II SA/Po 382/20

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Marta Gabrysiak po rozpoznaniu w dniu 6 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. B. z dnia [...] maja 2021 r. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem I instancji w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia oddalić wniosek. /-/ M. Gabrysiak UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. J. K. wniosła skargę na wskazaną w rubrum decyzję Wojewody. Jednocześnie skarżąca wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych i przyznanie pomocy prawnej. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., II SPP/Po [...] zwolnił skarżącą od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niej radcę prawnego. W konsekwencji, Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego M. B. (k. 59 akt sąd.). Wyrokiem z dnia [...] lutego 2021 r. tut. Sąd oddalił skargę J. K.. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. pełnomocnik skarżącej złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W jej treści pełnomocnik skarżącej w związku z reprezentacją J. K. przed sądem I instancji na podstawie art. 253 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 121 akt sąd.). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem I instancji nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady, o których mowa w przywołanym ostatnio przepisie w stosunku do radców prawnych zostały ustanowione w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 68; dalej: "rozporządzenie MS"). Zgodnie z § 3 powołanego rozporządzenia, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Na tle przytoczonego przepisu w orzecznictwie wskazuje się, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, co pozwala w istocie określić wysokość tego wynagrodzenia. Oświadczenie że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wypłacone w całości lub w części, jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (por. postanowienie NSA z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 90/09, postanowienie NSA z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 759/14 – wszystkie powołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie stosuje się do niego trybu uzupełnienia jego braków, opisanego w art. 49 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wniosek radcy prawnego M. B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie jest kompletny w kontekście zacytowanego przepisu, bowiem wnioskodawca nie zawarł w nim oświadczenia, z którego wynikałoby, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub części. Brak ten uniemożliwia przyjęcie, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona, co w konsekwencji wyklucza możliwość przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem I instancji. Ubocznie – abstrahując od powyższych rozważań – referendarz sądowy wskazuje, że nawet w przypadku złożenia przez pełnomocnika skarżącej stosownego oświadczenia, przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem I instancji nie byłoby możliwe. Na tle art. 250 § 1 P.p.s.a. w orzecznictwie sądowoadminstracyjnym wskazuje się, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej. Postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1648/08). Wskazać również należy, że czynności takie jak poinformowanie strony o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu, zapoznanie się z aktami sprawy i ich analiza, czy też udzielenie stronie informacji telefonicznej, same w sobie – bez podjęcia dalszych czynności procesowych – nie są wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie rzeczywiście udzielona. Zapoznanie się z aktami sprawy i ich analiza to jedynie czynność poprzedzające faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. W postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, poprzez wyrażenie przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz – w razie potrzeby – złożenie w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I OZ 768/13). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że wynikająca z akt sprawy aktywność pełnomocnika skarżącej na etapie postępowania przed sądem I instancji ograniczała się wyłącznie do poinformowania Sądu o braku podjęcia przez skarżącą kontaktu z pełnomocnikiem (k. 67 akt sąd.). Tym niemniej Sąd pomimo faktu, że pełnomocnik jest podmiotem profesjonalnym, w odpowiedzi na wskazane pismo pouczył pełnomocnika, że ustanowienie radcy prawnego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa, wobec czego pomimo utrudnionego kontaktu z mocodawczynią, pełnomocnik ma możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Jednocześnie poinformowano pełnomocnika skarżącej, że sprawa zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym i pełnomocnik w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia ma możliwość złożenia dodatkowych wyjaśnień na piśmie. Pismo zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu [...] stycznia 2021 r. (k. 91 akt sąd.), jednak do dnia wydania wyroku w dniu [...] lutego 2021 r. pełnomocnik skarżącej nie złożył żadnego pisma w sprawie, w szczególności popierającego i rozwijającego argumentację sporządzonej przez skarżącą skargi. Nie sposób więc przyjąć, że skarżącej faktycznie udzielono pomocy prawnej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Co zaś się tyczy złożenia przez pełnomocnika skarżącej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wskazać należy, że pełnomocnik w piśmie z dnia [...] maja 2021 r. nie zawarł wniosku o przyznanie wynagrodzenia za jej sporządzenie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. oraz § 3 rozporządzenia MS należało postanowić, jak w sentencji. /-/ M. Gabrysiak