III SA/Po 444/22

SENTENCJA Dnia 9 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Wystańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi A.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Poznaniu z dnia 1 lutego 2022r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE III SA/Po 444/22 U Z A S A D N I E N I E W dniu 4 czerwca 2020 roku A. P. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek z okres od 1 kwietnia do 31 maja 2020 roku jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność opłacająca składki wyłącznie za siebie. W dniu 15 października 2020 organ poinformował stronę o wysokości składek, z których strona został zwolniona w kwocie 5 572,24 zł. W dniu 26 listopada 2020 roku poinformowano z kolei, że zwolnienie dotyczy kwoty w wysokości 2852, 96 zł. Strona w dniu 3 marca 2021 roku skierowała do Zakładu pismo zatytułowane odwołanie od decyzji z 26 listopada 2020 roku, podkreślając, że pismo to otrzymała dopiero 25 lutego 2021 roku. Organ wyjaśnił stronie, że nie wydawał decyzji w sprawie należności składkowych ,a jedynie pismo informujące o zwolnieniu z opłacania składek i nie przysługuje od niego odwołanie. Strona zwróciła się do więc ponownie do Zakładu z wnioskiem o wydanie decyzji odnośnie wysokości zwolnienia z opłacania składek , bowiem jej brak uniemożliwia mu skorzystanie z drogi sądowej. Decyzją z dnia 1 lutego 2022 roku, o nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] odmówił A. P. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na osobę współpracującą na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 kwietnia 2020 roku do 31 maja 2020 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, że 4 czerwca 2020 r. strona złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania należnych składek za okres kwiecień-maj 2020 roku jako osoba prowadząca działalność opłacająca składki wyłącznie za siebie. Działalność strona prowadziła przed dniem 1 lutego i na dzień 29 lutego 2020 nie zgłaszała do ubezpieczeń innych ubezpieczonych oprócz siebie jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą, zatem zwolnienie przysługuje wyłącznie za osobę prowadzącą działalność, a nie współpracującą, którą zgłoszono do ubezpieczeń dopiero 14 maja 2020 roku. A. P. skorzystał z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Ponownie zarzucił organowi nieuzasadnioną zmianę stanowiska co do wysokości zwolnienia od opłacania składek oraz nieprawidłowe poinformowanie go o jego ostatecznej kwocie . W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podkreśliła, że pismo z 26 listopada 2022 roku dot. wysokości potencjalnego zwolnienia z opłacania składek strona uzyskała dopiero na żądanie , nie zostało jej ono przekazane z urzędu przez Zakład. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] odmawiająca skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na za kwiecień i maj 2020 r. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) w zw. z art.83 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – O systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021r,poz.423 ze zm) .Poddając kontroli zaskarżoną decyzję wskazać należy na uchybienie proceduralne organu rozpoznającego sprawę, które skutkowało tym, że uzasadnienie rozstrzygnięcia sprawy – tak w zakresie uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego – musiałby przejąć sąd administracyjny. Tymczasem, zasadą postępowania administracyjnego jest, że sąd administracyjny nie ma kognicji do merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej i formułowania uzasadnienia rozstrzygnięcia, a tylko do kontroli prawidłowości działań organu na podstawie kryterium legalności. W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane. W niniejszym postępowaniu uwzględniając treść skargi oraz pisma skarżącego dnia 8 grudnia 2022 roku należało przyjąć ,że uzasadnienie i motywy rozstrzygnięcia są dla strony niezrozumiałe. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. W zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. Jak wynika z akt sprawy, decyzja zawiera sentencję dotyczącą odmowy umorzenia składek za osobę współpracującą. W uzasadnieniu jednakże powołano treść wniosku o zwolnienie pochodzącego od osoby opłacającej składki wyłącznie za sobie. Akta sprawy z kolei zawierają pisma organu do płatnika informujące go o jego zadłużeniu, a nie osoby współpracującej. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniosła, że skarżący do 30 czerwca 2022 roku nie składał odrębnego wniosku za osobę współpracującą, ponadto uwagi na treść dostępnego druku-nie było takiej możliwości. Zarówno analiza akt , jak i treść decyzji dowodzą, że organ rozstrzygał w innej sprawie niż objęta wnioskiem o zwolnienie. Lektura odpowiedzi na skargę także nie rozstrzyga zaistniałych wątpliwości. W uzasadnieniu decyzji brak odniesienia do tych kwestii , następuje tylko jednozdaniowa konkluzja, według której skarżącemu nie przysługuje prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za osobę współpracującą , a potem już tylko pouczenie. Taki sposób uzasadnienia nie spełnia wyżej opisanych kryteriów, co uniemożliwia sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań organu Z akt wynika też jasno , że wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 9 Kpa postępowania administracyjnego, organ dysponując wnioskiem strony o konkretnej treści nie poinformował jej o przystąpieniu do procedowania w sprawie osoby nie objętej wnioskiem, nie informując też w sposób wymagany o skutkach prawnych takiego rozpoznania wniosku. Zatem organ pomimo takiego obowiązku nie wezwał strony w odpowiednim czasie do złożenia wymaganych dokumentów, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i nie czuwał tym samym, aby strona nie poniosła szkody na skutek swojej niewiedzy prawnej ani nie odniósł się do twierdzeń strony skarżącej o nieprawidłowości dokonanych wyliczeń, co uniemożliwiło jej poznanie przesłanek rozstrzygnięcia i realizację inicjatywy dowodowej. Rozpatrując ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko sądu i przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. W przypadku zaś wydania decyzji sporządzi jej uzasadnienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Z uwagi na powyższe, stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. ----------------------- 6