I OPP 76/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Włodzimierz Ryms (sprawozdawca), Sędziowie NSA: Zofia Flasińska, Marek Stojanowski, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A. S. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na pismo szefa Służby Cywilnej z dnia [...] lipca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1831/10 postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Skarżący A. S. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie z jego skargi na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na pismo Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] lipca 2005 r., żądając stwierdzenia przewlekłość postępowania, przyznania od Skarbu Państwa kwoty 20 000 zł, zobowiązania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do rozpoznania i wydania rozstrzygnięcia w kwestii ustanowienia lub zmiany pełnomocnika z urzędu oraz zobowiązania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do merytorycznego rozpoznania sprawy w terminie jednego miesiąca. Z akt sprawy wynika, że skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez organ w dniu 27 września 2010 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego z dnia 29 września 2010 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez oznaczenie organu, którego działalności skarga dotyczy oraz wskazania numeru i daty zaskarżonego aktu. W dniu 12 października 2010 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2010 r. przyznano skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Zarządzeniem z dnia 9 lutego 2011 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 24 marca 2011 r. Na rozprawie w dniu 24 marca 2011 r. skarżący zrezygnował z pełnomocnika wyznaczonego w ramach prawa pomocy, wniósł o wyznaczenie innego pełnomocnika, a następnie wystąpił z wnioskiem o wyłączenie przewodniczącego składu sędziowskiego. Z uwagi na wniosek o wyłączenie sędziego rozprawa została odroczona. W wykonaniu zarządzenia z dnia 24 marca 2011 r. poinformowano Okręgową Radę Adwokacką o tym, że skarżący zrezygnował z pełnomocnika wyznaczonego w ramach prawa pomocy, z uwagi na to, że nie ma do niego zaufania i wniósł o wyznaczenie innego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego. Pismem z dnia 15 czerwca 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała, że nie istnieją podstawy do wyznaczenia innego pełnomocnika w tej sprawie. Zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2011 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 4 października 2011 r. W dniu 23 września 2011 r. skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania. Na rozprawie w dniu 4 października 2011 r. skarżący zwrócił się ponownie o zmianę dotychczasowego pełnomocnika. Z uwagi na, to że skarżący domagał się zmiany wyznaczonego adwokata oraz chciał być reprezentowanym na rozprawie przez pełnomocnika rozprawa została odroczona, celem zwrócenia się do Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie dla skarżącego innego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki; Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm., zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy. W tej sprawie nie można zarzucić Sądowi przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy, ponieważ poszczególne czynności sądowe podejmowane były przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo i bez nieuzasadnionej zwłoki. Po przekazaniu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata. Wniosek został niezwłocznie rozpoznany - postanowieniem referendarza z dnia 9 listopada 2010 r. zostało przyznane skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Na rozprawie w dniu 24 marca 2011 r. skarżący zrezygnował z wyznaczonego adwokata, zażądał odroczenia rozprawy oraz wystąpił z wnioskiem o wyłączenie przewodniczącego składu sędziowskiego, który został oddalony postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka odmówiła wyznaczenia innego adwokata. Na rozprawie w dniu 4 października 2011 r. skarżący ponownie zażądał wyznaczenia innego pełnomocnika, z tego względu rozprawa została odroczona. W takich okolicznościach sprawy nie ma podstaw do przyjęcia, że prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone. To, że postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie zostało jeszcze zakończone spowodowane było w szczególności koniecznością rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego oraz żądaniem przez skarżącego zmiany wyznaczonego w ramach prawa pomocy adwokata. Z uwagi na czynności podejmowane przez skarżącego, termin rozprawy został dwukrotnie odroczony. Te wszystkie okoliczności prowadzą do przyjęcia, że nie można zarzucić Sądowi przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Niezależnie od tego należy wskazać, że Sąd orzeka jedynie w zakresie przyznania prawa pomocy, a nie w zakresie wyznaczenia pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2010 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego adw. D. R. Okoliczność, że skarżący wypowiedział adwokatowi pełnomocnictwo, ponieważ jego zdaniem adwokat nie działał zgodnie z jego interesem, a Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie pismem z dnia 16 czerwca 2011 r. odmówiła wyznaczenia innego pełnomocnika, nie prowadzi do przyjęcia, że skarżący może skutecznie domagać się od Sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika. Sąd przyznając prawo pomocy rozstrzyga wyłącznie o ustanowieniu pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. O tym, jaka konkretnie osoba będzie tym pełnomocnikiem, stosownie do art. 253 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), decyduje wyłącznie właściwa korporacja zawodowa, w tym wypadku korporacja adwokacka. Zatem kwestia ewentualnego wyznaczenia innego pełnomocnika należy do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.