II GZ 404/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. P. A. Spółki z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Go 757/10 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi W. P. A. Spółki z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rz. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego bez wymaganej licencji postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE I Objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 10 stycznia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. odrzucił zażalenie W. P. A. Spółki z o.o. w L. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 9 listopada 2011 r. o wezwaniu do usunięcia braków formalnych sprzeciwu od postanowienia z dnia 3 października 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. P. A. Spółki z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rz. z dnia [...] sierpnia 2010 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji podał, że w dniu 22 września 2011 r. wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 października 2011 r. Referendarz Sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Od postanowienia tego złożono sprzeciw. Wobec braku własnoręcznego podpisu pod sprzeciwem, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 listopada 2011 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych sprzeciwu poprzez jego podpisanie, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Brak ten został uzupełniony przez pełnomocnika skarżącej. Odrębnym pismem z dnia 12 grudnia 2011 r. skarżąca spółka złożyła zażalenie na zarządzenie z dnia 9 listopada 2011 r. podnosząc, że było ono niezasadne i nie posiadało podstawy prawnej. Sąd I instancji wskazał, że do podpisania każdego pisma procesowego kierowanego do sądu przez wnioskodawcę, w tym również sprzeciwu od postanowienia Referendarza Sądowego wydanego w przedmiocie prawa pomocy, zobowiązuje wprost art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Wskazał również, że w świetle obowiązujących przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jej art. 194 § 1 oraz art. 198, na zarządzenie wzywające do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu poprzez jego podpisanie własnoręcznym podpisem wnoszącego nie przysługuje zażalenie. W konsekwencji zażalenie strony skarżącej z dnia 12 grudnia 2011 r. na zarządzenie z dnia 9 listopada 2011 r., jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Zażaleniem W. P. A. Spółka z o.o. w L. zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżone postanowienie jest nieuzasadnione i narusza przepisy prawa oraz słuszne prawa strony do zaskarżania orzeczeń oraz ich kontroli przez sąd II instancji. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem, że art. 194 § 1 p.p.s.a. nie przewiduje możliwości zaskarżenia zarządzenia przewodniczącego. Taką możliwość, bowiem przewidziano w art. 198 p.p.s.a. Nierozpoznanie merytorycznie zażalenia skarżącej pozbawia jej w istocie prawa do kontroli orzeczeń oraz narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem odrzuconego zażalenia było zarządzenie z dnia 9 listopada 2011 r. o wezwaniu skarżącej do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu od postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy. Brak formalny do usunięcia, którego strona została wezwana polegał na niepodpisaniu tego środka odwoławczego. Artykuł 194 § 1 p.p.s.a. stanowi, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest: 1) przekazanie sprawy innemu sądowi administracyjnemu; 2) wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61; 3) zawieszenie postępowania lub odmowa podjęcia zawieszonego postępowania; 4) odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku; 5) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa; 6) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego; 7) odrzucenie skargi kasacyjnej; 8) odrzucenie zażalenia; 9) zwrot kosztów postępowania, jeśli strona nie wnosi skargi kasacyjnej; 10) ukaranie grzywną. Treść przytoczonego przepisu nie pozwala na przyjęcie, aby możliwym było wniesienia środka odwoławczego – zażalenia od zarządzenia przewodniczącego wzywającego stronę do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Wziąwszy pod uwagę treść art. 198 p.p.s.a. określającego, że przepisy działu dotyczącego zażaleń stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeśli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia, nie można uznać za przepis umożliwiający, w świetle regulacji z art. 194 § 1 p.p.s.a., wniesienie zażalenia na takie zarządzenie. Możliwość taka nie wynika również z analizy art. 259 § 2 p.p.s.a. oraz art. 49 p.p.s.a., jako przepisów szczególnych, o których mowa w art. 198 p.p.s.a. Pierwszy z wymienionych przepisów stanowi, że sprzeciw, którego braków formalnych nie uzupełniono podlega odrzuceniu. Skoro mowa jest o brakach formalnych to zastosowanie mieć będzie druga z przytoczonych regulacji – art. 49 nakładający na przewodniczącego obowiązek wezwania strony, której pismo nie może z uwagi na braki formalne otrzymać prawidłowego biegu, do uzupełnienia tych braków w terminie 7 dni. Również ten przepis milczy o możliwości zaskarżenia takiego zarządzenia, jedynie w § 2 przewidziano prawo do wniesienia zażalenia na zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania w przypadku nieuzupełnienia jego braków lub jego poprawienia w terminie. Reasumując, żaden z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, w tym szczególnie podnoszone w zażaleniu art. 194 § 1 i art. 198 p.p.s.a. jak i inne przepisy szczególne, nie dają stronie uprawnienia do zaskarżenia w drodze zażalenia zarządzenia w przedmiocie wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.