II SA/Po 430/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie częściowego wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę; I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi J. A. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę (...) zł (...), w tym (...) zł (...) tytułem podatku od towarów i usług. UZASADNIENIE Decyzją z dnia (...) lutego 2011 r., nr (...), Prezydent Miasta P., na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) stwierdził częściowe wygaśnięcie z mocy prawa decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia (...) listopada 1988 r., znak (...),(...) wydanej dla M. i G. K. oraz A. K., obejmującej budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego – prawy i lewy segment zabudowy bliźniaczej oraz budynku garażowego zespolonego z lewym segmentem na nieruchomości położonej przy ul. (...) nr geod. (...) i (...) w P. Wygaśnięcie przedmiotowej decyzji dotyczy jej część obejmującą prawy segment zabudowy bliźniaczej, posadowiony obecnie na działce nr geod. (...), a wydanej na wniosek A. K. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że w świetle zebranego materiału dowodowego, obejmującego w szczególności pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2010 r. wynika, iż roboty budowlane przy realizacji segmentu prawego zabudowy bliźniaczej były ostatni raz prowadzone we wrześniu 2007 r. Również z oświadczenia obecnych właścicieli działki nr (...) wynika, że na terenie powyższej nieruchomości roboty budowlane nie były prowadzone od 3 lat i 5 miesięcy. Stąd w ocenie organu ziszczona została przesłanka wygaśnięcia z mocy prawa decyzji o pozwoleniu na budowę, przewidziana w art. 37 ustawy Prawo budowlane, którą jest przerwanie budowy na okres ponad 3 lat. Możliwość wygaśnięcia decyzji w części została wywiedziona przez organ z faktu, iż decyzja o pozwoleniu na budowę przedmiotowej zabudowy bliźniaczej była rezultatem dwóch odrębnych wniosków, dotyczących prawego oraz lewego segmentu zabudowy. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. K., kwestionując ustalenia organu I instancji, jakoby roboty budowlane zostały przerwane na okres 3 lat. Wojewoda decyzją z dnia (...) kwietnia 2011 r., nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania a następnie wskazano, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego Prezydent Miasta P. prawidłowo uznał, iż w sprawie zachodzi przesłanka wygaśnięcia części decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia (...) listopada 1988 r., przewidziana w art. 37 ustawy Prawo budowlane. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż roboty budowlane przy realizacji prawej części segmentu zostały zaprzestane na okres ponad 3 lat. Tym samym spełniona została przesłanka wygaśnięcia decyzji, określona w art. 162 § 1 pkt. 1 kpa, a dotyczące sytuacji, gdy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji wymaga przepis prawa. Dodatkowo organ II instancji wskazał, iż wobec zmiany właścicieli nieruchomości, na której posadowiony jest przedmiotowy budynek, decyzję o pozwoleniu na budowę dotyczącą części inwestycji zlokalizowanej na działce nr (...), uznać należało za bezprzedmiotową. Jak podkreślono, pomimo zmiany właścicieli nieruchomości nie nastąpiło przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę. Co więcej, obecni właściciele działki nr (...) nie udzielili zgody M. K. na kontynuację budowy zgodnie z pozwoleniem z dnia (...) listopada 1988 r. W konsekwencji przestał istnieć podmiot stosunku prawnego wynikającego z powyższej decyzji. Stąd też spełniona została druga przesłanka stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, określona w art. 162 § 1 pkt. 1 kpa, którą jest jej bezprzedmiotowość. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K. podnosząc, iż obecni właściciele działki nr (...) posługują się fałszywymi dokumentami oraz w sposób bezprawny dokonują rozbiórki prawego segmentu zabudowy bliźniaczej. Jak podniósł skarżący nieprawdą jest, jakoby prace zostały zawieszone na okres trzech lat, gdyż samodzielnie we wrześniu 2011 r. dokonał on zabezpieczenia wykonanych prac budowlanych. W skardze wskazano również na spór sąsiedzki pomiędzy skarżącym a obecnymi właścicielami nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia Wojewody w przedmiocie częściowego wygaśnięcie z mocy prawa decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia (...) listopada 1988 r., znak (...),(...) wydanej dla M. i G. K. oraz A. K., obejmującej budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego – prawy i lewy segment zabudowy bliźniaczej oraz budynku garażowego zespolonego z lewym segmentem na nieruchomości położonej przy ul. (...) nr geod. (...) i (...) w P., w części obejmującej prawy segment zabudowy. Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 kpa organ administracji publicznej, który wydal decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 162 § 1 pkt 1 kpa w istocie ustanawia dwie normy prawne odnoszące się do dwóch różnych sytuacji. Norma pierwsza pozwala na stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa. Norma druga wiąże się również z bezprzedmiotowością decyzji, ale organ właściwy stwierdza jej wygaśnięcie tylko wtedy, gdy leży to w interesie społecznym lub interesie strony. Rozróżnienie to jest o tyle istotne, że w przypadku pierwszym uregulowanie prawne ma charakter odsyłający, zaś w przypadku drugim powołany przepis stanowi samodzielną podstawę materialnoprawną do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji (A.Matan (w:) G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. LEX, 2007, wyd.II, i powoływana tam literatura). Dodatkowo podkreślania wymaga, iż istotą podejmowanej decyzji w trybie art. 162 § 1 kpa jest potwierdzenie stanu rzeczy zaistniałego wcześniej, co przesądza, że decyzja powyższa ma charakter aktu deklaratoryjnego. Wygaśnięcie decyzji następuje z mocy prawa, zaś rolą aktu deklaratoryjnego jest jedynie stwierdzenie, iż taki skutek zaistniał. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, iż Wojewoda uznał, iż w sprawie ziściły się obydwie przesłanki określone w art. 162 § 1 kpa, uzasadniające wygaśnięcie decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia (...) listopada 1988 r., znak (...),(...) na nieruchomości położonej przy ul. (...) nr geod. (...) i (...) w P., w części obejmującej prawy segment zabudowy bliźniaczej. Rozstrzygnięcie powyższe uznać należy za prawidłowe. Odnosząc się w pierwszej kolejności do przesłanki wygaśnięcia decyzji z uwagi na nakaz przepisu prawa wskazać należy, że w myśl art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 3 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 2 lata. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż skutek w postaci wygaśnięcia (utraty) uprawnień zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę następuje z mocy prawa, z upływem wskazanego w przepisie terminu. Jak wskazują akta przedmiotowej sprawy zebrany materiał dowodowy istotnie wskazuje, że roboty budowlane przy realizacji segmentu prawego zabudowy bliźniaczej były ostatni raz prowadzone we wrześniu 2007 r. Okoliczność powyższą potwierdza zarówno pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2010 r. jak i oświadczenie obecnych właścicieli działki nr (...). Sąd podkreśla, iż również skarżący, zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego nie wykazał, aby w okresie od września 2007 do dnia wydania decyzji przez organ I instancji, faktycznie doszło do wykonania jakichkolwiek prac budowlanych. Charakteru takiego nie mają bowiem "prace zabezpieczające", jakich miał on dokonać. Stąd, wobec ustalenia, że roboty budowlane zostały przerwane na okres ponad trzech lat, organy prawidłowo orzekły wygaśnięciu decyzji o pozwoleniu na budowę w części dotyczącej prawego segmentu zabudowy bliźniaczej. Odnosząc się do drugiej z przesłanek wygaśnięcia decyzji, którą jest uznanie, że wygaśnięcie bezprzedmiotowej decyzji leżało w interesie społecznym lub interesie strony, wskazać należy, iż również ona została w przedmiotowej sprawie spełniona. Poza sporem pozostaje fakt, iż działka nr (...), na której zlokalizowana jest sporna część inwestycji, została sprzedana przez dotychczasowych właścicielkę – I. A., będącą również inwestorem, na rzecz A. i K. B. Jak prawidłowo wskazał organ II instancji, pomimo zawarcia umowy sprzedaży nie doszło do przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę. Co więcej obecni właściciele działki nr (...) nie udzielili zgody M. K. na kontynuację budowy zgodnie z pozwoleniem z dnia (...) listopada 1988 r. W konsekwencji, jak prawidłowo uznał Wojewoda, przestał istnieć podmiot stosunku prawnego wynikającego z powyższej decyzji. Sąd podkreśla, że bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym zachodzi nie tylko w tedy gdy przestaje istnieć podmiot stosunku prawnego np. śmierć osoby, zmiana, przekształcenie, likwidacja określonego podmiotu, ale również wtedy gdy następuje utrata przez stronę określonych kwalifikacji, statusu prawnego (wyrok WSA w Krakowie z dnia 09 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 449/09, LEX 583263). Niewątpliwie z sytuacją powyższą mamy do czynienia w powyższej sprawie, gdyż przeniesienia prawa własności działki nr (...) spowodowało, iż dotychczasowy inwestor – M. K. – nie ma możliwości dalszego kontynuowania robót budowlanych. Równocześnie podkreślenia wymaga, że pozostawanie w obrocie prawnym decyzji bezprzedmiotowych stwarza pozory istnienia określonych uprawnień czy obowiązków, godząc w ten sposób w pewność obrotu prawnego oraz grożąc możliwością powstania sporów związanych z ich wykonywaniem. Dlatego też interes społeczny przemawiało wygaszenie decyzji w części dotyczącej prawego segmentu zabudowy bliźniaczej. W tym miejscu Sąd wskazuje, iż jak prawidłowo uznał organ I instancji, z uwagi na fakt, iż decyzja o pozwoleniu na budowę przedmiotowej zabudowy bliźniaczej z dnia (...) listopada 1988 r. była rezultatem dwóch odrębnych wniosków, dotyczących prawego oraz lewego segmentu zabudowy, możliwe było jej wygaśnięcie w części. Podkreślić bowiem należy, że pozwolenie na budowę zamierzenia inwestycyjnego obejmującego więcej niż jeden obiekt budowlany jest w istocie sumą pozwoleń na realizację poszczególnych obiektów budowlanych. Stąd też możliwe było wygaśnięcie decyzji o pozwoleniu na budowę prawego segmentu zabudowy bliźniaczej, przy równoczesnym pozostawieniu w obrocie prawnym decyzji dotyczącej segmentu lewego. Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących sporu, w jakim pozostaje on z właścicielami działki nr (...), wskazać należy, że nie mają one wpływu na postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę. Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały określone w art. 162 § 1 kpa przesłanki wygaśnięcia decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia (...) listopada 1988 r. w części obejmującej prawy segment zabudowy. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 250 p.p.s.a. w zw. z §18 ust. 1 pkt 2c) oraz §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).