II GZ 378/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Go 533/21 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 15 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 533/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę A. Sp. z o.o. w W. (dalej "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 14 czerwca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi 21 czerwca 2021 r., a mimo to wpis od skargi nie został uiszczony. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, a także o dopuszczenie dowodu z dokumentów, a to kserokopii koperty i pisma przewodniego doręczonego skarżącej 21 czerwca 2021 r. na fakt otrzymania przez pełnomocnika skarżącej wyłącznie pisma przewodniego wraz z odpisem odpowiedzi na skargę. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że pełnomocnikowi skarżącej doręczono wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a w konsekwencji: a) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 75 § 1 w zw. z art. 67 § 5 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że pełnomocnikowi skarżącej doręczono 21 czerwca 2021 r. zarówno odpis odpowiedzi na skargę z 7 czerwca 2021 r. udzielonej przez organ, jak i zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 14 czerwca 2021 r. dotyczące wezwania pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, podczas gdy doręczona pełnomocnikowi skarżącej 21 czerwca 2021 r. korespondencja z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotycząca sprawy prowadzonej pod sygn. akt II SA/Go 533/2 i zawierała wyłącznie pismo przewodnie z sądu oraz odpis odpowiedzi na skargę z 7 czerwca 2021 r. udzielonej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze; b) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające odrzucenie skargi przez sąd z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego, podczas gdy stronie skarżącej nigdy nie zostało doręczone w sprawie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca wskazała, że 21 czerwca 2021 r. pełnomocnikowi skarżącej zostały doręczone dwie przesyłki, których nadawcą był WSA w Gorzowie Wielkopolskim. W przesyłce do sprawy II SA/Go 533/21 zawierato jedynie pismo przewodnie oraz odpis odpowiedzi na skargę z 7 czerwca 2021 r. W liście nie znalazło się wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. Natomiast przesyłka do sprawy II SA/Go 534/21 obejmowała pismo przewodnie, odpis odpowiedzi na skargę z 7 czerwca 2021 r., jak również odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz wezwanie do przesłania w terminie 7 dni dowodu potwierdzającego uiszczenie opłaty skarbowej. Gdyby skarżącej doręczono w niniejszej sprawie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, to by je zrealizowała. Brak uiszczenia wpisu od skargi nie wynikał z błędu lub przeoczenia w korespondencji stosownego wezwania. Pełnomocnik wskazał, że rzetelnie sprawdza przesyłaną do niego korespondencję, a w niniejszej sprawie przesyłka nie zawierała wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W okolicznościach niniejszej sprawy zażalenie zostało uznane za uzasadnione. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Inny rygor nieuiszczenia opłaty został przewidziany dla niektórych pism nazwanych w ustawie – p.p.s.a., tj. dla skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania, które podlegają wpisowi sądowemu. Jak stanowi bowiem § 3 art. 220 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. Przewodniczący Wydziału II WSA w Gorzowie Wielkopolskim wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Pełnomocnik skarżącego podniósł w zażaleniu, że zarządzenie to nie znajdowało się w przesyłce doręczonej mu 21 czerwca 2021 r. Jak wynika z akt sądowych sprawy w przesyłce tej powinno się znajdować pismo przewodnie o doręczeniu odpowiedzi na skargę kasacyjną, odpowiedź na skargę kasacyjną oraz wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego; wszystkie te pisma były sporządzone na osobnych kartkach (drukach), a przesyłkę skierowano w jednej kopercie. Zdaniem NSA, w sytuacji, gdy przesłano łączne przesłanie kilka pism, nie można wykluczyć, że jedno z wezwań omyłkowo nie zostało przez pracownika sekretariatu włożone do koperty adresowanej do strony skarżącej. Podczas pokwitowania odbioru przesyłek u listonosza nie ma wystarczającej ilości czasu na konfrontowanie treści poświadczenia z treścią pism znajdujących wewnątrz koperty. Tym samym, jedynie z treści potwierdzenia zwrotnego wynika, że w przesyłce (w kopercie) były wszystkie wskazane dokumenty (por. postanowienia NSA z: 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GZ 28/21; 25 września 2018 r., II GZ 323/18; 8 maja 2019 r., II GZ 68/19). Skoro nie jest możliwe w sposób pewny zweryfikowanie tego, jaka była zawartość przesyłki sądowej skierowanej do strony, to należy za wiarygodne przyjąć jej wyjaśnienia, że wśród doręczonych pism nie było jednego z wezwań dotyczących braków skargi kasacyjnej. NSA wskazuje również, że dopiero umieszczenie w przesyłce pisma przewodniego, wymieniającego, co zostało przesłane do strony w danej kopercie, albo przesyłanie pism w odrębnych kopertach mogłoby świadczyć o byłoby bardziej przekonujące co do tego, co znajdowało się w przesyłce. Prawdziwość twierdzeń skarżącej na gruncie niniejszej sprawy potwierdza to, że tego samego dnia skarżąca otrzymała również przesyłkę w sprawie o sygn. akt II SA/Go 534/21, zawierającą m.in. wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i wpis ten uiściła. Nieracjonalnym byłoby więc niedokonanie tej prostej czynności w drugiej – tj. obecnie rozpoznawanej – sprawie toczącej się równocześnie z jej skargi. Z uwagi na powyższe NSA uznał, że wobec braku dowodów na to, co w istocie zawierała przesyłka z Sądu, przyjąć należy wersję korzystniejszą dla skarżącej i uznać, że nie doręczono wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej (por. postanowienia NSA z: 27 maja 2021 r., sygn. akt II FZ 13/21, 8 grudnia 2016 r., II OZ 1366/16). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że zaakceptowanie w takiej sytuacji odrzucenia skargi kasacyjnej stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienia NSA z: 27 maja 2021 r., sygn. akt II FZ 13/21, 19 marca 2009 r., II OZ 506/09, 20 kwietnia 2009 r., II OSK 544/09, 5 stycznia 2010 r., II OZ 1150/09, 26 września 2012 r., I OSK 2161/12). Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach wskazuje bowiem, że jeżeli istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (por. postanowienia NSA z: 1 września 2011 r., I OSK 1448/11, 24 maja 2013 r., II OSK 1188/13, 3 czerwca 2015 r., I OSK 1388/15, 23 czerwca 2016 r., II OZ 664/16, 25 października 2016 r., I OZ 1015/16). Wobec powyższego należało przyjąć, że termin do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nie rozpoczął biegu, a tym samym odrzucenie skargi w oparciu o art. 220 § 3 p.p.s.a. było niezasadne. Z uwagi na to, że skarżąca uiściła już wpis od skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim powinien podjąć dalsze czynności w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wniosek pełnomocnika skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 tej ustawy.