II OSK 3329/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 690/17 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 690/17 oddalił skargę Stowarzyszenia [...] (dalej: Stowarzyszenie) na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Skarżące stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zarządzeniem z dnia 19 września 2018 r. zwrócono się do strony skarżącej kasacyjnie o nadesłanie w terminie 7 dni dokumentów potwierdzających dalsze istnienie Stowarzyszenia, w szczególności potwierdzających dokonanie wpisu Stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych na podstawie art. 10 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1923) lub przekształcenia w stowarzyszenie podlegające rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym. Równocześnie zwrócono się z odpowiednimi zapytaniami do Starosty [...] i Sądu Rejonowego [...]. W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. W piśmie z dnia 18 października 2018 r. Starosta [...] poinformował, że Stowarzyszenie [...] nie złożyło w ustawowym terminie wniosku o wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, co skutkowało jego rozwiązaniem z mocy prawa. W piśmie z dnia 22 października 2018 r. Sąd Rejonowy [...] poinformował, że nie toczy się postępowanie o wpisanie Stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie ze skargi kasacyjnej podlega umorzeniu. Wymogi posiadania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej (art. 25 § 1 oraz art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) zaliczane są do tzw. przesłanek procesowych. Okoliczności te Sąd bierze z urzędu pod uwagę w każdym stanie sprawy. Rozwiązanie stowarzyszenia zwykłego i jego wykreślenie z ewidencji oznacza zakończenie wszelkiej jego działalności. Rozwiązane stowarzyszenie nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 25 § 1 i 3 p.p.s.a.), a więc zdolności do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona i brak ten jest nieusuwalny. W wypadku rozwiązania stowarzyszenia zwykłego nie ma innego podmiotu (następcy prawnego), na który przeszłyby uprawnienia procesowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym prawo popierania wniesionej skargi kasacyjnej. Powyższe rozważania na temat braku zdolności sądowej stowarzyszenia zwykłego w przypadku jego rozwiązania były konieczne z uwagi na zmianę stanu prawnego, jak nastąpiła w związku z nowelizacją ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2017 r., poz. 210 ze zm.) dokonaną ustawą z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1923; dalej: ustawa nowelizująca). Wspomniana nowelizacja weszła w życie z dniem 20 maja 2016 r. i w sposób znaczący zmieniła tworzenie i funkcjonowanie stowarzyszeń zwykłych, jak również sposób ich rejestracji. Stowarzyszeniom zwykłym, które zostały założone przed wprowadzeniem ww. nowelizacji, czyli przed 20 maja 2016 r., wyznaczono termin na dokonanie niezbędnych zmian w statutach w celu dostosowania swych regulacji do nowych wymogów ustawowych i ponowne wpisanie do ewidencji. Jak stanowi art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. do 20 maja 2018 r., stowarzyszenia zwykłe działające na podstawie przepisów dotychczasowych są obowiązane dokonać wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Brak wpisu skutkuje rozwiązaniem stowarzyszenia zwykłego z mocy prawa. Do dnia dokonania wpisu do ewidencji, o którym mowa wyżej, stowarzyszenia zwykłe działały na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 10 ust. 2). Dodatkowo, na podstawie art. 42a ustawy Prawo o stowarzyszeniach, stowarzyszenia zwykłe uzyskały prawo przekształcenia się w stowarzyszenia tzw. rejestrowe, czyli podlegające wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego. Chociaż pełnomocnik Stowarzyszenia nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 19 września 2018 r., to niezbędne informacje co do dalszego istnienia Stowarzyszenia Sąd uzyskał przede wszystkim od Starosty [...]. W piśmie z dnia 18 października 2018 r. potwierdził on, że Stowarzyszenie nie złożyło w ustawowym terminie wniosku o wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych na nowych zasadach, stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej, co skutkowało jego rozwiązaniem z mocy prawa. Brak figurowania Stowarzyszenia w ewidencji stowarzyszeń zwykłych prowadzonej przez Starostę [...] potwierdza także aktualna zawartość tej ewidencji dostępna na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Powiatu [...]. W niniejszej sprawie wykluczyć również należało przekształcenie Stowarzyszenia w stowarzyszenie rejestrowe, co wynika z pisma Sądu Rejonowego [...] z dnia 22 października 2018 r. W świetle powyższego uznać należało, że wnoszące skargę kasacyjną Stowarzyszenie nie funkcjonuje już w obrocie prawnym – zostało rozwiązane z mocy prawa zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej. Konsekwencją zaistnienia w niniejszym postępowaniu sądowym opisanego braku jest więc umorzenie postępowania kasacyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn (niż wymienione w pkt 1 i 2, niemających zastosowania w niniejszej sprawie) stało się bezprzedmiotowe. W myśl art. 193 p.p.s.a. powyższa regulacja znajduje zastosowanie również w odniesieniu do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Jedynie na marginesie wyjaśnić należy, że w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisów regulujących kwestię zwrotu wpisu od skargi kasacyjnej w przypadku umorzenia postępowania z innych przyczyn niż cofnięcie skargi (skargi kasacyjnej).