II SA/Sz 690/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2012 r. sprawy ze skargi R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata P. H. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE Po rozpatrzeniu wniosku R.G. z dnia [...] o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy z dnia [...], znak: [...] stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn. "Rozbudowa mostów w miejscowości [...]: w km [...] nad rzeką [...],i w km [...] nad kanałem, na odcinku drogi krajowej [...] wraz z przebudową dojazdów drogi pomiędzy obiektami" realizowanego w m. [...] gm. [...], powiat [...], Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...], odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, iż podstawę wznowienia postępowania, powołaną przez wnioskodawcę, stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Stosownie do przepisu art. 148 § 3 Kpa jednomiesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym strona dowiedziała się o wydanej decyzji. Za początek tego terminu organ przyjął ostatni dzień października 2011r., opierając swe ustalenie na dowodzie z wyjaśnień wnioskodawcy złożonych w toku postępowania wyjaśniającego. Zważywszy zatem na datę złożenia wniosku - 6 lutego 2012 r. organ uznał, iż nastąpiło ono z przekroczenie ustawowego terminu, o jakim mowa w art. 148 § 3 Kpa, bowiem termin ten upłynął dla R.G. najpóźniej w dniu 30 listopada 2011 r. Na powyższe postanowienie R.G. złożył zażalenie, w którym wniósł "o uchylenie decyzji Wójta Gminy z dnia [...] oraz postanowienia z dnia [...] i wydanie nowej decyzji". Nadto wniósł o przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz nie rozpoczynanie inwestycji do czasu zawarcia porozumienia pomiędzy stronami pozostającymi w sporze. W uzasadnieniu zażalenia R.G. podniósł, iż ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo jego nieruchomości z obszarem realizowanej inwestycji winien być stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy z dnia [...] o uchylenie której wnosi, jednakże nie miał zapewnionego czynnego udziału w tym postępowaniu, a w szczególności nie została mu skutecznie doręczona decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań z dnia [...], wskutek czego utracił on prawo do złożenia odwołania od tej decyzji, o czym dowiedział się dopiero z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], stwierdzającego niedopuszczalność jego odwołania od ww. decyzji Wójta Gminy. Z postanowienia tego dowiedział się nadto, iż przysługuje mu wyłącznie wniosek o wznowienie postępowania, który za podstawę winien mieć art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, dlatego też niezwłocznie, w dniu [...] złożył taki wniosek do Wójta Gminy. Skarżący przyznał nadto, że o zakwestionowanej decyzji dowiedział się w październiku 2011 r. Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1pkt 1 w zw. z art. 148 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 144, art. 140 oraz art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku, i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r., Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż decyzją z dnia [...], znak: [...], wydaną na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Wójt Gminy stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn. "Rozbudowa mostów w miejscowości [...]:[...]", realizowanego w m. [...] gm. [...], powiat myśliborski. Powyższa decyzja została doręczona bezpośrednio inwestorowi, Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska oraz Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu. Ponadto na podstawie art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r., Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.) obwieszczeniem z dnia [...], Wójt Gminy [...] poinformował o wydaniu ww. decyzji, mieszkańców Gminy, wskazując na możliwość zapoznania się z jej treścią w siedzibie Urzędu Gminy oraz na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy. Ogłoszenie podano do publicznej wiadomości przez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu w terminie od 4 maja 2010 r. do dnia 8 czerwca 2010 r. Decyzja uzyskała atrybut ostateczności w dniu 20 maja 2010 r., wobec bezskutecznego upływu terminu do wniesienia odwołania w terminie właściwym dla strony postępowania, której decyzję doręczono. Pismem złożonym dnia 24 listopada 2011 r. R.G. wniósł odwołanie od wskazanej decyzji, zarzucając organowi zaniechanie poddania szczegółowej analizie uciążliwości związanych z przedmiotową inwestycją w zakresie hałasu, zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego oraz drgań, powodujących wstrząsy budynku, zarówno na etapie realizacji inwestycji drogowej jak też po jej zakończeniu, w odniesieniu do nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji, stanowiącej jego własność. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie stwierdziło niedopuszczalność odwołania, jako wniesionego od decyzji, która posiadała w chwili jego złożenia atrybut ostateczności, a jednocześnie wskazało na wyłączną możliwość weryfikowania ostatecznej decyzji i wzruszenia postępowania, w którym ona zapadła w trybie jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, przy uwzględnieniu powoływanych przez skarżącego przyczyn spóźnionego odwołania. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło w dniu 6 lutego 2012r. Stosownie do przepisu art. 148 § 1 Kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z § 2 tego przepisu termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wykładnia gramatyczna zacytowanego przepisu prowadzi zatem do oczywistego wniosku, iż strona, która została pominięta w postępowaniu, może domagać się jego wznowienia w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji zapadłej w tym postępowaniu. Według niekwestionowanych ustaleń organu pierwszej instancji, R.G. o wydaniu przedmiotowej decyzji Wójta Gminy z dnia 4 maja 2010 r. dowiedział się w październiku 2011 r. Zakładając zatem, jak słusznie uczynił organ pierwszej instancji, że miało to miejsce najpóźniej w ostatnim dniu miesiąca października, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania dla R.G. upłynął w ostatnim dniu listopada 2011 r. W zaistniałej sytuacji rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji uznać należało za zasadne. Postanowienie Kolegium z dnia [...] trafnie wskazało, iż w zaistniałym stanie faktycznym jedyną możliwością poddania kontroli decyzji Wójta Gminy było wznowienie postępowania, mające za podstawę zarzut niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Nie oznacza to jednak, iż wniosek taki może być złożony w każdym czasie. Jest on ograniczony powołanym wyżej przepisem art. 148 § 3 Kpa. Wobec jego niedotrzymania przez skarżącego - postępowanie nie może zostać wznowione. Nie zgadzając się powyższym rozstrzygnięciem R.G. zaskarżył je skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskazując, iż domaga się wznowienia postępowania i cofnięcie decyzji z dnia [...] [...] oraz z dn. [...] Znak [...] oraz wydanie nowej decyzji, w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn. "Rozbudowa mostów w miejscowości [...]...". Nadto wniósł o: - nie rozpoczynanie inwestycji do czasu, zgodnego porozumienia stron w powyższym sporze; - zastosowania art.43, ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - zastosowania Normy PN- 85/B-02170 – w zakresie drgań przekazywanych przez podłoże na budynki. W uzasadnieniu skargi skarżący wywodzi, iż jest właścicielem nieruchomości, przylegającej do terenu inwestycji, na której znajduje się budynek, w którym zamieszkuje wraz z rodziną, wobec czego powinien być stroną postępowania, o którego wznowienie wniósł. Stwierdzenie przez SKO, że jego wniosek o wznowienie postępowania dotyczącego przeprowadzenia opinii środowiskowej przez Wójta Gminy nie jest zasadny gdyż nie został złożony w ustawowym terminie, jest krzywdzący a wręcz niezrozumiały, bowiem w majestacie prawa łamane jest jego podstawowe prawo obywatelskie do obrony swojej własności. Wykluczenie właścicieli nieruchomości graniczących z inwestycją drogową, jako stron postępowania, poważnie naruszyło jego prawo do wypowiedzenia się i złożenia swoich uwag. Nie został on skutecznie zawiadomiony o wydaniu decyzji z dnia 4 maja 2010 r. oraz jej nie otrzymał. Utracił przez to możliwość udziału w postępowaniu przysługującym jako stronie postępowania. Wydana decyzja z orzeczeniem o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko - jest krzywdząca dla niego, jego rodziny oraz sąsiadów. W powyższej decyzji nie uwzględniono lokalizacji jego budynku w sąsiedztwie drogi krajowej. Droga wcześnie wybudowana również powodowała zakłócenia spokojnego zamieszkania. Dnia [...] za pośrednictwem Wójta Gminy zaskarżył jego decyzję z dnia [...] do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, będąc przeświadczonym o jego zasadności. Uczynił to w chwili, gdy się o takiej decyzji dowiedział. Z postanowienia z dnia [...] nr [...], stwierdzającego niedopuszczalność jego odwołania, dowiedział się iż jako stronie pominiętej w tym postępowaniu nie służy mu prawo wniesienia odwołania a jedynie wniosek o wznowienie postępowania w trybie art.145 § 1 pkt 4 Kpa. Zdaniem skarżącego, stanowisko Wójta Gminy, że złożył wniosek z przekroczeniem terminu 30 dni od chwili dowiedzenia się o decyzji z dnia [...] jest błędne i nieuzasadnione. Dowiedział się o niej w październiku 2011 r. i niezwłocznie złożył odwołanie do S.K.O. Po otrzymaniu ww. decyzji S.K.O., złożył w Urzędzie Gminy właściwy wniosek, a więc terminy były dotrzymane. Skarżący dodaje też, iż w roku [...] złożył organowi propozycję wykupu całej swej nieruchomości. Powodem tego były przewidywania dotyczące uwarunkowań środowiskowych wymienionej inwestycji oraz jej skutków bytowych. Skarżący podkreśla, iż jest współwłaścicielem działki nr [...] obręb [...], graniczący bezpośrednio z terenem inwestycji. Znajdujący się na działce [...] budynek mieszkalny jest oddalony od krawędzi jezdni od ok. 0,8 do 7 m. Nieznaczne przesunięcie jezdni od budynku nie spowoduje polepszenia warunków mieszkalnych jak i bezpieczeństwa. Nadal będzie się on znajdować w strefie nadmiernego hałasu, zanieczyszczenia, a w szczególności dużych wstrząsów gruntu, spowodowanych wzmożonym ruchem pojazdów samochodowych, w tym ciężarowych. Teren między mostami oraz pod budynkiem został sztucznie utworzony), a ruch z roku na rok jest coraz większy. Tak bliskie sąsiedztwo drogi krajowej, w razie mogących wystąpić różnego rodzaju wypadków czy też kolizji drogowych, narazi mieszkańców domu na bezpośrednie niebezpieczeństwo a nawet utratę życia. Ponadto mieszkanie w tak bliskiej odległości od drogi rażąco obniża komfort spokojnego i niezakłóconego życia, a przed skarżącym stoi perspektywa mieszkania na terenie budowy przez bliżej nieokreślony okres czasu. Obowiązkiem organu państwa jest poszanowanie miru domowego poprzez podejmowanie efektywnych działań zmierzających do ograniczenia hałasu i zanieczyszczenia powietrza, jak i zapobieżenia stopniowego niszczenia mienia, spowodowanego nieprzemyślanymi działaniami inwestycyjnymi. Skutkiem działalności inwestycyjnej nie może być naruszenie prawa jednostki. Jeśli dochodzi do konfliktu między prawami jednostki a aktywnością inwestycyjną państwa, organy działające w imieniu państwa winny zminimalizować uciążliwości, które mogą dotknąć jednostkę i wyrządzić jej szkodę. We wspomnianej ocenie oddziaływania na środowisko nic się nie wspomina o zabezpieczeniu, na okres budowy, jego budynku mieszkalnego przed skutkami robót ziemnych, hałasu, zanieczyszczenia powietrza spalinami i toksynami, jak również kwestii zaopatrzenia mieszkańców w wodę, energię elektryczną, dojście i dojazd do posesji, która będzie w centrum inwestycji. Nie ma także mowy o krokach, jakie powinny być podjęte w celu wyeliminowania tych negatywnych zjawisk, jak również niebezpieczeństwa spowodowanego dużym natężeniem ruchu pojazdów samochodowych (zjazdy na posesję, bezpośrednie wyjście z ganku na ścieżkę rowerową) po ukończeniu inwestycji drogowej, co ma dla niego, jak i dla innych współwłaścicieli działki [...] oraz [...] (łącznie [...] osób) istotne znaczenie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym uwzględnienie skargi, skutkujące wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego aktu, wydanego przez organ administracji publicznej, może nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ, przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana wg wskazanego wyżej kryterium sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia nie dała podstaw do uznania, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane ze wskazanym naruszeniem prawa. Rozstrzyganie w "granicach danej sprawy" o którym mówi art.134 § 1 P.p.s.a. oznacza w niniejszej sprawie ograniczenie się Sądu, rozpoznającego skargę, do jej rozpatrzenia w zakresie przedmiotu rozstrzygnięcia. W tym przypadku chodzi wyłącznie o zagadnienie procesowe, jakim jest ocena, czy skarżący, który wystąpił do organu z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem przez Wójta Gminy decyzji z dnia [...] stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia p.n. "Rozbudowa mostów w miejscowości [...] (...) wraz z przebudową dojazdów (...), uczynił to w wymaganym dla tego terminie. Bezprzedmiotowe jest w tym zakresie argumentacja skargi odnosząca się do samego zamiaru inwestycyjnego i wynikających z niego skutków dla skarżącego. Należy bowiem wskazać, iż ani wydanie decyzji stwierdzającej potrzebę przeprowadzenia oddziaływania inwestycji na środowisko, ani decyzja stwierdzająca brak takiej potrzeby, nie kończy postępowania związanego z realizacją tej inwestycji. Podstawowym postępowaniem, w którym skarżący może bronić swych interesów jest postępowanie związane z wydaniem pozwolenia na budowę. Przechodząc zatem z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. do istoty sprawy, stwierdzić należy, iż słuszne jest stanowisko S.K.O., że termin do wniesienia wniosku przez skarżącego o wznowienie postępowania nie został zachowany. Termin ten wynosi 1 miesiąc i liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jeżeli przesłanką wznowienia postępowania jest fakt nieuczestniczenia w postępowaniu bez własnej winy termin ten liczy się do dnia dowiedzenia się o decyzji. Należy dodać, iż kwestia zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 Kpa, jest przesłanką formalną dopuszczalności wznowienia postępowania, które stawowi wyjątek od wyrażonej w art. 16 Kpa zasady trwałości decyzji ostatecznych. Stwierdzenie jego uchybienia stanowi odstawę do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 Kpa. W przedmiotowej sprawie istotna jest zatem data dotarcia do skarżącego wiadomości o fakcie wydania decyzji i podjętym w niej rozstrzygnięciu. Bez znaczenia jest natomiast data, w której skarżący uzyskał informację o instytucji wznowienia. Należy też przypomnieć, iż podanie przez organ informacji o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania w decyzji S.K.O. stwierdzającej o niedopuszczalności odwołania, nie przesądza o tym, że ewentualny wniosek będzie skuteczny. Informacja ta w żaden sposób nie wpływa bowiem na termin, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa oraz nie niweluje skutków rozpoczętego biegu terminu, jak i nie powoduje rozpoczęcia tego biegu od początku. Jak wynika z akt sprawy, skarżący o decyzji, w stosunku do której żąda wznowienia postępowania, dowiedział się najpóźniej w dniu sporządzenia i wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia 4 maja 2010 r., zatem najpóźniej dnia 23 listopada 2011 r. miał wiedzę na temat decyzji i zawartego w niej rozstrzygnięcia. W tej sytuacji wniosek o wznowienie postępowania, złożony w dniu 6 lutego 2012 r., nie mógł skutecznie spowodować wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego. Złożenie wniosku z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 Kpa obliguje organ, w sytuacji braku podstaw do jego przywrócenia, do odmowy wznowienia postępowania. W przedmiotowej sprawie, skarżący nie wnosił o przywrócenie terminu do złożenia żądania wznowienia postępowania. Dodać też należy, iż Sąd nie ma podstaw do przyjęcia, iż wniesione przez skarżącego w dniu [...] odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] winno być uznane za wniosek o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją. Kwestia ta została bowiem przesądzona ostatecznym postanowieniem S.K.O. z dnia [...], stwierdzającego niedopuszczalność wniesionego przez skarżącego odwołania od ww. decyzji Wójta z dnia [...], której skarżący nie zaskarżył. Ocena tego postanowienia i poprzedzającego go postępowania nie mieści się jednak w granicach niniejszej sprawy w rozumieniu art. 134 P.p.s.a.. W tym stanie rzeczy uznać należało, iż wniosek skarżącego nie mógł być uwzględniony, wobec czego skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw. Zaskarżone postanowienie odpowiada zaś prawu, tj. dyspozycji art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 2 Kpa. W tej sytuacji skargę – zgodnie z dyspozycją art. 151 P.p.s.a. - należało oddalić.