I OW 117/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch del. WSA Stanisław Marek Pietras Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy L. a Wójtem Gminy Z. w przedmiocie rozpoznania wniosku J. A. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego postanawia: wskazać Wójta Gminy L. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku UZASADNIENIE Wójt Gminy Ł. reprezentowany przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. pismem z dnia [...] lipca 2011 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym Wójtem a Wójtem Gminy Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. A. o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia 31 maja 2011 r. skierowanym do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. J. A. wystąpił o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. Postępowanie wyjaśniające w sprawie wykazało, że J. A. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w N. jako osoba bezrobotna nie posiadająca prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Nie ma własnego źródła utrzymania. Przebywa na terenie Gminy Ł. w Schronisku św. Brata Alberta w B., gdzie uzyskał czasowe schronienie jako osoba bezdomna. J. A. posiada zameldowanie na pobyt stały w miejscowości J. [...], Gmina Z., gdzie nie ma możliwości powrotu, ponieważ pomiędzy stroną a rodziną dochodzi do częstych konfliktów. W związku z powyższym uznano, że strona spełnia przesłanki do uznania jej za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej oraz że nie zachodzą okoliczności określone w art. 101 ust. 3 tej ustawy, ponieważ strona podstawowe potrzeby socjalno-bytowe ma zapewnione w Schronisku św. Brata Alberta w B. Wobec treści art. 101 ust. 2 w trybie art. 65 § 1 k.p.a. przekazano sprawę do Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., który postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. wydanym z upoważnienia Wójta Gminy Z., przekazał sprawę do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. Wnioskodawca podkreślił, że analiza zebranej dokumentacji wskazuje, że przy rozpoznawaniu wcześniejszych spraw J. A. uznawana była właściwość Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Z. wniósł o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu poprzez wskazanie, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Wójt Gminy Ł. Uznając za nietrafne stanowisko prezentowane we wniosku organ podkreślił, że kluczowe znaczenie przy określaniu organu właściwego w sprawie wniosku ma spełnienie przez J. A. przesłanek ustawy o pomocy społecznej dotyczących osoby bezdomnej. Zdaniem Wójta Gminy Z. wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, nie może więc być uznany za osobę bezdomną. J. A. jest zameldowany na pobyt stały w lokalu znajdującym się w J. [...] (gm. Z.). Lokal ten należy do brata wnioskodawcy – M. A. Jak podał wnioskodawca w wywiadzie środowiskowym w okresie od stycznia do września 2010 r. zamieszkiwał we wspomnianym lokalu, który opuścił z powodu konfliktu z rodziną. Wójt Gminy Z. podał – w oparciu o dane wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z rodziną wnioskodawcy – że żaden z członków rodziny A. nie był i nie jest w konflikcie z J. A. Dodatkowo podkreślono, że w domu M. A., wnioskodawca miał (i nadal ma) zapewniony własny pokój i wszelkie niezbędne media, rodzina jest pozytywnie nastawiona do J. A. i oczekuje jego powrotu do domu. W tej sytuacji zdaniem uczestnika niniejszego postępowania istnieje potencjalna możliwość zamieszkiwania J. A. w miejscu zameldowania na pobyt stały, co wyklucza możliwość uznania go za osobę bezdomną. W konsekwencji właściwość organu winna być określona według art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a za miejsce zamieszkania J. A.należy uznać gminę Ł. Zdaniem organu nie można zasadnie przyjąć, by miejscem zamieszkania J. A. był J. w gminie Z., bowiem skarżący nie przebywa w tej miejscowości ani nie ma takiego zamiaru. Ponadto od stycznia 2011 r. przebywa na terenie gminy Ł., którą wnioskodawca traktuje jako swoje "życiowe centrum". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej (spór pozytywny) lub żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). W razie sporu o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego organu wyższego stopnia spór taki rozstrzygany jest przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W będącej przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie doszło do negatywnego sporu o właściwość miejscową w sprawie wniosku J. A. o przyznanie zasiłku okresowego. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. J. A. zameldowany jest na pobyt stały w miejscowości J., gmina Z., natomiast przebywa na terenie gminy Ł. w Schronisku św. Brata Alberta w B. Wobec tego, że ustawa o pomocy społecznej nie definiuje określenia "miejsce zamieszkania" dla jego wyjaśnienia przyjmuje się znaczenie tego pojęcia przyjęte w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 25 tego Kodeksu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, chodzi tu o miejscowość, którą dana osoba uczyniła ośrodkiem swoich osobistych i majątkowych interesów. W sprawie niewątpliwym jest, że J. A. koncentruje swoje sprawy życiowe na terenie gminy Ł., gdzie obecnie przebywa, nie wyrażając woli powrotu do miejsca zameldowania. Jednakże należy wziąć pod uwagę, że przebywanie zainteresowanego w obecnym miejscu pobytu, jakim jest schronisko dla osób bezdomnych, z uwagi na specyfikę tego miejsca, przeznaczonego dla krótkotrwałego pobytu osób potrzebujących tego rodzaju pomocy nie może być traktowane jako miejsce zamieszkania. W myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkiwania. Zdaniem wnioskodawcy w rozpoznawanej sprawie nastąpił ten ostatni przypadek. Niewątpliwie J. A. nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, jednakże, w świetle materiału dokumentacyjnego sprawy nie można zgodzić się z twierdzeniem, że w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały nie ma możliwości zamieszkania. Przeciwnie, dokonane w wyniku wywiadu środowiskowego ustalenia pozwalają przyjąć, że powrót do lokalu, w którym jest zameldowany jest możliwy i oczekiwany przez rodzinę J. A. Dlatego nie można podzielić stanowiska, że jest on osobą bezdomną. W takiej sytuacji należało uznać, że wystąpiła w sprawie szczególna sytuacja, o której mowa w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadkach wskazanych w tym przepisie można przyznać świadczenia wymienione w art. 37–42 i 47–50, a więc zasiłek okresowy, uregulowany w art. 38, o który ubiega się J. A. mieści się w tej grupie świadczeń. Mając powyższe na uwadze wskazano jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku Wójta Gminy Ł. na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.