IV U 58/24

<p>Sygn. akt IV U 58/24</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>6 lutego 2024 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Sieradzu Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sieradzu</p> <p>IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie: Przewodniczący sędzia Sławomir Górny</p> <p>po rozpoznaniu 6 lutego 2024 roku w Sieradzu na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block">A. W.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>o odstąpienie od żądania zwrotu należności</p> <p> <em> <!-- -->w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu</em> </p> <p> <strong> <!-- -->postanawia: </strong> </p> <p>1.  Oddalić wniosek <span class="anon-block">A. W.</span> o zwolnienie od kosztów sądowych.</p> <p>2.  Oddalić wniosek <span class="anon-block">A. W.</span> o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt IV U 58/24</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z 2.01.2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> odmówił <span class="anon-block">A. W.</span> odstąpienia od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń określonych w decyzji z 1.03.2019r. w łącznej kwocie 221.940,44zł. która jest prawomocna.</p> <p>W odwołaniu od powyższej decyzji w/w wnosił o zmianę decyzji i odstąpienie od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń określonych w decyzji z 1.03.2019r. za okresy tam wskazane w łącznej kwocie 221.940zł., w tym z tytułu należności głównej w kwocie 160.319,22zł. oraz odsetek w kwocie 61.621,22zł. Wnosił o przeprowadzeni dowodu z przesłuchania stron z ograniczeniem do jego osoby, na fakt sytuacji materialnej i osobistej. Wnosił także o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i przyznanie pełnomocnika z urzędu z uwagi na sytuację materialną.</p> <p>Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, <span class="anon-block">A. W.</span> prowadzi jednoosobowo gospodarstwo domowe, jest aktywnym przedsiębiorcą. Przychód z działalności gospodarczej w 2022r. wyniósł 1240zł.; strata 26840,93zł. Przychód w 2023r. wyniósł 250zł.; strata 13715,30zł. Zobowiązania stanowią: pożyczka od siostry 47.000zł., ZUS – 221940,44zł. Majątek ruchomy stanowią: <span class="anon-block"> (...)</span> rocznik 2016r. o wartości 87.500,26zł., motocykl rocznik 2016r. o wartości 59.300,22zł.</p> <p>Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 102;art. 102 ust. 1)">art. 102 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005r.o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (Dz. U. 2023.1144 t.j.), zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny lub ich poniesienie narazi ją na taki uszczerbek.</p> <p>Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 117;art. 117 § 2)">art. 117§2 k.p.c.</a> osoba fizyczna, nie zwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym ustanowienie pełnomocnika z urzędu stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą ponieść kosztów pomocy prawnej pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, iż udzielenie pełnomocnika z urzędu, opłacane jest tymczasowo, a najczęściej i ostatecznie, ze Skarbu Państwa. Jest to instytucja wyjątkowa, której nie można interpretować rozszerzająco, rozciągając jej stosowanie na sytuacje, nie spełniające jej dyspozycji.</p> <p>Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 117;art. 117 § 5)">art. 117§5 kpc</a>).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 36;art. 36 ust. 1)">art. 36 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005r.o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (Dz. U. 2023.1144 t.j.), w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w sprawach odwołań rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych pobiera się opłatę podstawową wyłącznie od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.</p> <p>Przepisu ust. 1 nie stosuje się do strony wnoszącej odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (ust. 2).</p> <p>Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnym zakresie, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Pamiętać przy tym należy, iż zwolnienie osoby fizycznej z obowiązku uiszczenia przez nią opłaty sądowej (ew. przyznania pełnomocnika z urzędu) może prowadzić do sytuacji, w której dochodzenie swych racji na drodze postępowania sądowego - zwłaszcza w razie przegrania sporu przez osobę zwolnioną od kosztów sądowych - następuje na koszt Skarbu Państwa, a więc wszystkich podatników. Dlatego też zwolnienia mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie SN z 19.03.2010r., II PZ 34/09, postanowienie SN z 24.09.1984r., II CZ 104/84,).</p> <p>Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie istnieje potrzeba ustanowienia dla odwołującego pełnomocnika z urzędu. Z okoliczności sprawy nie wynika, aby była ona skomplikowana pod względem faktycznym, czy prawnym. Niniejsza sprawa dotyczy oceny spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki możliwości odstąpienia od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w ramach pomocy de minimis. Zdaniem Sądu odwołujący nie wykazuje także cech nieporadności w prowadzeniu własnych spraw, wymagając tym samym potrzeby ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Należy podnieść, że brak dostatecznych środków finansowych nie jest jedyną, konieczną przesłanką uwzględnienia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu dla strony. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż od każdej strony procesu (zwłaszcza profesjonalnie prowadzącej działalność) należy wymagać staranności w zabezpieczeniu swoich interesów. Stąd też strona będąca przedsiębiorcą, wstępując na drogę sądową, licząc się z koniecznością uiszczenia opłat, powinna odpowiednio gospodarować uzyskiwanymi w toku działalności wpływami (przychodem w rozumieniu prawa podatkowego).</p> <p>Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia.</p> </div>