączał, ani jej ówczesny stan zdrowia, ani brak świadomości, co do konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, skoro zawiadomienie o terminie rozprawy (odebrane przez J. S. w dniu 21 października 2010 r.) zawierało prawidłowe pouczenie o tym, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.