II OZ 1137/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II SA/Wr 298/05 o rozłożeniu dłużnikowi należności z tytułu orzeczonej grzywny w kwocie 500 zł na dwie raty w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] lutego 2005 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia: odrzucić zażalenie. UZASADNIENIE Zarządzeniem z 6 października 2011 r., II SA/Wr 298/05 Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wniosek D. W. i M. W. rozłożył należność z tytułu orzeczonej grzywny w kwocie 500 zł na dwie raty w taki sposób, że: I ratę w wysokości 250 zł należało uiścić do dnia 31 października 2011 r.; II ratę w wysokości 250 zł należało uiścić do dnia 30 listopada 2011 r. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 229 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej zwanej p.p.s.a.), należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, z wyjątkiem grzywien, o których mowa w art. 55 § 1, art. 149 § 2 oraz art. 154 § 1, mogą być umorzone lub zapłata tej należności może być odroczona albo rozłożona na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami. Stosownie do treści § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. Nr 221, poz. 2194, zwanego dalej rozporządzeniem), zapłata należności sądowych może być odroczona lub rozłożona na raty, jeżeli natychmiastowe ich ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub powodowałoby dla dłużnika nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki. Z uwagi na wniosek D. W. i M. W. (k. 541 akt sądowych) o rozłożenie należności z tytułu orzeczonej grzywny w kwocie 500 zł po 100 zł co miesiąc, Przewodniczący Wydziału II wezwał ją do nadesłania oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, o stanie rodzinnym, dochodach małżonka pozostającego we wspólności majątkowej, a ponadto dokumenty obejmujące inne okoliczności uzasadniające składany wniosek. Ponadto, wezwano skarżącą do przedłożenia - w celu udokumentowania stanu majątkowego – dokumentów źródłowych – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia powyżej opisanego wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a. Po analizie przedstawionych oświadczeń, dotyczących w szczególności wysokości dochodu rodziny (2495,16 zł) oraz wysokości miesięcznego kosztu utrzymania (od 320 do 780 zł), Sąd uznał, że natychmiastowe ściągnięcie grzywny powodowałoby dla dłużnika nadmierne obciążenie majątkowe i rozłożył należność z tytułu orzeczonej grzywny na raty. W zażaleniu (k. 608), D. W. wniosła o uchylenie zarządzenia, "zmianę i umorzenie z urzędu nałożonych grzywien przez Naczelny Sąd Administracyjny". W piśmie, skarżąca zawarła argumentację dotyczącą zasadności nałożenia grzywny. Ponadto wskazała, że z uwagi na konieczność zapłaty innych grzywien, rozłożenie tej grzywny na dwie raty po 250 zł zamiast na raty po 100 zł skutkować będzie "brakiem środków do życia przez dwa miesiące". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Zgodnie z § 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w zw. z art. 229 p.p.s.a., organem uprawnionym do rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia, rozłożenia na raty lub odroczenia zapłaty należności sądowych jest prezes wojewódzkiego sądu administracyjnego, który orzekał w sprawie w pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie wydawane jest w formie zarządzenia (§ 6 ust. 3 rozporządzenia), a zgodnie z § 6 ust. 5 cyt. rozporządzenia, do wydawania tych zarządzeń prezes sądu może upoważnić wiceprezesa sądu, przewodniczącego wydziału lub innego sędziego. W niniejszej sprawie zarządzenie w przedmiocie rozłożenia grzywny na raty wydał Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W niniejszej sprawie grzywna nałożona została na D. W. postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 8 października 2009 r., II SA/Wr 298/05 z uwagi na zgłoszenie w złej wierze wniosku o wyłączenie sędziów. Zgodnie z przyjętą w postępowaniu sądowoadministracyjnym regułą, wyrażoną w art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w wypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem są rozstrzygnięcia enumeratywnie wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 198 p.p.s.a., przepisy działu IV obejmującego środek odwoławczy jakim jest zażalenie, stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Jeśli ustawa przewiduje wydanie postanowienia czy zarządzenia i jednocześnie nie stanowi, że na takie postanowienie lub zarządzenie przysługuje zażalenie, to wniesienie tego środka odwoławczego jest niedopuszczalne (tak m. in. H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 888). W katalogu postanowień wymienionych w art. 194 § 1 p.p.s.a. nie ma postanowienia, którego przedmiotem jest zarządzenie o rozłożeniu na raty należności z tytułu orzeczonej grzywny. Prawa do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia nie przewidział ustawodawca również w przepisach szczególnych, zwłaszcza w art. 229 § 1 p.p.s.a. Art. 227 p.p.s.a. dający stronie prawo wniesienia zażalenia na orzeczenia w przedmiocie kosztów sądowych wśród orzeczeń podlegających zaskarżeniu wymienia jedynie postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz zarządzenia przewodniczącego. Zarządzenia wydanego przez Przewodniczącego Wydziału w przedmiocie rozłożenia należności z tytułu orzeczonej grzywny na raty nie można utożsamiać z innymi zarządzeniami wydawanymi przez przewodniczącego. To prezes jest organem uprawnionym do wydawania zarządzeń, nawet jeżeli upoważni do wykonywania tych czynności inne osoby, o czym stanowi § 6 ust. 5 rozporządzenia (por. także post. NSA z 25 kwietnia 2005 r., II FZ 157/05). W związku z tym, skoro możliwość zaskarżenia takiego zarządzenia nie wynika expressis verbis z art. 194 § 1 p.p.s.a. i przy tym nie istnieje na gruncie ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi inny przepis dopuszczający możliwość zaskarżenia tego rodzaju rozstrzygnięcia, to uznać należy, że takie zarządzenie jest niezaskarżalne w drodze zażalenia. Prawa do zaskarżenia orzeczenia zażaleniem nie można domniemywać (por. także postanowienie NSA z 9 stycznia 2009 r., II FZ 615/08). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.