II SA/Wa 2218/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/2021 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] [...] z dnia [...] listopada 2020 r.; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] na rzecz skarżącego K. D. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. UZASADNIENIE Odwoławcza Komisja Stypendialna Politechniki [...] decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] działając na podstawie z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), w związku z art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020 r., poz. 85, z późn. zm.) oraz na podstawie § 23 Regulaminu świadczeń dla studentów Politechniki Warszawskiej na rok akademicki 2020/2021, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 78/2020 Rektora PW z dnia 23 września 2020 r. (dalej: Regulamin świadczeń), po rozpatrzeniu odwołania Pana K.D. (skarżący) od decyzji Wydziałowej Komisji Odwoławczej Wydziału Elektrycznego nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. o odmowie przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/2021, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. Wydziałowa Komisja Stypendialna odmówiła skarżącemu przyznania stypendium socjalnego. Jako przyczynę odmowy wskazano § 2 ust 4 Regulaminu świadczeń, wskazując, że świadczenia, o których mowa w ust. 3, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat studiowania, liczony w miesiącach posiadania statusu studenta. Czas ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. Skarżący w ocenie Komisji przekroczył okres 72 miesięcy bycia studentem. We wniesionym w terminie odwołaniu odwołujący wskazał, że nie pobierał stypendium przez okres 6 lat, tylko przez 34 miesiące, a w jego opinii powinien być brany po uwagę okres pobierania świadczenia a nie studiowania oraz wniósł o ponownie rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji organ wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 4 Regulaminu świadczeń oraz art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce świadczenia z Funduszu Stypendialnego przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Uczelnia ustalając prawo do świadczeń opiera się na zapisach ustawowych, a w przypadku niejasności na stanowisku Ministerstwa Edukacji i Nauki. W powyższej sprawie Ministerstwo jasno określiło stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...].02.2019 r. sygn. [...] "Stypendia dla studentów w świetle ustawy 2.0." (w załączeniu). Jak wynika z załączonego dokumentu w ocenie resortu edukacji i nauki nie jest zasadne finansowe wspieranie ze środków publicznych kształcenia trwającego dłużej niż standardowy okres studiów, niezbędny do uzyskania wykształcenia wyższego. Terminowa realizacja procesu kształcenia przez studenta ma istotne znaczenie także z punktu widzenia finansów publicznych, szczególnie w przypadku kształcenia na studiach stacjonarnych w uczelniach publicznych, które są bezpłatne dla studentów, zaś ciężar ich finansowania spoczywa solidarnie na podatnikach. Wspieranie studentów, którzy przedłużają okres studiowania, poprzez rozpoczynanie studiów i rezygnowanie z ich ukończenia, a następnie podejmowanie studiów na innych kierunkach, może generować zarzuty nierównego traktowania obywateli i naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej w stosunku do studentów, którzy są w stanie zdobyć wykształcenie wyższe w okresie 6 lat. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa, tj. normy art. 93 ust. 1 i ust. 2 ustawy oraz § 2 ust. 4 Regulaminu świadczeń dla studentów Politechniki Warszawskiej na rok akademicki 2020/2021, przez błędną wykładnię polegającą na nieuprawnionym uznaniu, jakoby norma ta stanowiła o 6-letnim okresie przysługiwania uprawnienia do ubiegania się o świadczenia z funduszu pomocy materialnej, podczas gdy z literalnego jej brzmienia wprost wynika, że reguluje ona uprawnienie do otrzymywania/pobierania świadczenia nie dłużej niż przez 6 lat w całym okresie studiowania. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia od Odwoławczej Komisji Stypendialnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że zgodnie z ustaleniami Odwoławczej Komisji Stypendialnej i skarżącego skarżący studiował dłużej niż 6 lat, pobierając w tym czasie stypendium przez 34 miesiące. Organy administracji obu instancji, tj. Wydziałowa Komisja Stypendialna i Odwoławcza Komisji Stypendialnej uznały, kierując się pismem Ministerstwa Edukacji i Nauki sygn. [...], że skarżącemu nie przysługuje prawo do stypendium socjalnego, gdyż studiuje on przez okres dłuższy niż 6 lat (72 miesiące). W ocenie organów obu instancji prawo do stypendium socjalnego przysługuje studentowi, który spełnia ustawowe przesłanki do jego uzyskania i studiuje na studiach wymienionych w art. 92 ust. 2 pkt 1 ustawy nie dłużej niż 6 lat (72 miesiące). Skarżący tej interpretacji nie podziela i stoi na stanowisku, że przysługuje mu prawo do stypendium przez okres 6 lat niezależnie od długości okresu studiowania. Na poparcie swoich twierdzeń przywołał wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 222/20. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki Warszawskiej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/2021. Uzasadniając decyzję Komisja wyjaśniła, że sposób rozumienia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przez organ wydający decyzję jest tożsamy ze stanowiskiem Ministerstwa Edukacji i Nauki zawartym w piśmie z dnia z dnia [...] lutego 2019 r. Przepis ten określa łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Wskazano, że skarżący przekroczył okres 72 miesięcy bycia studentem i dlatego stypendium socjalne mu nie przysługuje. Sąd takiej interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie uznaje za prawidłową i wskazuje w pierwszej kolejności, że stanowisko Ministerstwa Edukacji i Nauki zawarte w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. nie jest prawem. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, student może ubiegać się o 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych; 3) zapomogę; 4) stypendium rektora; 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego; 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Z kolei w myśl art. 93 ust. 2 powołanej ustawy, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 (stypendium ministra) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. W ocenie organów prawo m.in. do stypendium socjalnego, po spełnieniu wymogów kwalifikujących go do tego świadczenia z przyczyn ekonomicznych, posiada student, który studiuje na studiach wymienionych w art. 93 ust. 2 nie dłużej niż sześć lat. W ocenie Sądu, odkodowanie tego przepisu nie wymaga specjalnych zabiegów interpretacyjnych, albowiem stanowi on, że to świadczenia przysługują nie dłużej niż przez okres sześciu lat . Zważywszy na system kształcenia studentów na studiach pierwszego i drugiego stopnia czy jednolitych studiach magisterskich ustalenie 6 letniego okresu prawa do otrzymywania świadczeń, w tym stypendium socjalnego jest zrozumiałe. W ustawie nie zawarto jednak przepisu ograniczającego lub wyłączającego to prawo ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Z przepisów art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 wprost wynika, w jakich sytuacjach studentowi prawo do stypendium nie przysługuje lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia. Żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania, który może być spowodowany nie tylko nie przykładaniem się do nauki lecz sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną. Oznacza to, że niezależnie przez jaki okres dana osoba posiada status studenta, prawo do świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 ma tylko przez okres sześciu lat, chyba że zachodzą wyłączenia, o których mowa w art. 93 ust. 2 pkt 2, ust. 3 i 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, żeby studia podejmowane przez skarżącego wyłączały go z grona osób, którym świadczenia nie przysługują. Organy orzekające w sprawie ustaliły, przez jaki okres skarżący posiadał status studenta jednakże całkowicie pominęły kwestię pobierania przez niego świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4, co – zdaniem sądu – o ile nie zachodzą wyłączenia z pkt 2, ust. 3 i 4, ma charakter kluczowy. Oczywistą przesłanką otrzymania stypendium jest również status materialny studenta. Podsumowując, organy orzekające w sprawie stypendium socjalnego wadliwie zinterpretowały przepis art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zaś wadliwe rozumienie przepisu nie pozostało bez wpływu na naruszenie przepisów procedury administracyjnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) poprzez nie zebranie dowodów umożliwiających ocenę możliwości otrzymania przez skarżącego stypendium socjalnego. W tym miejscu Sąd wskazuje również, że w jego ocenie § 2 ust. 4 Regulaminu Świadczeń dla Studentów Politechniki Warszawskiej na rok akademicki 2020/2021 w brzmieniu następującym "świadczenia, o których mowa w ust. 3 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat studiowania, liczonych w miesiącach posiadania statusu studenta. Czas biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach", z art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, gdyż przez dodanie słowa "studiowania" ogranicza to prawo ze względu na posiadanie statusu studenta do sześciu lat. Regulamin ewidentnie w ten sposób wypacza treść wyżej przywołanego przepisu ustawy do czego Politechnika [...] nie była uprawniona. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie stypendium socjalnego organy wezmą pod uwagę ocenę prawną wynikająca z uzasadnienia orzeczenia, którą są związane na mocy art. 153 p.p.s.a. oraz przeprowadzą postępowanie wyjaśniające, którego kierunek również wynika z niniejszego wyroku. Na zakończenie Sąd wskazuje, że identyczne stanowisko w zakresie interpretacji art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przedstawił w wyroku z dnia 10 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 222/20. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. W zakresie zwrotu kosztów postępowania orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a..