II GZ 132/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 14 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt 6 II SA 3254/00 w zakresie odmowy dokonania wykładni wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 3254/00, sprostowanego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2001 r., sygn. akt II SA 3254/00 w sprawie ze skarg J. C., K. J. i M. P. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Śródmieście Gminy Warszawa - Centrum z dnia 14 października 1999 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za zajęcie powierzchni gruntu na targowisku Plac Defilad w Warszawie postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 3254/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skarg J. C., K. J. i M. P., stwierdził nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy Śródmieście Gminy Warszawa – Centrum z dnia 14 października 1999 r. w sprawie ustalenia opłaty za zajęcie powierzchni gruntu na targowisku Plac Defilad w Warszawie oraz zasądził od Dzielnicy Śródmieście na rzecz skarżących kwotę po 10 zł dla każdego z nich tytułem zwrotu wpisu sądowego. W uzasadnieniu Sąd podał, że Zarząd Dzielnicy Śródmieście nie miał ani ustrojowej ani materialnej podstawy do wydania zaskarżonego aktu, ponieważ zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1996 r., Nr 13, poz. 74 ze zm.) do wydawania aktów prawa miejscowego upoważniona jest rada gminy. Brak podstawy materialnoprawnej wynika z faktu, iż w świetle art. 15 i art. 16 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.), na terenie targowiska nie ma przewidzianych innych opłat niż opłata targowa, podatek od nieruchomości i opłaty związane z korzystaniem z urządzeń i usług. Od opłaty targowej zwolnione są osoby i jednostki wymienione w art. 15 ust. 1 powyższej ustawy, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z nieruchomościami lub obiektami budowlanymi niezłączonymi trwale z gruntem położonym na terenie targowiska. W związku z powyższym skarżący jako płatnicy podatku od nieruchomości nie byli zobowiązani do uiszczania opłaty targowej. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nałożona na skarżących opłata nie mieściła się w katalogu opłat wymienionych w art. 15 i art. 16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a stanowiła nowy typ należności, którego wprowadzenie było podyktowane względami fiskalnymi zmierzającymi do wyrównania poniesionego przez gminę uszczerbku. W dniu 25 kwietnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek jednego ze skarżących – M.P. o dokonanie wykładni wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2001 r. poprzez wyjaśnienie czy użyte w uzasadnieniu stwierdzenie "w świetle (lub na podstawie ) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (...) na terenie targowiska nie ma przewidzianych innych opłat niż opłata targowa, podatek od nieruchomości oraz należności związane z korzystaniem z urządzeń i usług targowiska" należy rozumieć, że powołane przez Sąd orzekający art. 15 i art. 16 cytowanej ustawy stanowią wyłączną i kompleksową regulację odnoszącą się do odpłatności za korzystanie z rzeczy publicznej jaką do końca 2001 r. było targowisko miejskie Plac Defilad w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt 6 II SA 3254/00, po rozpatrzeniu wniosku M.P., odmówił dokonania wykładni wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2001 r. WSA w Warszawie w uzasadnieniu swojego postanowienia podał, że dokonując oceny zgodności z prawem uchwały Zarządu Dzielnicy Śródmieście w sprawie ustalenia opłaty za zajęcie powierzchni gruntu na targowisku Plac Defilad Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie badał wyłącznie treść zaskarżonej uchwały, nie rozważał natomiast ewentualnych relacji cywilnoprawnych pomiędzy skarżącymi, pomiędzy skarżącymi a organem, jakie mogły wchodzić w grę na tle zaskarżonego aktu. Tego rodzaju rozważania pozostawały poza zakresem kognicji NSA w Warszawie, działającego na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). W ocenie WSA, wniosek o dokonanie wykładni w swej istocie zmierzał do uzyskania stanowiska w przedmiocie zasadności roszczeń o charakterze odszkodowawczym wysuwanych przez Miasto Stołeczne Warszawa względem kupców, którzy zajmowali grunt targowiska Plac Defilad w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że stanowisko Sądu prezentowane w uzasadnieniu omawianego wyroku jest jednoznaczne i nie budzi żadnych wątpliwości co do powodów jakimi kierował się Sąd wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie. Skarżący M. P. w dniu 11 czerwca 2007 r. wniósł zażalenie na postanowienie WSA w zakresie odmowy dokonania wykładni wyroku z dnia 19 czerwca 2001 r. Zaskarżył postanowienie w całości oraz zarzucił: - nieważność postępowania z powodu sprzecznego z prawem składu orzekającego; - nieważność postępowania wskutek rozpatrzenia wniosku o wykładnię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sytuacji, gdy właściwym w sprawie był NSA; - naruszenie art. 158 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 150, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wskutek oczywiście błędnego przyjęcia, iż wskazane we wniosku fragmenty uzasadnienia wyroku NSA Warszawie z dnia 19 czerwca 2001 r. nie budzą żadnych wątpliwości interpretacyjnych wymagających usunięcia w drodze wykładni. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt 6 II SA 3254/00 oraz przekazanie wniosku o dokonanie wykładni sądowi właściwemu celem jego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Zdaniem skarżącego stanowisko WSA jest błędne, a żalone orzeczenie w sposób oczywisty narusza prawo i jest dotknięte nieważnością z uwagi na sprzeczny z prawem skład sądu orzekającego oraz właściwość WSA w sprawie dokonania wykładni orzeczenia NSA w Warszawie. Skarżący uznał, iż w świetle art. 158 p.p.s.a. WSA nie miał kompetencji do rozpatrywania i rozstrzygania o zasadności wniosku o wykładnię, ponieważ takie kompetencje posiadał wyłącznie NSA. Skarżący zakwestionował również merytoryczne rozstrzygnięcie podważające zasadność jego wniosku. Wbrew ocenie dokonanej przez WSA, wniosek skarżącego zmierzał do usunięcia wątpliwości dotyczących nie tylko treści wyroku, ale również ustalenia zakresu powagi rzeczy osądzonej oraz skutków jakie ten wyrok ma wywołać. Skarżący podniósł, że jego wątpliwości mają charakter obiektywny i zaznaczył, że w postępowaniu przed sądami cywilnymi w sprawach o bezumowne korzystanie z rzeczy publicznej, którą do końca 2001 r. było targowisko miejskie Plac Defilad w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 158 p.p.s.a. Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Konieczność dokonania wykładni wyroku zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że postępowanie w sprawie dokonania wykładni wyroku dotknięte było nieważnością z uwagi na sprzeczny skład orzekający, a tym bardziej rozpatrzenie wniosku przez niewłaściwy sąd, tj. przez WSA w Warszawie, podczas gdy w ocenie skarżącego właściwy w tej sprawie był Naczelny Sąd Administracyjny. Wyrok w niniejszej sprawie wydał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, a kognicję tego sądu określały przepisy ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. NSA był sądem centralnym, w ramach którego działały ośrodki zamiejscowe, a zgodnie z treścią art. 1 powyższej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny sprawował wymiar sprawiedliwości przez sądową kontrolę wykonywania administracji publicznej. Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) wprowadziła zasadnicze zmiany ustrojowe w sądownictwie administracyjnym. Stosownie do art. 176 ust. 1 Konstytucji RP postępowanie sądowe jest dwuinstancyjne, zaś zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Gruntowna reforma postępowania sądowoadministracyjnego została wprowadzona ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U., Nr 153, poz. 1269), ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawą - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Od 1 stycznia 2004 r. struktura sądów administracyjnych bazuje na dwóch szczeblach - wojewódzkich sądach administracyjnych jako sądach I instancji oraz Naczelnym Sądzie Administracyjnym jako sądzie II instancji. Właściwość rzeczową sądów administracyjnych określają odpowiednio przepisy: NSA - art. 15 § 1 p.p.s.a., zaś sądów wojewódzkich art. 13 §1 p.p.s.a. Z ich treści wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń sądów administracyjnych I instancji (skargi kasacyjne oraz zażalenia) oraz sprawuje nadzór orzeczniczy. Tak więc zmieniła się pozycja ustrojowa NSA w systemie sądownictwa. Sprawy, które pod rządami ustawy z 1995 r. należały do właściwości NSA, obecnie są rozpatrywane przez wojewódzkie sądy administracyjne. Tak więc na skutek reorganizacji sądownictwa administracyjnego nastąpiła istotna zmiana kognicji NSA. Zgodnie z ratio legis art. 158 p.p.s.a. wykładni w miarę możliwości powinien dokonać ten sam skład orzekający, który wydał wyrok podlegający wykładni. Jeżeli w wyniku reorganizacji wykładni nie może dokonać sąd, który wydał odpowiedni wyrok, właściwy do dokonania wykładni jest inny sąd działający na tym samym obszarze i mający kognicję do rozpatrywania tego rodzaju spraw. Po reorganizacji sądownictwa administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne przejęły sprawy, które wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i nie zostały prawomocnie zakończone (art. 97 § 1 ustawy – Przepisy wprowadzające (...)) oraz zajęły się archiwizacją spraw zakończonych prawomocnym orzeczeniem NSA przed 1 stycznia 2004 r. (art. 105 cyt. ustawy). Także w sprawach o wznowienie postępowania zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. orzeka właściwy miejscowo wojewódzki sąd administracyjny (art. 103 cyt. ustawy). Tym samym z powyższego należy wyprowadzić wniosek, iż również w niniejszej sprawie sądem właściwym do dokonania wykładni wyroku wydanego przez NSA w 2001 r. był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Należy zgodzić się z WSA, że złożony przez stronę wniosek o dokonanie wykładni nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wskazane orzeczenie zawiera rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem, których treść nie budzi wątpliwości określonych w art. 158 p.p.s.a. Potrzeba dokonania wykładni może być wyłącznie wynikiem wadliwego lub nie dość precyzyjnego sformułowania orzeczenia. W niniejszej sprawie Sąd orzekający dostatecznie wyjaśnił w pisemnym uzasadnieniu motywy jakimi się kierował dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy Śródmieście. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie skarżącego nie jest zasadne i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. aw