I GZ 451/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1278/22 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej kwoty postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1278/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), po rozpoznaniu wniosku G. sp. z o.o. z siedzibą w W. postanowił wstrzymać wykonanie decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2022 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca w uzasadnieniu wniosku podkreśliła, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd uznał, że wskazane przez skarżącą okoliczności, w tym kryzys jaki przeżywa branża sadownicza, w tym narastające koszty prowadzenia takiej działalności, koszty pracy, paliwa, energii elektrycznej, opakowań kartonowych itp. uprawdopodobniają, że wykonanie decyzji może spowodować wystąpienie znacznej szkody. W tej sytuacji wykonanie decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków w kwocie 902 734,73 zł może w istocie stanowić czynnik przesądzający o utracie płynności finansowej skarżącej spółki, a co za tym idzie spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Organ złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. przez przyjęcie, że nie zachodzą w sprawie przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania określonego aktu, sąd powinien dokonać analizy sytuacji strony i ocenić konieczność udzielenia ochrony tymczasowej z uwzględnieniem całości akt sprawy i to zarówno dokumentacji przedstawionej w aktach sądowych, jak i aktach administracyjnych. Zdaniem organu, przedstawione przez skarżącą informacje odnoszą się do całej branży spożywczej, jak również sytuacji gospodarczej w Polsce, natomiast nie wskazują na konkretne uwarunkowania, które wskazywałyby na uprawdopodobnienie przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji skarżącej i jej sytuacji ekonomicznej. W odpowiedzi na zażalenie skarżąca wniosła o jego oddalenie, wskazując na dane ekonomiczne przedsiębiorstwa, jego sytuacje finansową oraz koszty dzielności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tych przyczyn podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. A zatem rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, do których należy: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5, s. 18 i n.). Użycie w art. 61 § 3 zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Definiując przesłankę wyrządzenia znacznej szkody NSA wskazywał, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10, niepubl.). Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że w danej sprawie zachodzą te przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Jak wynika z powyższego, ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji wnioskodawcy, dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (np. postanowienie NSA z 15 września 2020 r., sygn. akt II GZ 249/20; LEX nr 3053636). W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji trafnie uznał zasadność złożonego wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej przyjmując, że skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a zażalenie organu nie podważa prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Z akt sądowych, administracyjnych wynika, że wykonanie zaskarżonego aktu doprowadzić może do poważnych utrudnień w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, mających negatywny wpływ m.in. na zapewnienie ciągłości źródła utrzymania dla członków Grupy czy spłatę zadłużenia w formie kredytu. To oznacza, że w przypadku braku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zmierza do zagrożenia dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Argumenty te zostały poparte jeszcze mocniej na etapie złożenia przez skarżącą odpowiedzi na zażalenie organu, w którym wskazano na koszty dzielności gospodarczej, jej zobowiązania kredytowe (i koszty ich obsługi). Skarżąca załączyła rachunek zysków i strat, bilans, jak również faktury potwierdzające jej argumentację. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że skarżąca uprawdopodobniła, że wykonanie decyzji może spowodować wystąpienie znacznej szkody. W tej sytuacji wykonanie decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków w kwocie 902 734,73 zł może w istocie stanowić czynnik przesądzający o utracie płynności finansowej skarżącej spółki, a co za tym idzie spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaś ochrona sądowa w następstwie rozpoznania skargi może okazać się iluzoryczna, gdyż po wykonaniu decyzji nie będzie możliwy powrót do stanu pierwotnego, bez poniesienia znacznych kosztów i starań w tej mierze. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca, nie ograniczyła się jedynie do twierdzeń o charakterze ogólnym, wykazała, że w jej obecnej kondycji finansowej zachodzą podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej. Skarżąca podniosła również okoliczność pogorszenia jej sytuacji finansowej na skutek kryzysu gospodarczego wywołanego pandemią wirusa SARS-CoV-2 oraz jej wpływem na prowadzenie działalności gospodarczej. Należy podkreślić, że wskazywana okoliczność, została należycie uwiarygodniona i poparta dokumentami źródłowymi, które potwierdzałyby pogorszenie sytuacji ekonomicznej w okresie wnoszenia analizowanego żądania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dane które zostały przedstawione przez skarżącą dały możliwość zweryfikowania czy w jej przypadku zwrot nienależnie pobranych środków wywoła skutki, których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a które w sposób szczególnie ujemny wpłyną na prowadzenie działalności gospodarczej przez podmiot. W świetle powyższego, zaskarżone postanowienie WSA należało uznać za prawidłowe, a wniesione zażalenie podlegało oddaleniu. Ze wskazanych powodów NSA na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.