II FSK 650/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wr 102/10 w sprawie ze skargi D. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. N. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 102/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę D. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 listopada 2009 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu 14 kwietnia 2009 r. D. N. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z wnioskiem o udzielenie pomocy de minimis w formie rozłożenia na raty zapłaty w podatku od towarów i usług za miesiące I, II, III, IV, VII, VIII 2007 r., w łącznej kwocie 24.207,00 zł. W uzasadnieniu wniosku strona argumentowała, że z powodu braku możliwości uzyskania kredytu, w związku z zajęciem rachunku bankowego, nie jest w stanie jednorazowo uiścić tak wysokiej kwoty. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. dokonał oceny spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1998/2006 uznając, iż w przypadku strony spełnione są ogólne warunki przyznania pomocy de minimis, w tym kwota wnioskowanej pomocy w przypadku jej udzielenia nie przekroczyłaby 200.000 EURO. Analizując jednak sytuację finansową podatniczki w świetle art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej O.p.), mając na względzie takie okoliczności jak powstanie i wysokość zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące (łącznie w kwocie 24.207,00 zł) z odsetkami za zwłokę (łącznie w kwocie 6.535,00 zł), wysokość zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. jej i męża J. N. w kwocie 449.194,04zł wraz odsetkami za zwłokę w kwocie 39.308,00 zł (wg stanu na dzień 15 kwietnia 2009), obowiązek płacenia bieżących należności podatkowych, należności wobec ZUS, brak chociażby minimalnych wpłat w celu uregulowania zaległych zobowiązań podatkowych, wyzbywanie się majątku, organ pierwszej instancji stwierdził, że nie zachodzą przesłanki z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. nie wystąpił ważny interes podatnika ani też interes publiczny. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że przyznanie ulgi byłoby niezasadne, z uwagi na niewyczerpanie przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 2 O.p. Opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, organ wziął pod rozwagę m.in. specyfikę przedmiotowego zobowiązania, wskazując, że w wystawionych fakturach podatniczka miała obowiązek wyodrębnić wielkość tego podatku, pobrać go od odbiorcy, a następnie odprowadzić do budżetu. Ostatniego z ww. obowiązków w całości nie wykonała, świadomie i na własną odpowiedzialność zachowując część należnego Skarbowi Państwa podatku do własnej dyspozycji, co stanowiło naruszenie prawa i obowiązku podatnika. Braku gwarancji spłaty zadłużenia w ratach organ dopatrzył się w tym, iż do dnia wydania niniejszej decyzji nie dokonała żadnej wpłaty tytułem uregulowania zaległych zobowiązań podatkowych. Na uregulowanie przedmiotowych zaległości strona nie przeznaczyła środków pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości (działki budowlanej położonej w O. Gmina L.) dokonanej w dniu 2 lipca 2008 r. (tj. w okresie gdy posiadała już zaległości), jak również uzyskanego w wyniku tej transakcji dochodu w wysokości 36.000,00zł, Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, iż w okresie gdy ciążył na niej obowiązek podatkowy, dokonała wraz z mężem darowizn nieruchomości na rzecz syna tj. w dniu 19 grudnia 2007r. o wartości 300.000 zł oraz w dniu 3 marca 2009r. o wartości 150.000 zł. Ponadto z akt sprawy wynika, że z prowadzonej działalności gospodarczej wg zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym dla podatników prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą PIT-36L za 2008 r. skarżąca osiągnęła dochód w kwocie 3.907,83zł, natomiast w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008 PIT- 37 wykazała dochód z innych źródeł w kwocie 10.500,00 zł, i nadpłatę w kwocie 1.996,00 zł. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że uzyskiwany przez jej męża dochód w 2008 r. wyniósł średnio miesięcznie 24.000 zł netto, w 2009 r. nie uzyskał dochodu, natomiast z informacji o uzyskanych przez nią dochodach w 2009 r. wynika, iż za miesiące styczeń, marzec, kwiecień wystąpiła strata, a w miesiącu lutym osiągnęła dochód w wysokości 4.959,10 zł. Nie posiada kredytów, zobowiązań wobec osób trzecich jak również wierzytelności. Nie korzysta z pomocy społecznej. Posiada majątek, ruchomy w postaci dwóch samochodów osobowych o łącznej wartości według oświadczenia strony 48.000,00zł. Organ uznał, że sytuacja materialna i finansowa nie wskazuje, by strona znajdowała się w grupie osób słabo uposażonych, które bez udzielenia pomocy nie mają szans wywiązania się ze swych zobowiązań wobec budżetu. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona zarzuciła naruszenie art. 239a O.p. W uzasadnieniu strona wskazała, że podstawą odmowy udzielenia ulgi nie powinna być okoliczność wyzbywania się przez nią majątku. Ponadto wskazała, że decyzje wydane w 2008 r. zostały zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zostały ostatecznie rozstrzygnięte i tym samym egzekucja prowadzona na ich podstawie powinna być wstrzymana z uwagi na to, że może narazić ją na znaczną szkodę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd przytoczył ustalenia organów dotyczące sytuacji materialnej i osobistej skarżącej oraz przyczyny powstania zaległości podatkowych w świetle przesłanek wynikających z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad postępowania przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną i finansową skarżącej, odnosząc się do uzyskiwanych przez nią dochodów i ponoszonych wydatków oraz poddały ocenie racje, na które powołała się podatniczka. W ocenie Sądu organy podatkowe, kierując się zasadą, że rozłożenie na raty zaległości podatkowej jest szczególnego rodzaju ulgą podatkową, stanowiącą odstępstwo od zasady równości opodatkowania i mającą zastosowanie wyłącznie w nadzwyczajnych okolicznościach faktycznych, z reguły od podatnika niezależnych – słusznie uznały, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania wnioskowanej przez stronę ulgi. Odnosząc się do zarzutu postawionego w skardze dotyczącego naruszenia art. 239a O.p. Sąd wskazał, że przepis ten związany jest z postępowaniem egzekucyjnym, wobec czego w postępowaniu w przedmiocie udzielenia ulgi podatkowej nie będzie miał zastosowania. Skarżąca od powyższego wyroku wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 67a § 1 pkt 1 O.p. polegającego na przyjęciu przez organy podatkowe oraz Sąd wojewódzki, iż obecna sytuacja materialna i rodzinna skarżącej nie pozwala na udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowych z uwagi na brak uzasadnionego ważnego interesu, gdy tymczasem w rzeczywistości podatniczka nie ma możliwości jednorazowej zapłaty tych należności z uwagi na prowadzone przez organy egzekucyjne egzekucji wobec jej osoby. W związku powyższym wniesiono o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 kpc, albowiem w sprawie występują istotne zagadnienia prawne oraz skarga jest oczywiście uzasadniona. Uzasadniając podstawy kasacyjne skarżąca wskazała, że wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji oraz organów podatkowych, posiada uzasadniony ważny interes aby jej zobowiązanie zostało rozłożone na raty. Wyraża się on tym, że brak jednorazowej zapłaty zobowiązań skutkować będzie rozpoczęciem egzekucji wobec podatnika, a tym samym uniemożliwi prowadzenie dalszej działalności gospodarczej podatnika. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Tym samym, zarzuty, jak i ich uzasadnienie, winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale. Zważywszy na konieczność spełnienia warunków formalnych, wskazanych w art. 176 P.p.s.a., od których uzależnione jest przyjęcie skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania, wprowadzono wymóg sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej skargi kasacyjnej przede wszystkim należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne, w tym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, rządzi się własną procedurą, uregulowaną w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy te mają w pełni autonomiczny charakter w stosunku do regulacji ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296 ze zm.). Oznacza to, iż formułując w niniejszej sprawie podstawy skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej nie powinien odwoływać się do art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 kpc - zgodnie z którym Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1) oraz skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4) - lecz do podstaw kasacyjnych zamieszczonych w art. 174 P.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej skarżąca sformułowała jedynie zarzut naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 67a § 1 pkt 1 O.p. Przepis ten dotyczy odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku na raty, natomiast niniejsza sprawa dotyczy wniosku o rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r., a więc podstawą rozstrzygnięcia organów nie był wskazany przez stronę w podstawach skargi kasacyjnej przepis art. 67a § 1 pkt 1 O.p., lecz art. 67a § 1 pkt 2 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny badał więc prawidłowość zastosowania w sprawie przez organy art. 67a § 1 pkt 2 O.p. Skoro przepis wskazany w petitum skargi kasacyjnej i przytaczany w jej uzasadnieniu nie był stosowany, to tym samym nie mógł być naruszony. Błędne powołanie podstawy skargi kasacyjnej skutkuje jej oddaleniem. Jeszcze raz należy podkreślić, że art. 183 § 1 P.p.s.a., wiąże Naczelny Sąd Administracyjny granicami skargi kasacyjnej, co oznacza to, że Sąd ten nie może sam wyprowadzić podstaw kasacyjnych, ani też domyślać się tych podstaw. Zasada związania Sądu granicami skargi kasacyjnej ma kluczowe znaczenie dla zakresu kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji, a jego moc ujawnia się w szczególności w przypadku wadliwie sporządzonych skarg kasacyjnych, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji, a w zakresie kosztów postępowania na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.