I FZ 290/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 16 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 444/12 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 12 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia 2008 r. do grudnia 2008 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 444/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu wniosku J.K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwa Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowe "J." (dalej: "skarżący"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 12 marca 2012 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia 2008 do grudnia 2008 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. 2. Sąd I instancji w swoim rozstrzygnięciu powołał się na brzmienie przepisu art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej P.p.s.a.). Z treści powołanego powyższej przepisu wynika, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji jest wykazanie przez zainteresowaną stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania jest zasadne. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczający sam wywód strony. Niezbędne zatem było, na przykład wskazanie, że w przypadku wykonania decyzji skarżącemu grozi konkretna szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Sąd I instancji powołał się na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., GZ 127/04 i z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał istnienia żadnej z przesłanek zawartych w powołanym powyżej przepisie. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem jakiejkolwiek konkretnej okoliczności, która wskazywałaby na fakt, że niewstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia konkretnej - znacznej szkody lub spowodowania konkretnych - trudnych do odwrócenia skutków. Nie przedstawiono żadnych danych, które w sposób jednoznaczny i przekonywujący wskazywałyby, że wykonanie decyzji wiąże się ze stratami dla skarżącego i jego rodziny. Podkreślił przy tym jednoznacznie, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie jest tutaj wystarczające powtórzenie zapisów ustawowych. Wnioskodawca powinien poprzeć swoje twierdzenia stosownymi materiałami, dokumentami źródłowymi, dotyczącymi w szczególności jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2004 r., GZ 120/04), a tego skarżący w rozpatrywanej sprawie nie uczynił. Z uwagi na brak danych nie sposób było określić, czy ewentualna szkoda, spowodowana wykonaniem decyzji tylko z uwagi na wysokość zobowiązania podatkowego byłaby znaczna oraz czy istniało zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak było zatem odniesienia przesłanek zawartych w art. 61 § 3 P.p.s.a. do konkretnej sytuacji gospodarczej, majątkowej i rodzinnej skarżącego, a świadczącej o tym, że wstrzymanie wykonania danego aktu było uzasadnione. Sąd I instancji zaznaczył, że każda decyzja administracyjna, z której wynika obowiązek uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość dla zobowiązanego. Sąd zauważył także, że podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż szczególny charakter sprawy, w którym podstawa do zakwestionowania prawa skarżącego do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony, w kontekście zaistniałych okoliczności faktycznych, nie może zostać uznana za jednoznaczną, nie może być brana przez Sąd pod uwagę przy orzekaniu w zakresie środka ochrony tymczasowej, jaki przewiduje art. 61 § 3 P.p.s.a. Na tym etapie postępowania sąd nie ocenia merytorycznych zarzutów zawartych w skardze, gdyż niweczyłoby to sądową kontrolę legalności aktu administracyjnego, jakim jest zaskarżona w sprawie decyzja. Mając powyższe na uwadze sąd I instancji, ze względu na fakt, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. 3. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia. Jednocześnie na podstawie art. 196 P.p.s.a. wniósł o wstrzymanie wykonania postanowienia objętego niniejszym zażaleniem. Zaskarżonemu postanowieniu Sądu I instancji zarzucił naruszenie art. 106 ust. 3 P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący przywołał brzmienie art. 61 ust. 3 P.p.s.a. oraz art. 106 ust. 3 P.p.s.a. Wskazał, że mając powyższe przepisy na względzie sąd I instancji nie dokonał ustalenia, czy w zaistniałym stanie faktycznym ziściła się którakolwiek z przesłanek zawartych w art. 63 ust. 3 P.p.s.a. lecz apriorycznie stwierdził, iż nie było podstaw do wstrzymania zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił, że sąd I instancji błędnie nie zastosował art. 106 ust. 3 P.p.s.a. i nie przeprowadził z urzędu postępowania dowodowego w celu oceny zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, co znajduje potwierdzenie w stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z dnia 24 listopada 2011 r. I GZ 177/11. W myśl powołanego postanowienia, sąd I instancji powinien był wykorzystać możliwość wynikającą z art. 106 ust. 3 P.p.s.a. w celu dokonania oceny, czy uiszczenie ustalonego zaskarżoną decyzją podatku nie wyrządzi spółce znacznej szkody lub nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący na poparcie swoich racji powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 31 marca 2005r., II OZ 155/05, zgodnie z którym Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do Sądu. Ponadto wskazał na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2004 r. OZ 254/08 oraz z dnia 14 kwietnia 2005 r., I OZ 217/05. Skarżący zwrócił uwagę, że subsumcja stanu faktycznego do niedookreślonych zwrotów użytych w art. 61 ust. 3 P.p.s.a. wskazuje, iż wartość określonego zobowiązania podatkowego w wysokości 135 000,00 zł, w polskich realiach należało określić jako " znaczną" albowiem stanowi ona prawie 40-krotnosć przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (dane GUS za maj 2012 r.) oraz 90- krotność minimalnej płacy. Skarżący, podniósł, że sąd I instancji powinien był poprzez np. wezwanie strony do przełożenia dokumentów, czy uiszczenie tak wysokiego zobowiązania podatkowego nie będzie skutkować niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, za które niewątpliwie należy uznać likwidację bądź upadłość prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący zaznaczył, że odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej. Zaznaczył, ze przystąpienie do czynności egzekucyjnych spowoduje konieczność likwidacji przedsiębiorstwa, a w rezultacie doprowadzi do pozbawienia źródeł dochodów skarżącego, jego rodzinę i zatrudnionych pracowników. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : 4. Zażalenie skarżącego jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu. 5. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. decyzja o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu pozostawiona jest do uznania Sądu, który może wydać takie rozstrzygnięcie na wniosek skarżącego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z treści tego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wnioskodawca zobligowany jest do złożenia stosownego wniosku, w którym powinien wykazać okoliczności opisane wspomnianym przepisem. Uzasadnienie wniosku musi odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zasadne, a twierdzenia wnioskodawcy w tym zakresie powinny być wsparte stosownymi dowodami, np. dokumentami. Z tym obowiązkiem skorelowana jest powinność Sądu do dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Obowiązek ten odczytywać również należy w kontekście art. 141 § 4 oraz art. 166 P.p.s.a. określających niezbędne elementy sądowego uzasadnienia. Na ich podstawie należy stwierdzić, że z uzasadnienia wydanego orzeczenia powinno wynikać, jakie motywy legły u podstaw jego wydania, w ten sposób, aby zarówno strona postępowania jak i Naczelny Sąd Administracyjny mogli skontrolować poprawność zaprezentowanego wywodu. Uzasadnienie powinno zawierać również wskazanie zastosowanej normy prawnej, jej znaczenie i dokonaną pod kątem ustalonego stanu faktycznego jej interpretację. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie analizuje w wystarczający sposób złożony przez skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy wskazać trzeba, że strona w sposób lakoniczny uzasadniła wniosek, a tym samym nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji groziło niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. W braku uzasadnienia wniosku zauważyć jedynie można, że potrzeba wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie wynika również z akt sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, sąd I instancji prawidłowo dokonał oceny sytuacji skarżącego i trafnie uznał, że wnioskodawca powinien poprzeć swoje twierdzenia stosownymi materiałami, dokumentami źródłowymi, dotyczącymi w szczególności jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2004 r., GZ 120/04), a tego skarżący w rozpatrywanej sprawie nie uczynił. Zatem z uwagi na brak danych nie sposób było określić, czy ewentualna szkoda, spowodowana wykonaniem decyzji tylko z uwagi na wysokość zobowiązania podatkowego byłaby znaczna oraz czy istniało zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak było zatem odniesienia przesłanek zawartych w art. 61 § 3 P.p.s.a. do konkretnej sytuacji gospodarczej, majątkowej i rodzinnej skarżącego. Nie sposób też zgodzić się z zarzutem, że sąd I instancji apriorycznie stwierdził, iż nie było podstaw do wstrzymania zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił, że sąd I instancji błędnie nie zastosował art. 106 ust. 3 P.p.s.a. i nie przeprowadził z urzędu postępowania dowodowego w celu oceny zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgodnie z przytoczonym przepisem sąd może, a nie musi z urzędu przeprowadzić dowody uzupełniające, a nie całościowe. W rozpoznawanej sprawie strona, jak słusznie wskazał na to sąd I instancji, nie załączyła żadnych dokumentów ani wniosków o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, które uzasadniałyby wniesiony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 6. Przechodząc do rozważań na temat rozpoznanej sprawy z punktu widzenia i w relacji do wniesionego zażalenia, ocenić i stwierdzić należy, że i z zażalenia nie wynikają dostateczne podstawy, które uzasadniać by mogły jego uwzględnienie. Przede wszystkim zważyć trzeba, że zażalenie, w sposób wyłącznie ogólny - by nie rzec ogólnikowy - odnosi się do zaskarżonego uzasadnianie sądu I instancji i argumentacji wskazującej na brak podstaw przemawiających za uwzględnieniem żądania strony. Nie formułuje i nie przedstawia jakiegokolwiek konkretnego zarzutu, co do ustaleń poczynionych w sprawie przez sąd I instancji. Rozpatrując zarzut o braku przeprowadzenie z urzędu dowodów, w odniesieniu do braku załączenia jakichkolwiek dokumentów, Naczelny Sąd Administracyjny musi wskazać, że zgodnie art. 106 § 3 P.p.s.a. strona skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie powołała się na żadne dokumenty, które miałyby się znajdować w aktach rozpoznawanej sprawy. Należy przypomnieć, w tym miejscu, że to na stronie wnioskującej o przyznanie ochrony tymczasowej spoczywa obowiązek wskazania Sądowi dokumentów, z których strona chciałaby wywodzić określone fakty. Nie jest wystarczający sam wywód strony, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków a sąd z urzędu powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu oceny zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Twierdzenia strony powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, szczególnie dotyczącymi sytuacji finansowej i majątkowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r. I FZ 5/12). W związku z powyższym należy uznać ten zarzut za bezpodstawny z powodu braku dokumentów świadczących o ciążących na skarżącym wydatkach oraz zobowiązań wynikających z decyzji, a tylko takie przedstawienie dokumentów obrazujących dochody i koszty mogłoby umożliwić rozpoznanie sytuacji finansowej skarżącego. Skarżący nie przedstawił zatem dokumentów ani argumentacji, które Naczelny Sąd Administracyjny mógłby w pełni rozważyć. Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony, a jej podjęcie wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek. 8. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że słusznie sąd I instancji ocenił, iż przedmiotowy wniosek został sformułowany w sposób lakoniczny i ogólnikowy, bez przedstawienia konkretnych okoliczności wskazujących, iż spełnione zostały przesłanki wstrzymania wykonania decyzji wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a. Strona nie wykazała w wystarczającym stopniu istnienia okoliczności uzasadniających obawę wyrządzenia znacznej szkody bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nieuzasadniony w ogóle bowiem był wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak i zażalenie niezawierało informacji wystarczająco precyzyjnych do stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. 9. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.