II FZ 809/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 8 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 610/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 6 sierpnia 2012 r., I SA/Gl 610/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił S. K. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 30 marca 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu orzeczenia sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z 30 kwietnia 2012 r. S. K. zwrócił się do sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W jego motywach wskazał na trudną sytuację rodzinną oraz wysokie koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Dokonawszy zestawienia przywołanego wyżej oświadczenia z dokumentacją zgromadzoną w aktach administracyjnych sprawy, referendarz sądowy zdecydował się na wezwanie skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych. W wezwaniu zakreślono siedmiodniowy termin i pouczono, że niezastosowanie się do jego treści może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej w skrócie: P.p.s.a). Wezwanie, doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 18 czerwca 2012 r., pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z 17 lipca 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy akcentując jego bierną postawę procesową. Pismem z 27 lipca 2012 r. pełnomocnik S. K. wniósł sprzeciw od przywołanego wyżej orzeczenia referendarza. W uzasadnieniu podniesiono, że trudna sytuacja majątkowa skarżącego – jedynego żywiciela pięcioosobowej rodziny uniemożliwia mu poniesienie opłaty wpisowej od skargi. Zdaniem sądu pierwszej instancji wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności. W konsekwencji w związku z niedopełnieniem obowiązku współpracy z sądem w kwestii wnioskowanego prawa pomocy, w ocenie sądu pierwszej instancji bierna postawa procesowa skarżącego musi skutkować nieuwzględnieniem wniosku. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił jemu naruszenie przepisów postępowania, a to art. 243 § 1 w zw. z art. 244 §1 w zw. z art. 245 P.p.s.a i przyjęcie, że skarżący nie kwalifikuje się do przyznania mu prawa pomocy z uwagi na fakt, iż nie wykazał on braku zdolności finansowej do poniesienia kosztów sądowych, podczas gdy lektura oświadczenia o stanie majątkowym złożonego wraz ze skargą w sposób jednoznaczny wskazuje, że skarżący nie ma wystarczających możliwości finansowych pozwalających na uiszczenie opłaty wpisowej bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Nadto skarżący zarzucił sądowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż skarżący dysponuje środkami potrzebnymi na pokrycie wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie jest bezzasadne. Zauważyć trzeba, że zażalenie zostało sformułowane w taki sposób, iż trudno w istocie zrekonstruować, jakie zarzuty wobec zaskarżonego postanowienia skarżący kieruje. Niezrozumiały jest dla Sądu zarzut naruszenia art. 243 § 1 w zw. z art. 244 § 1 i art. 245 P.p.s.a. podczas gdy wskazane przepisy nie mają związku z przesłankami przyznania prawa pomocy osobie fizycznej, które znajdują się w art. 246 § 1 tej ustawy. Wyłącznie z tego ostatniego przepisu wynikają zasady przyznawania prawa pomocy. Analiza akt dowodzi, że skarżący, na kolejnych etapach postępowania powiela argumentację dotyczącą złego stanu majątkowego, nie przedkładając jednak żadnych rzetelnych, a przede wszystkim aktualnych dokumentów źródłowych na poparcie swych twierdzeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym prawa pomocy podkreśla się, że zgodnie z treścią art. 246 P.p.s.a. prawo to jest przyznawane wnioskodawcy, gdy to on wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Referendarz sądowy lub sąd winien wezwać wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych, gdyby oświadczenie zawarte we wniosku składanym na formularzu urzędowym okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego (art. 255 P.p.s.a.), jednakże ciężar wykazania w sposób jak najpełniejszy i przekonujący złej kondycji finansowej poprzez przedłożenie do akt sprawy stosownych dokumentów spoczywa na samym wnioskodawcy. Jeśli chodzi o działania, o jakich mowa powyżej, skarżący zachowuje całkowicie bierną postawę procesową, na co słusznie zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji. Do akt sprawy nie wpłynęły żadne nowe dokumenty źródłowe, które są niezbędne dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony, w tym jego dochodów, i wydatków obciążających budżet domowy. Sąd pierwszej instancji zmuszony został do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego dostarczonego przez stronę, który może - tak jak w niniejszej sprawie - okazać się niewystarczający dla wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie wskazuje się, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 P.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., I FSK 236/08, LEX nr 479142). Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie należało oddalić jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.