II SAB/Wa 423/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.) Sędziowie WSA: Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o wyłączenie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pauliny Paczkowskiej od orzekania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. M. na bezczynność Prokuratora Rejonowego [...] w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia oddalić wniosek. UZASADNIENIE Pismem z dnia 12 sierpnia 2017 r. K. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego [...] w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej. W treści skargi skarżący zwrócił się do WSA w Warszawie o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesłał skarżącemu, przy piśmie z dnia 08 września 2017 r., urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, celem jego wypełnienia i zwrotu do Sądu w terminie siedmiu dni. W odpowiedzi na powyższe skarżący w dniu 19 września 2017 r. nadesłał do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Do rozpoznania przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy wyznaczony został referendarz WSA w Warszawie Paulina Paczkowska. W związku z nadesłaniem przez skarżącego nieprawidłowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz brakiem możliwości jednoznacznego ustalenia, jaki druk formularza został przesłany skarżącemu przy piśmie Sądu z dnia 08 września 2017 r., wyznaczony referendarz zarządzeniem z dnia 29 września 2017 r. zarządził ponownie przesłać skarżącemu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, celem wypełnienia i zwrotu do Sądu w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W odpowiedzi na ww. wezwanie, skarżący w dniu 20 października 2017 r. nadesłał do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zarządzeniem z dnia 26 października 2017 r. wyznaczony referendarz wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, niezbędnych do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony skarżącej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z 30 listopada 2017 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wyłączenie, jak to określił "nadgorliwego" referendarza sądowego Pauliny Paczkowskiej od orzekania w sprawie II SAB/Wa 423/17, cyt. "za wyjątkową złośliwość, a raczej za próbę utrudnienia za wszelaką wręcz cenę otrzymania przez skarżącego żądanych informacji". W dniu 12 grudnia 2017 r. referendarz sądowy Paulina Paczkowska złożyła pisemne oświadczenia, że po jej stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: ppsa, wyłączające ją od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SAB/Wa 423/17 oraz, że nie istnieją także inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości, co do jej bezstronności w tej sprawie (art. 19 ppsa). Przedmiotowe oświadczenie znajduje się w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 18 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1 ww. ustawy); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2 ww. ustawy); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3 ww. ustawy); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4 ww. ustawy); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5 ww. ustawy); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6 ww. ustawy); dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7 ww. ustawy). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3 ww. art.). Jednocześnie zgodnie z treścią art. 19 powołanej ustawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 ppsa). Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana (art. 20 § 2 ppsa). W myśl art. 24 § 1 ppsa, przepisy rozdziału 5 "Wyłączenie sędziego" stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. Kwestia wyłączenia innych pracowników sądu jest natomiast niemożliwa w świetle powyższej regulacji. W każdym ze wskazanych wypadków podstawowym celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności referendarza i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04). Ratio legis przepisów o wyłączeniu referendarza sądowego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02). W przedmiotowej sprawie podnoszone przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 ppsa, co skutkowałoby wyłączeniem ww. referendarza od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy oraz nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia ww. referendarza stosownie do treści art. 19 ppsa. Strona skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę uzasadniającą wyłączenie ww. referendarza sądowego. Argumentacja strony skarżącej o złośliwości oraz nadgorliwości ww. referendarza w przedmiotowej sprawie ma charakter ogólnikowy. Strona skarżąca nie odwołała się bowiem do konkretnych okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na ocenę sposobu prowadzenia postepowania przez wyznaczonego referendarza sądowego. Nie przedstawiła również żadnych dowodów na poparcie podnoszonego przez nią zarzutu. Samo zarządzenie przez referendarza wezwana skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, niezbędnych do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony skarżącej, nie może stanowić podstawy do wyłączenia referendarza od orzekania. Wyjaśnić bowiem należy, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Przepis art. 255 ppsa. wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Dodatkowo zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy, którego przedmiotowy wniosek dotyczy, złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ppsa, dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. Wskazać należy, że prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości, zatem, w ocenie Sądu, wniosek strony skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie. Zatem w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, że istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności ww. referendarza WSA w Warszawie w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 24 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.