I SA/Kr 960/17

SENTENCJA Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. C., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 14.07.2017r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2013r., odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych UZASADNIENIE Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 14.07.2017r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2013r., odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" B. C. jest osobą bezrobotną i ma na utrzymaniu córkę J. C. ur. w 2016r. Obie mieszkają w domu rodziców wnioskodawczyni. Jedynym źródłem dochodu B. C. jest zasiłek rodziny i opiekuńczy w wysokości 1500 zł, miesięcznie , netto. Kwota ta wydawana jest na pokrycie podstawowych potrzeb żywnościowych skarżącej i jej córki, lekarstwa, ubrania. Opłaty związane z utrzymaniem nieruchomości ponoszą natomiast rodzice B. C.. Strona skarżąca nie posiada oszczędności, nieruchomości ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Jest właścicielem udziałów w siedmiu spółkach, jednak jak oświadczyła wnioskodawczyni: żadna z nich nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada majątku a udziały nie przedstawiają de faco żadnej wartości zbywczej. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja strony nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych, które na obecnym etapie obejmują wpis od skargi w wysokości 500 zł. W drugiej sprawie ze skargi B. C. wpis od skargi wynosi również 500 zł. Stąd też przy braku zasobów pieniężnych uiszczenie kosztów sądowych jest poza jej możliwościami płatniczymi. Biorąc więc pod uwagę powyższe, przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz . 1369 z p. zm. ).