II FSK 1777/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Aleksandra Wrzesińska - Nowacka po rozpoznaniu w dniu 29 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku "M." S.A. w K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej "M." S.A. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Ke 195/09 w sprawie ze skargi "M." S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 27 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE "M." S.A. w K. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 czerwca 2009r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 27 marca 2009r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003r. Jednocześnie, wraz ze skargą kasacyjną w dniu 24 sierpnia 2009r. Spółka złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, iż Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 26 czerwca 2008r. przychylił się do jej argumentów i wstrzymał wykonanie wydanej przez ten organ decyzji z dnia 29 maja 2008r. określającej podatek dochodowy od osób prawnych za 2003r. w kwocie 1.528.239,00 zł. Rozpatrując z kolei odwołanie wniesione przez skarżącą, Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił w całości decyzję Dyrektora UKS i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Spółki potwierdza to precedensowy charakter niniejszej sprawy, co było jednym z argumentów Spółki podnoszonym we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor UKS w K. wydał decyzję z dnia 22 grudnia 2008r., w której ponownie określił podatek dochodowy dla Spółki za 2003r., tym razem na kwotę 539.363 zł. Od powyższej decyzji skarżąca również wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej, jednocześnie wnosząc wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W odpowiedzi na wniosek Spółki Dyrektor UKS wydał w dniu 27 stycznia 2009r. postanowienie, którym ponownie wstrzymał swoją decyzję, uznając, że za wstrzymaniem jej wykonania przemawia ważny interes podatnika. W ocenie Dyrektora UKS, brak takiego wstrzymania spowoduje narażenie Spółki na poniesienie nieodwracalnej szkody majątkowej oraz utratę rynku i konkurencyjności, a także na możliwość nie wywiązywania się z zawartych umów. Dodatkowo wyzbycie się przez Spółkę części posiadanych papierów wartościowych, przy trudnej sytuacji na rynku finansowym, doprowadziłoby do powstania znaczącej straty na ich sprzedaży. W tym zakresie Dyrektor UKS po raz kolejny w całości przychylił się do argumentacji podnoszonej przez skarżącą. Po wniesieniu przez skarżąca odwołania od decyzji Dyrektora UKS, organ odwoławczy wydał ponowną decyzję w tym zakresie utrzymując w całości rozstrzygnięcie Dyrektora UKS. Decyzję tę Spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Razem ze skargą wniosła również wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. W postanowieniu z dnia 15 czerwca 2009 r. WSA przychylił się do wniosku Spółki. Jak stwierdził w uzasadnieniu, biorąc pod uwagę profil prowadzonej przez skarżąca działalności, uiszczenie kwoty zaległości mogłoby zagrozić jej płynności finansowej. Sąd wskazał, że biorąc pod uwagę profil prowadzonej przez skarżącą działalności polegającej na operowaniu wolnymi środkami pieniężnymi, stwierdzić należy, iż uiszczenie kwoty ponad 500.000 zł mogłoby zagrozić płynności finansowej Spółki. Dotkliwą konsekwencją wykonania zaskarżonej decyzji w ocenie Sądu jest ryzyko utraty udziału w kapitale zakładowym innych spółek. W ocenie Sądu należy zgodzić się z argumentem skarżącej, iż odzyskanie poprzedniej pozycji jako udziałowca (akcjonariusza) innych spółek może okazać się dla niej niemożliwe. Ponadto Sąd zwrócił uwagę również na okoliczność, że sam organ, tj. Dyrektor UKS w K. dwukrotnie dopatrzył się zaistnienia przesłanek do wstrzymania wykonania swoich decyzji. Uzasadniając niniejszy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 czerwca 2009 Spółka podkreśliła, że istnieją identyczne okoliczności będące podstawą wydania obu postanowień Dyrektora UKS w K. o wstrzymaniu wykonania decyzji podatkowych. Ponadto istnienie przesłanek do wstrzymania jej wykonania zostało potwierdzone przez WSA w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2009 r. Wszystkie podnoszone przez Spółkę we wnioskach przesłanki faktyczne nie uległy zmianie także na moment wnoszenia niniejszego wniosku. Spółka podniosła, że za jej wnioskiem przemawia potencjalna możliwość naruszenia ważnego interesu podatnika, tj. prawdopodobieństwo poniesienia przez nią nieodwracalnej szkody majątkowej wskutek egzekucji powołanej decyzji Dyrektora UKS. Szkoda taka spowodowana byłaby potrzebą pozyskania kapitału w sytuacji przymusowej, przy jednoczesnych niekorzystnych okolicznościach istniejących na rynku. W opinii skarżącej wysokość takiej szkody może nawet przewyższać wartość zaległości podatkowej, a ewentualny jej zwrot z odsetkami przy pozytywnym dla Spółki rozstrzygnięciu Sądu prawdopodobnie nie zrekompensuje poniesionej szkody. Ponadto Spółka wskazała, że egzekucja tak znaczącej kwoty wpłynie na ograniczenie jej bieżącej działalności, tj. nie będzie w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań wynikających z zawartych umów, a także narazi na niebezpieczeństwo utraty rynku i konkurencyjności. Skarżąca podkreśliła, że zbycie poszczególnych składników majątkowych wpłynęłoby na konieczność ograniczenia prowadzonej przez nią działalności, ponieważ są to składniki, w oparciu o które prowadzi działalność gospodarczą, co w dalszej perspektywie miałoby skutki w postaci uzyskania niższego wynagrodzenia niż przy ich sprzedaży w normalnych okolicznościach. Także zaciągnięcie kredytu lub pożyczki w celu uregulowania zaległości podatkowej przez Spółkę wiązałoby się z poniesieniem przez nią szkody majątkowej, ze względu na konieczność poniesienia kosztów uzyskania finansowania. Spółka podkreśliła, że wstrzymanie wykonania decyzji do czasu jej weryfikacji przez sądy administracyjne w pełni wyeliminuje ryzyko wyrządzenia znaczącej szkody oraz ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2009, s. 206). Rozpatrując wniosek złożony przez Spółkę Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę fakt, że przesłanki wstrzymania wykonania decyzji wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. w kontekście okoliczności podniesionych przez stronę były już przedmiotem rozważań Sądu I instancji w postanowieniu z 15 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 27 marca 2009 r., a jego orzeczenie, zgodnie z art. 61 § 6 p.p.s.a., upadło w wyniku wydania wyroku Sądu z 25 czerwca 2009 r. Sąd zauważa, że skoro w wyniku wydania wyroku oddalającego skargę upada wstrzymanie wykonania decyzji, o którym orzekł sąd I instancji uwzględniając wniosek skarżącego i możliwe staje się wykonanie decyzji, mimo że wyrok oddalający skargę jest nieprawomocny i wniesiona została skarga kasacyjna, to z tych samych względów, które były przyczyną wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd I instancji, należy rozważyć możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej. W sytuacji, kiedy nie nastąpiła poprawa sytuacji skarżącego, jeśli chodzi o realizację przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. uniknięcia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, Naczelny Sąd Administracyjny jest zobowiązany do uwzględniania ustaleń zawartych w uprzednio wydanym w sprawie prawomocnym postanowieniu Sądu o wstrzymaniu wykonania. To, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania "upada" z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w I instancji, o czym mowa w art. 61 § 6 p.p.s.a., oznacza jedynie, że postanowienie to traci skuteczność wobec stron postępowania z uwagi na zakończenie sporu. Nie oznacza natomiast, że dokonana przez Sąd ocena sytuacji, w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym, była wadliwa. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko prezentowane w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2009 r. i zgadza się z argumentacją zawartą w wyroku Sądu I instancji. Spółka przedstawiła konkretne okoliczności świadczące o tym, że nie wstrzymanie w stosunku do niej wykonania zaskarżonej decyzji grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Nadal bowiem, przy bardzo zmiennych notowaniach giełdowych konieczność wyzbycia się akcji czy udziałów w spółkach prawa handlowego spowodować może trudne do odwrócenia skutki. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.