II FZ 663/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 564/18 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 13 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 564/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 marca 2018 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że w ww. skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, iż jej wykonanie może wyrządzić niepowetowane straty po stronie podatnika, co również wpłynie na brak możliwości odprowadzania podatków do budżetu państwa, z uwagi na brak możliwości osiągania przychodów przez podatnika. W zaskarżonym postanowieniu WSA w Gdańsku stanął na stanowisku, że skarżący nie wykazał, iż w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd wyjaśnił, że wysokość wynikającego z decyzji zobowiązania nie stanowi per se o zasadności wniosku. W ocenie WSA skarżący nie wykazał, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione i konieczne; skarżący ograniczył się bowiem wyłącznie do wskazania, że wykonanie decyzji narazi go na straty i uniemożliwi osiąganie przychodów, nie przytoczył jednak jakichkolwiek okoliczności uzasadniających celowość wydania takiego rozstrzygnięcia przez Sąd i objęcia go tymczasową ochroną. Ponadto podkreślono, że przekonanie strony o zasadności podniesionych w skardze zarzutów nie jest wystarczającym argumentem, aby uznać, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia skarżący zaskarżył je w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo o zmianę postanowienia w sposób uwzględniający przedmiotowy wniosek, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej w skrócie "p.p.s.a."), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji kiedy wszystkie przesłanki przez przepis wymagane zostały spełnione, a zarazem wystarczająco przez skarżącego uprawdopodobnione, co spowodowało wystąpienie faktycznej konieczności podjęcia rozstrzygnięcia pozytywnego dla skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Wobec podnoszonych przez stronę okoliczności wskazać należy, że faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 128/15). Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W tym miejscu należy też wskazać, że zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilności finansowej. Z kolei w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Te okoliczności prawne niewątpliwie służą ochronie strony. Podnieść trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwykło się zauważać, iż przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2247/14). W judykaturze dominuje stanowisko - akceptowane przez skład orzekający w niniejszej sprawie - kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04). W związku z powyższym zauważyć należy, że podstawą wydania wobec skarżącego przez WSA rozstrzygnięcia o charakterze odmownym było nieuczynienie zadość wymogom potwierdzenia okoliczności przedstawionych we wniosku stosowną dokumentacją. Sąd ten był w istocie pozbawiony możliwości poznania sytuacji skarżącego. Jest natomiast oczywistym, że kwota zobowiązania musi być zestawiona z jego kondycją finansową, by móc stwierdzić czy doszło do spełnienia przedmiotowych przesłanek. Powoływane przy wniosku oraz w zażaleniu argumenty natury merytorycznej, dotyczące zasadności samego skarżonego aktu, pozostają natomiast bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej, wpadkowej kwestii. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że strona nie wykazała przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W rezultacie słusznie odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku za nienaruszające prawa i dlatego postanowił oddalić zażalenie skarżącej na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.