II OSK 3464/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Tomasz Świstak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2248/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 6 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2248/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi [...] (dalej "Skarżąca") na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego: I. uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., II. zasądził od Wojewody [...] na rzecz Skarżącej kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wymienioną decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Wójt Gminy [...] orzekł o wymeldowaniu Skarżącej z pobytu stałego w budynku przy ul. [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2010, Nr 217, poz. 1427 ze zm.). Organ wskazał, że w sprawie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 35 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności. Skarżąca opuściła bowiem wymienioną nieruchomość i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Decyzja Wójta została następnie utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r., wydaną po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Skarżącą. W odwołaniu Skarżąca wskazała, że została wbrew swej woli zmuszona do opuszczenia wymienionego budynku, w którym obecnie przebywa [...], ojciec Skarżącej. [...] uniemożliwia Skarżącej uzyskanie dostępu do wymienionego budynku. [...] został przy tym prawomocnie skazany za znęcanie się nad matką Skarżącej, [...]. Ponadto Sąd Okręgowy w Warszawie przywrócił [...] utracone współposiadanie wymienionego wyżej budynku. Wymienione decyzje zostały następnie uchylone zaskarżonym wyrokiem. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że przytoczone przez organ okoliczności poddają w wątpliwość prawidłowość przyjętych przez organy ustaleń o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez Skarżącą. Zdaniem Sądu przytoczone w wymienionych decyzjach argumenty nie przemawiają za tezą o dobrowolnym opuszczeniu lokalu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [...], który zaskarżył wymieniony wyrok w całości i zarzucił: I. na podstawie art. 174 ust. 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i bezpodstawne uznanie, że Skarżąca nie opuściła dobrowolnie i trwale lokalu, podczas gdy od 8 czerwca 2013 r. nie mieszka ona w przedmiotowym lokalu, nie posiada do niego kluczy, zaś od listopada 2013 r. jej życie koncentruje się pod innym adresem tj. [...] ul. [...] i nie podejmowała ona żadnych prób powrotu do lokalu stanowiącego własność [...], b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a. i art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 i 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez uchylenie decyzji Wójta i utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] oraz uznania, że organ odwoławczy w sposób nieprawidłowy ustalił, że Skarżąca została wymeldowana sprzecznie z prawem, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego (decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r.) wynika, że Skarżąca nie skorzystała z żadnych przysługujących jej środków prawnych w celu przywrócenia jej utraconego posiadania, zatem wymienione przepisy nie zostały naruszone, a sprawa została w sposób prawidłowy merytorycznie rozstrzygnięta przez organ odwoławczy, a co za tym idzie w sprawie niniejszej powinien mieć zastosowanie art. 151 P.p.s.a.; II. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że o dobrowolności opuszczenia lokalu w myśl art. 35 ustawy o ewidencji ludności świadczy jedynie "nieskrępowana wola przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce", podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że o dobrowolności opuszczenia lokalu świadczy również trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu. W oparciu o powyższe zarzuty [...] wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi i zasądzenie od [...] kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego. [...] zrzekł się ponadto przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotowa skarga kasacyjna podlegała zatem rozpoznaniu w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu tej sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej [...], które są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma prawa rozwijać, czy też doprecyzowywać, bądź uzupełniać stawianych zarzutów. Dlatego też przedmiotem oceny Sądu mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 P.p.s.a. W świetle art. 174 powołanej ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z wymogiem wykazania istotnego wpływu naruszeń przepisów postępowania na wynik sprawy koresponduje regulacja zawarta w art. 184 P.p.s.a. zgodnie z którą Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko wtedy, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, lecz także gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Skarga kasacyjna [...] jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się do poszczególnych zgłoszonych w niej zarzutów w pierwszym rzędzie wskazać należy, iż nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i bezpodstawne uznanie, że [...] nie opuściła dobrowolnie i trwale lokalu, podczas gdy od 8 czerwca 2013 r. nie mieszka ona w przedmiotowym lokalu, nie posiada do niego kluczy, zaś od listopada 2013 r. jej życie koncentruje się pod innym adresem tj. [...] ul. [...] i nie podejmowała ona żadnych prób powrotu do lokalu stanowiącego własność [...]. Zauważyć bowiem trzeba, iż wskazane w tym zarzucie jako wzorzec kontroli kasacyjnej przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. ustanawia normę prawną o charakterze wynikowym, to jest wskazującą jakiego rodzaju rozstrzygnięcie winien podjąć wojewódzki sąd administracyjny w sytuacji zaistnienia wskazanych w nim okoliczności, to jest stwierdzenia przez ten Sąd innego niż stanowiące podstawę wznowienia, naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analogiczny charakter ma art. 151 P.p.s.a. określający treść rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, w sytuacji gdy sąd skargi nie uwzględni. Do samodzielnego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez zastosowanie mogłoby zatem dojść jedynie w sytuacji, gdyby sąd wojewódzki uchylił zaskarżony akt na jego podstawie, mimo dokonanego ustalenia, że nie doszło do jakiegokolwiek naruszenia przepisów, względnie doszło jedynie do takich naruszeń prawa przepisów proceduralnych, które nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Do samodzielnego naruszenia art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie mogłoby zaś dojść jedynie w przypadku, gdyby Sąd I instancji stwierdził, iż zaistniały przesłanki dla nieuwzględnienia skargi, a mimo to rozstrzygnął w sposób nieprzewidziany w tym przepisie, to jest na przykład o odrzuceniu skargi, względnie umorzeniu postępowania. Żadna z tego rodzaju sytuacji nie zaistniała w kontrolowanej sprawie, albowiem Sąd I instancji orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] wskazał na stwierdzone naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania oraz wskazał na wpływ tych naruszeń na treść rozstrzygnięcia. Zarzuty naruszenia powyższych przepisów zostały ponadto powiązane z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. Skarżący kasacyjnie zarówno w samym zarzucie, jak i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie odniósł jednak zarzucanych Sądowi I instancji uchybień polegających na braku wszechstronnego rozpoznania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w następstwie tego poczynienia bezpodstawnych ustaleń faktycznych do treści wskazywanego jako wzorzec kasacyjny przepisu stanowiącego, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Nie jest zaś zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego domyślanie się, co Skarżący kasacyjnie miał na myśli, podnosząc zarzut naruszenia wskazanych przepisów. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. potencjalnie może dojść także wtórnie, wtedy gdy Sąd I instancji błędnie stwierdził naruszenie w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa procesowego skutkujące wadliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. W takiej jednakże sytuacji, to jest jeżeli wnoszący skargę kasacyjną zamierza zarzucić sądowi pierwszej instancji, że wadliwie uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszeń procesowych, które faktycznie nie zaistniały, albo nie miały istotnego znaczenia dla sprawy, wówczas powinien wskazać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, których naruszenie przez organy błędnie przyjął Sąd I instancji. Takowego wskazania w ramach zarzutu oznaczonego w skardze kasacyjnej jako nr I lit. a zabrakło, bowiem autor skargi nie powiązał tego zarzutu z odpowiednimi przepisami procedury administracyjnej. Powyższe przesądzało o bezzasadności zarzutu oznaczonego w skardze kasacyjnej nr Ia. Odnosząc się do kolejnych zgłoszonych w skardze kasacyjnej [...] zarzutów zauważyć należy, iż zakres postępowania wyjaśniającego jest uwarunkowany przesłankami prawa materialnego. Prawidłowa wykładnia prawa materialnego stanowi podstawę prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. To przepisy prawa materialnego określają bowiem przesłanki zastosowania odpowiednich regulacji, a więc przesądzają o tym jakie okoliczności faktyczne są istotne prawnie dla rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. W kontrolowanej sprawie przepisami takimi są regulacje ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, co oznacza, iż w pierwszej kolejności rozpoznać należy zawarty w skardze kasacyjnej zarzutu błędnej wykładni art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności polegającej na przyjęciu, że o dobrowolności opuszczenia lokalu w myśl tego przepisu świadczy jedynie "nieskrępowana wola przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce", podczas gdy zdaniem skarżącego kasacyjnie prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że o dobrowolności opuszczenia lokalu świadczy również trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, iż zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż w myśl art. 25 ust.1 tej samej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Ustawodawca definiuje także pojęcie pobytu czasowego wskazując w art. 25 ust. 2, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Wreszcie w art. 27 ust. 1 prawodawca wprowadza obowiązek zameldowania się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca, zaś w ust. 2 tego samego artykułu przesądza, że równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. W świetle przedstawionych wyżej regulacji stwierdzić należy, iż mimo, że ustawodawca w art. 35 ustawy wprost nie określił jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca pobytu stałego oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony, to jednak z samej definicji pobytu stałego oraz pobytu czasowego oraz z art. 27 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności wynika, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały. Jedynie czasowe (czyli nie trwałe) opuszczenie miejsca pobytu stałego nie stanowi bowiem przesłanki orzekania o wymeldowaniu danej osoby z miejsca pobytu stałego, skoro ustawodawca wprost przewiduje możliwość jednoczesnego posiadania miejsca pobytu stałego i czasowego. Nadto w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter nie tylko trwały, ale i jest dobrowolne. Przez dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu rozumieć przy tym należy zarówno najbardziej typową sytuację, gdy osoba zameldowana faktycznie dobrowolnie opuszcza miejsce stałego pobytu, jak i sytuację, gdy została ona w jakiś sposób przymuszona do wyprowadzki, a następnie z zamiarem stałego przebywania zamieszkała pod innym adresem. O tym, zamieszkiwanie pod innym adresem przez taką osobę wiążę się z zamiarem stałego przebywania w tym nowym miejscu pobytu, przesądzać może także brak podejmowania działań zmierzających do przywrócenia stanu zamieszkiwania w miejscu stałego pobytu, których najbardziej typowym przykładem jest podejmowanie działań zmierzających do przywrócenia posiadania mieszkania i usunięcia przeszkód do zamieszkiwania. Inaczej rzecz ujmując dla przyjęcia, iż opuszczenie miejsca pobytu stałego miało charakter dobrowolny koniecznym jest ustalenie, iż było ono wynikiem realizacji powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce, przy czym zamiar ten może być powzięty zarówno przed opuszczeniem miejsca stałego pobytu, jak i już po tym opuszczeniu, które pierwotnie było wymuszone, lecz następnie dana osoba zrezygnowała z powrotu do dawnego miejsca pobytu stałego i podjęła zamiar stałego przebywania w innym miejscu. Z powyższego wynika, iż jak trafnie wskazał Sąd I instancji nie każde opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stanowi podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu. Dla stwierdzenia, że nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu powołanego przepisu konieczne jest ustalenie, że opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. Podzielić zatem należy pogląd prawny wyrażony w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji, iż opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia interesów życiowych w inne miejsce, przy czym wola ta występować może u osoby zameldowanej zarówno już w momencie faktycznego opuszczania lokalu, jak i pojawić się w terminie późniejszym, czego wyrazem może być brak podejmowania działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania lokalu. Takie zastrzeżenie zostało przy tym poczynione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji, co przesądza o bezzasadności oznaczonego w skardze kasacyjnej [...] nr II zarzutu błędnej wykładni art. 35 ustawy o ewidencji ludności, albowiem zarzut ten opiera się na wyjęciu z rozważań prawnych Sądu I instancji jedynie niewielkiego fragmentu i prowadzeniu polemiki wyłącznie z tym wyrwanym z kontekstu fragmentem, przy jednoczesnym pominięciu całości rozważań WSA w Warszawie, z których wprost wynika, iż wbrew tezie autora skargi kasacyjnej, Sąd ten nie zakwestionował takiej wykładni art. 35 ustawy, z której wynika, że o dobrowolności opuszczenia lokalu świadczy również trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania bez podejmowania czynności w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu. Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż istota faktycznie występującego w sprawie sporu nie sprowadza się do wykładni przepisu prawa materialnego, lecz do oceny czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na ustalenie, iż opuszczenie miejsca pobytu stałego przez [...] miało charakter trwały i dobrowolny, czy też było pozbawione tych cech i co za tym idzie, czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy zachodziły przesłanki dla rozstrzygnięcia o jej wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego, wobec opuszczenia tego miejsca bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Tych aspektów sprawy dotyczy ostatni zarzut kasacyjny oznaczony nr II lit. b Przechodząc do rozpoznania tego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy, iż za prawidłową uznać należy ocenę Sądu I instancji, że organy obydwu instancji naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., a organ odwoławczy nadto art. 15 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Wydając kontrolowane w niniejszym postępowaniu decyzje, organy nie wzięły bowiem pod uwagę i nie oceniły wystarczająco wnikliwie wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym zwłaszcza wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie przywracającego [...] utracone współposiadanie przedmiotowej oraz wyroku tegoż sądu uznającego [...] za winnego psychicznego i fizycznego znęcania się nad żoną oraz pisma Komendanta Komisariatu Policji w [...]. Na gruncie kontrolowanej sprawy szczególnie wyraźnie widoczne jest, iż organy administracji nie oceniły zgromadzonych w sprawie dowodów w ich całokształcie i wzajemnym powiązaniu. Wskazując na wymienione wyżej dowody Sąd I instancji, trafnie stwierdził, że informacje wynikające z powyższych dokumentów poddają w wątpliwość ustalenia organów o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez [...]. Zauważyć bowiem trzeba, iż [...] wraz z matką [...] i siostrą [...] zostały pozbawione dostępu do zamieszkiwanego wspólnie lokalu. [...] wraz z matką [...] zamieszkały następnie w lokalu przy ul. [...] w [...], po czym [...] podjęła przewidziane prawem środki w celu odzyskania utraconego posiadania wymienionego lokalu, czego dowodem jest wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie przywracający [...] utracone posiadanie. Wyrok, którego co należy podkreślić skarżący kasacyjnie nie wykonał. Zauważyć także trzeba, iż wprawdzie prawomocnym wyrokiem [...] uznany został za winnego popełnienia stypizowanego w art. 207 § 1 Kodeksu karnego przestępstwa psychicznego i fizycznego znęcania się nad żoną [...], jednakże skierowany w tej sprawie akt oskarżenia obejmował także działania na szkodę [...]. Nadto zgodnie z pismem Komendanta Komisariatu Policji w [...] dla rodziny Skarżącej, zamieszkującej w przedmiotowym lokalu, sporządzona została niebieska karta w związku ze stosowaniem przemocy przez [...]. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie [...], podjęcie środków prawnych umożliwiających powrót do miejsca pobytu formalnie jedynie przez [...], nie przesądza o tym, że [...] dobrowolnie opuściła przedmiotowy lokal. Skoro bowiem [...] wraz z matką i siostrą zostały zmuszone do opuszczenia wymienionego lokalu przez [...], który dopuścił się znęcania nad żoną, a następnie w dalszym ciągu zamieszkiwała wraz z matką, to nadmiernym formalizmem byłoby oczekiwanie, by podejmowała ona odrębne i niezależne od działań matki czynności prawne zmierzające do uzyskania możliwości powrotu do lokalu, do którego opuszczenia zostały zmuszone, tym bardziej, że skarżący kasacyjnie dostęp do lokalu blokował zarówno [...], jak i jej matce i siostrze. Nadto powództwo takie zostało skutecznie wywiedzione przez [...], wraz z którą [...] została zmuszona przez działania skarżącego kasacyjnie do opuszczenia miejsca stałego pobytu i wraz z którą w dalszym ciągu zamieszkuje, w miejscu pobytu tymczasowego. Za w pełni zasadne uznać przy tym należy stanowisko Sądu I instancji, że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu sytuacja, gdy dana osoba opuszcza miejsce stałego pobytu z obawy przed osobą dopuszczającą się przemocy, nawet, gdy przemoc ta nie jest skierowana bezpośrednio na osobę opuszczającą lokal, lecz na innego domownika – to jest w realiach kontrolowanej sprawy, wobec matki [...] , wraz z którą opuściła ona - w obawie przed skarżącym kasacyjnie – miejsce stałego zameldowania przy ul. [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Nie sposób zatem na gruncie kontrolowanej sprawy przypisać istotnego znaczenia prawnego podkreślanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczności, iż prawomocnym wyrokiem uznano [...] za winnego znęcania się nie w stosunku do całej rodziny, a jedynie nad matką [...] – [...]. Co za tym idzie, za trafny uznać należało pogląd Sądu I instancji, iż rozstrzygnięcia organów i przyjęte przez nie ustalenia co do dobrowolności opuszczenia lokalu przez [...] nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. W realiach kontrolowanej sprawy i z przyczyn opisanych wyżej nie jest bowiem dla ustalenia tej istotnej prawnie okoliczności wystarczające wskazanie, iż [...] nie wywiodła samodzielnie powództwa o przywrócenie posiadania Prawidłowo wskazał ponadto Sąd I instancji, że z uzasadnień decyzji organów obydwu instancji nie wynika na czym konkretnie organ oparł swoje ustalenia, że Skarżąca dobrowolnie opuściła wymieniony lokal. Mając na uwadze wymienione wyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.