III SA/Lu 261/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie WSA Robert Hałabis WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 7 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w Rolnictwa (dalej jako: "organ odwoławczy") stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez S. M. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. (dalej jako: "organ I instancji") z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Decyzją organu I instancji z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], odmówiono skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2020 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach Wariantu: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne i nałożono sankcję w wysokości [...] zł. Jednocześnie organ ustalił obszar gruntów objęty powyższym zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię [...] ha. Powyższa decyzja została wysłana na adres wskazany przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 ([...]). Przesyłkę doręczono K. M., dorosłemu domownikowi w dniu [...] lutego 2021 r. W dniu [...] marca 2021 r. skarżący wniósł odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2021 r. W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.); dalej jako "k.p.a.". Termin na złożenie odwołania od decyzji z dnia [...] lutego 2021 r. upłynął bowiem w dniu [...] marca 2021 r. Stwierdzenie, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu, zobowiązywało organ do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. S. M. wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W uzasadnieniu podniósł, że jest w podeszłym wieku, ma [...] lata i w okresie do złożenia odwołania chorował na grypę, a na przełomie lutego i marca 2021 r. zaszczepił się na Covid-19. Po otrzymaniu decyzji z dnia [...] lutego 2021 r. zgłosił się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. i zapoznał się ze zdjęciami z kontroli. W ocenie skarżącego dokumentacja fotograficzna nie odzwierciedla stanu faktycznego, gdyż zdjęcia zostały wykonane na sąsiednich działkach. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Zaskarżone postanowienie z dnia [...] marca 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zostało wydane w toku postępowania o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020). Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2020 r. poz. 1341 z późn. zm.) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2). Wskazany termin jest terminem zawitym, a zatem jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, powoduje konieczność stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jednocześnie jest to termin ustawowy, a zatem wiąże wszystkie osoby i organy występujące w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 k.p.a.). Z powyższego wynika, że organ właściwy do rozpatrzenia odwołania, działając z urzędu – obligatoryjnie bada zachowanie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Koniecznym warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji jest uprzednie zbadanie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz, czy wniesiono je w terminie. Pozytywny wynik tego badania, otwiera dopiero drogę do wydania jednej z właściwych decyzji, o których mowa w art. 138 § 1 lub § 2 k.p.a. Negatywny wynik powyższego badania wywołuje natomiast taki skutek, że nie jest możliwa merytoryczna ocena decyzji pierwszoinstancyjnej, zaś organ odwoławczy załatwia sprawę w sposób procesowy poprzez wydanie postanowienia, w którym stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność orzeczenia organu I instancji. W razie ustalenia, że odwołanie zostało wniesione po terminie, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przesyłkę zawierającą decyzję organu I instancji doręczono skarżącemu w dniu [...] lutego 2021 r. Decyzja pierwszoinstancyjna zawierała prawidłowe pouczenie, że przysługuje od niej odwołanie do Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z/s w [...], za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem w dniu [...] marca 2021 r. Natomiast odwołanie zostało złożone dopiero w dniu [...] marca 2021 r. Odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności (11 dni po upływie wyznaczonego terminu). W związku z powyższym organ odwoławczy zobligowany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić należy, że skarżący nie skorzystał z możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o czym stanowi art. 58 § 1 i 2 k.p.a. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może nastąpić przed ostatecznym rozpatrzeniem wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przywrócenie terminu wyłącza bowiem możliwość stwierdzenia uchybienia terminu (por. wyroki NSA: z dnia 31 maja 2000 r., SA/Sz 565/00, z dnia 23 lipca 1999r., I SA 350/98, z dnia 14 stycznia 1998r., SA/Sz 306/98). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się także, że ciężar dowodu zachowania terminu do złożenia odwołania ciąży na skarżącym (wyrok NSA z dnia 28 marca 2008r., sygn. akt II GSK 10/08). Skarżący dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wskazał powody uchybienia terminu do złożenia odwołania w terminie. Jednakże wyjaśnienia te nie mogą przynieść pożądanego skutku. We wniesionym odwołaniu brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do przyczyn uchybienia terminowi, co mogłoby być odczytane jako ewentualna prośba o przywrócenie tegoż terminu. Sąd rozpoznając skargę na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, ogranicza się jedynie do zbadania prawnych przesłanek wydania takiego postanowienia, nie jest natomiast uprawniony do oceny, czy zachodziłyby przesłanki do przywrócenia terminu, ani też nie ma kompetencji do przywrócenia uchybionego terminu. Możliwość taką, zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a., ma jedynie organ odwoławczy (w przedmiotowej sprawie – Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR). Sąd w przedmiotowej sprawie uprawniony jest wyłącznie do dokonania kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem zgodności z prawem, rozstrzyga na podstawie akt administracyjnych, w granicach danej sprawy. Wiek i sytuacja zdrowotna skarżącego nie stanowią okoliczności, które mogłyby wpłynąć na odmienną niż wyżej wyrażona ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.). Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. W świetle art. 119 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy (pkt 2), a także, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3). W sprawie zachodziły przesłanki wymienione w obu przytoczonych punktach art. 119 p.p.s.a. Organ w odpowiedzi na skargę zgłosił wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Strona skarżąca, mimo zawiadomienia o złożeniu tego wniosku (k. 11 akt sprawy), nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Jednocześnie przedmiot skargi stanowiło postanowienie wymienione w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.