I OZ 906/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SAB/Ol 26/20 o odrzuceniu skargi H. N. na bezczynność Wójta Gminy Giżycko w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Pismem z 16 czerwca 2020 r. przesłanym w formie dokumentu elektronicznego H. N. wystąpiła do Urzędu Gminy w Giżycku z informacją o wniesieniu "pozwu" do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Do dokumentu załączyła m.in. plik o nazwie "UG GIŻYCKO POZEW DO WSA W OLSZTYNIE.odt". Podpisem elektronicznym opatrzyła wyłącznie dokument elektroniczny zatytułowany "Zawiadomienie o wniesieniu pozwu do WSA", a załączniki już nie. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II tego Sądu z 1 lipca 2020 r. wezwano skarżącą do nadesłania podpisanej podpisem elektronicznym skargi – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wyjaśniono jednocześnie skarżącej, że przesłana drogą elektroniczną do organu oraz do Sądu skarga (nazwana pozwem), nie została podpisana podpisem elektronicznym. Prawidłowo podpisem elektronicznym zostało podpisane tylko pismo przewodnie kierowane do organu i Sądu, z którego wynika, że do pisma została dołączona skarga – pozew w postaci pliku odt. Zarządzeniem z tego samego dnia strona wezwana została do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi z 8 lipca 2020 skarżąca przesłała pismo zatytułowane "Podpisanie skargi Sygn. akt II SAB/Ol 26/20". Zarządzeniem z 9 lipca 2020 r. ponownie poinformowano skarżącą, że jej skarga nie została podpisana podpisem elektronicznym, a podpisem tym opatrzono jedynie pismo przewodnie i wezwano skarżącą do wykonania zarządzenia z 1 lipca 2020 r. Kolejne pisma z załącznikami skarżąca złożyła w dniach 16 i 17 lipca, nadal zaopatrując podpisem elektronicznym jedynie pisma przewodnie. Pismem z 3 sierpnia 2020 r. zatytułowanym "Informacja" skarżąca drogą elektroniczną poinformowała, że swój pozew podtrzymuje w całości. W zakreślonym terminie skarżąca uiściła należy wpis od skargi, natomiast nie uzupełniła braku formalnego skargi. Postanowieniem z 26 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił przedmiotową skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 2a i 2b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; "p.p.s.a."). W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca wniosła skargę drogą elektroniczną, przy czym skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego. W związku z tym, że podpis elektroniczny został złożony jedynie pod pismem przewodnim, Sąd wezwał skarżącą do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych tejże skargi przez jej podpisanie (elektronicznie, wskazując rodzaje tego podpisu przewidziane prawem), pod rygorem odrzucenia skargi. Ponadto, skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi. Wezwania przesłane do strony na podany przez nią adres elektroniczny zostały doręczone 8 lipca 2020 r. To oznacza, że termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upłynął 15 lipca 2020 r. W zakreślonym terminie skarżąca jedynie uiściła wpis od skargi, natomiast nie uzupełniła braku formalnego skargi poprzez opatrzenie jej właściwym podpisem, o którym mowa w art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a., co uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z urzędu zwrócił uiszczony wpis od pisma odrzuconego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wskazując, że skargę podpisała podpisem zaufanym, a otrzymanie pisma zostało pokwitowane przez Sąd, nie było zatem podstaw do odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie - przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W myśl art. 46 § 2b p.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie, skarżąca wniosła skargę drogą elektroniczną, przy czym skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego zatytułowanego "Zawiadomienie o wniesieniu pozwu do WSA", zaś podpis elektroniczny został złożony pod tym właśnie pismem przewodnim. Wobec tego Sąd pierwszej instancji wezwał skarżącą do usunięcia w terminie siedmiu dni braków formalnych skargi przez jej podpisanie, pod rygorem jej odrzucenia. W zakreślonym terminie skarżąca nie uzupełniła poprawnie braku formalnego skargi. W wykonaniu ww. zarządzenia skarżąca podpisem zaufanym podpisała jedynie pismo przewodnie kierowane do Sądu, natomiast nie podpisała skargi stanowiącej załącznik do tego pisma. Wskazać w tym miejscu należy, że pismem w sprawie jest zarówno pismo przewodnie, jak i skarga. Ze względu zaś na kategoryczne brzmienie art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. nie można przyjmować, że samo opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, tj. w niniejszej sprawie skargi będącej załącznikiem dokumentu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela stanowiska wyrażonego w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2020 r. sygn. akt II OZ 275/20, z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I FZ 76/20, z 7 października 2020 r. sygn. akt II OZ 747/20 oraz z 29 października 2020 r. sygn. akt I OZ 815/20 i I OZ 816/20 i przywołanej w tych uzasadnieniach argumentacji dotyczącej zasad korzystania ze środków komunikacji elektronicznej, a w szczególności koncentrującej się na informacjach zawartych w "dokumencie pomocy" zamieszczonym na stronie internetowej www.epuap.gov.pl. Rozważania w ww. orzeczeniach pomijały bowiem okoliczność, że Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej (ePUAP) służąca do komunikacji obywateli z jednostkami administracji publicznej w ujednolicony, standardowy sposób nie jest systemem sądowym, ale systemem państwowym, na którego funkcjonowanie Sąd nie ma wpływu. Brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza natomiast możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenia do korespondencji. Nie ma bowiem przeszkód technicznych, aby strona podpisała skargę w formie podpisu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego. Platforma ePUAP nie pozwala technicznie na podpisywanie załączników do wysyłanej korespondencji. W tym celu należy skorzystać z zewnętrznego narzędzia (tzw. Podpisywarka), do którego odwołuje się sam ePUAP – użytkownik przed zalogowaniem dostaje dużą informację: czy chce zalogować się na swoje konto, czy też podpisać plik. W sensie informatycznym ePUAP posługuje się określonym formatem pisma (pismo ogólne - w realiach niniejszej sprawy odpowiednik pisma przewodniego). Użytkownik może w takim piśmie zawrzeć swoje stanowisko i z poziomu ePUAP podpisać to pismo podpisem zaufanym czy podpisem kwalifikowanym. W przypadku dodania do tego pisma załącznika, z poziomu platformy ePUAP nie da się tego załącznika podpisać – należy wcześniej skorzystać ze wskazanego rozwiązania, czyli Podpisywarki. Wystarczy prosta próba – jeżeli wyślemy pismo ogólne, do którego dołożymy załącznik (np. skarga), po czym podpiszemy to pismo ogólne, to "wyciągnięcie" (wyodrębnienie) załącznika – np. poprzez jego zapisanie na dysku celem przesłania dalej – pokaże, że nie jest on podpisany. Stąd też ustawodawca w art. 46 § 2b p.p.s.a. nałożył obowiązek podpisywania załączników. Strona, składając skargę do organu, może wpisać jej treść w formularz pisma ogólnego (dokument w formacie xml) lub załączyć w postaci pliku (doc, pdf itp.) do tego formularza. Nie ma technicznej możliwości przesłania samego pliku – to zawsze będzie załącznik do formularza pisma ogólnego. Formularz jest kontenerem, który zawiera w sobie części składowe w postaci plików – załączniki. Podsumowując, platforma ePUAP jest pozbawiona technicznych możliwości nadesłania samego załącznika (bez jego uprzedniego "zapakowania" do formularza pisma ogólnego), jak również podpisania załącznika do formularza pisma ogólnego. O ile formularz pisma ogólnego można podpisać zarówno podpisem zaufanym, jak i kwalifikowanym, o tyle nie ma technicznej możliwości podpisania z poziomu ePUAP załącznika. Brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza w ogóle możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenie do korespondencji. Należy zwrócić także uwagę na to, że strona nie musi załączać żadnych dodatkowych plików – treść jej żądania może być zawarta w piśmie ogólnym, które można podpisać w wymagany sposób. Zauważyć również należy, że ustawodawca w art. 46 p.p.s.a. rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a p.p.s.a. Tożsamy pogląd, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu, został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z 29 października 2020 r. sygn. akt I OZ 814/20, z 13 listopada 2020 r. sygn. akt I OZ 884/20 oraz z 26 listopada 2020 r. sygn. akt I OZ 938/20, I OZ 939/20, I OZ 940/20 i I OZ 987/20, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji prawidłowo na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócił skarżącej uiszczony przez nią wpis od skargi Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.