III OSK 7163/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1402/20 w sprawie ze skargi A.D. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Włochy m. st. Warszawy z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z 23 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A.D. (dalej: skarżąca) na uchwałę Zarządu Dzielnicy Włochy m. st. Warszawy z [...] lipca 2013 r. w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 23 sierpnia 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o najem lokalu mieszkalnego. Zaskarżoną uchwałą Zarządu Dzielnicy Miasta Stołecznego Warszawy z [...] lipca 2013 r. odmówiono skarżącej zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu m.st. Warszawy Dzielnicy Włochy. Uchwałę doręczono skarżącej 16 sierpnia 2013 r. Pismem z 31 sierpnia 2016 r. skarżąca wniosła za pośrednictwem organu skargę do Sądu I instancji na uchwałę z [...] lipca 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Organ przekazał skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu pismem z 19 czerwca 2020 r. Odrzucając skargę Sąd I instancji wyjaśnił, że zaskarżenie uchwały podjętej przed 1 czerwca 2017 r. musiało być poprzedzone wystąpieniem z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Przed wniesieniem skargi skarżąca nie wniosła do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Oznacza to, że skarga była niedopuszczalna i jako taka podlegała odrzuceniu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła skarżąca. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania. Po pierwsze, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. jak i w związku z art. 233 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1575, dalej: k.p.c.). Polegało to na dowolnej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przyjęciu, że przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca nie złożyła wezwania do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu wówczas obowiązującego art. 52 § 3 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm., dalej: u.s.g.). Skarżąca wskazała, że przed złożeniem skargi wystąpiła do organu z ponownym wnioskiem o najem lokalu mieszkalnego, co należy traktować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji Sąd I instancji bezzasadnie zastosował art. 52 oraz art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i odrzucił skargę. Po drugie, art. 47 § 1 i 4 p.p.s.a. przez brak doręczenia skarżącej oraz jej pełnomocnikowi odpisu odpowiedzi na skargę. Skarżąca została pozbawiona możliwości zapoznania się i odniesienia się do twierdzeń i wniosków organu, a tym samym została pozbawiona prawa do obrony. Skutkuje to nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Po pierwsze, stan prawny tej sprawy nie budzi wątpliwości. Nie jest bowiem kwestionowane, że w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), wniesienie skargi na tego rodzaju uchwałę, która jest przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie, powinno być poprzedzone wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast zarzuty kasacyjne skarżącej koncentrują się na dokonanej przez Sąd I instancji ocenie akt sprawy i przyjęciu, że skarżąca nie złożyła wniosku usunięcie naruszenia prawa przed złożeniem skargi do Sądu I instancji. Po drugie, zarzuty skargi kasacyjnej zostały błędnie sformułowane w oparciu o przepisy, które nie znajdowały zastosowania na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Norma z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stanowi podstawę uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, w przypadku stwierdzenia innego niż wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. naruszenia przez organ przepisów postępowania. Przedmiotem skargi w tej sprawie nie była decyzja lub postanowienie, ale uchwała, a ponadto norma z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. może zostać zastosowana wyłącznie w przypadku skutecznego wniesienia skargi i dokonanej w związku z tym kontroli legalności zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia), do czego w tej sprawie nie doszło. Dotyczy to również zarzutu naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.c., które to przepisy Sąd I instancji stosuje wyłącznie w przypadku przyjęcia sprawy do rozpoznania. Natomiast przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie są i nie mogą być stosowane przez wojewódzki sąd administracyjny, ponieważ są przepisami regulującymi postępowanie administracyjne, a nie sądowoadministracyjne. Po trzecie, istotne znaczenie w tej sprawie z punktu widzenia oceny wyczerpania przez skarżącą toku instancji przed wniesieniem skargi, mają zatem wyłącznie zarzuty podnoszące naruszenie art. 52 § 3 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jak i związku z art. 101 ust. 1 u.s.g. Zarzuty te nie zasługują jednak na uwzględnienie, ponieważ Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że skarżąca przed wniesieniem skargi nie wystąpiła do organu z wnioskiem o usunięcie naruszenia prawa. Tego rodzaju wnioskiem nie było bowiem ponowne wystąpienie z wnioskiem o najem lokalu mieszkalnego. Z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wynika, że skarżąca była przekonana, że jedyną drogą zmiany niekorzystnej uchwały jest ponowne złożenie wniosku o najem lokalu. Nie było zatem intencją skarżącej wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, ale ponowne wystąpienie z wnioskiem, szczególnie uwzględniając, że jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącej, skarżąca nie była w ogóle świadoma możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego, a więc tym bardziej trybu, jaki należy wyczerpać przed wniesieniem tego rodzaju środka zaskarżenia. Po czwarte, zarzut podnoszący naruszenie art. 47 § 1 i 4 p.p.s.a. powiązany z zarzutem nieważności na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie skarżącej, brak doręczenia jej odpisu odpowiedzi na skargę uniemożliwił jej obronę swoich praw. Przede wszystkim, jak wynika z pisma organu z 15 lipca 2020 r. stanowiącego odpowiedź na skargę, pismo to zostało przesłane pełnomocnikowi skarżącej. Ponadto, w treści odpowiedzi na skargę organ wnosił o odrzucenie skargi z uwagi na brak zachowania terminu do jej wniesienia, a nie z uwagi na niewyczerpanie toku instancji przed wniesieniem skargi, a więc ewentualne odniesienie się przez skarżącą do podniesionych tam argumentów nie miało żadnego wpływu na możliwość obrony jej praw. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.