I OW 245/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta W. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta W. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie wynagrodzenia za dozór roweru postanawia: wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2017 r. Prezydent Miasta W. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta W. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W., poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie wynagrodzenia za dozór roweru. W uzasadnieniu wniosku podano, że rower marki [...] został usunięty z drogi w dniu 31.10.2005 r. Podstawę wydania dyspozycji jego usunięcia stanowił art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2006 r. orzeczony został jego przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia 29 stycznia 2013 r. T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o przyznanie wynagrodzenia w wysokości 812,64 zł za przechowywanie od 1 maja 2006 r. do 28 marca 2007 r. przedmiotowego roweru na prowadzonym przez nią parkingu. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia 27 lutego 2014 r. wniosek ten przekazał Prezydentowi W. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., wydaną na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) w związku z art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym, Prezydent W. przyznał T. Sp. z o.o. od Skarbu Państwa - Wojewody [...], kwotę 813,40 zł z tytułu kosztów przechowywania przedmiotowego roweru. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania Wojewody [...] od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. uchyliło w całości rozstrzygnięcie Prezydenta W. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji SKO stwierdziło, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, gdyż podstawą prawną przyznania dochodzonych przez Spółkę należności jest art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym. SKO uznało, że Prezydent W. nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku Spółki i jako organ właściwy w sprawie wskazało Naczelnika Urzędu Skarbowego W., który wydał decyzję o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W związku z uznaniem przez SKO Prezydenta W. za organ niewłaściwy w sprawie, wniosek Spółki został przekazany organowi wskazanemu w decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia 31 maja 2017 r. zwrócił Prezydentowi W. przekazany mu wniosek, co spowodowało powstanie sporu kompetencyjnego. W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wskazał, że od dnia 4 września 2010 r. na mocy art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, wprowadzonego do jej tekstu ustawą z 22 lipca 2010 r., starosta jest organem właściwym w kwestii wszelkich kosztów związanych z usuwaniem pojazdów z drogi. Ten przepis powinien znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, która dotyczy wniosku złożonego po nowelizacji art. 130a Prawa o ruchu drogowym i dodaniu do niego ust. 10h w obowiązującym nadal brzmieniu. Zdaniem organu podatkowego, całkowicie nieuprawnione jest stanowisko wskazujące na konieczność posiłkowego stosowania przy rozstrzyganiu sprawy trybu uregulowanego w ustawie egzekucyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W niniejszej sprawie wystąpił tego rodzaju spór, ponieważ zarówno Prezydent Miasta W., jak i Naczelnik Urzędu Skarbowego W., uznali, że sprawa zainicjowana wnioskiem T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie wynagrodzenia za dozór roweru, nie należy do ich właściwości W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że spór o właściwość albo kompetencyjny może powstać nie tylko w chwili wszczęcia postępowania, ale także w jego toku. W analizowanym przypadku bez znaczenia pozostaje, że przedmiotowa sprawa była rozpoznawana i wydawano w niej decyzje oraz, że w decyzji odwoławczej SKO w W. wskazało na właściwość naczelnika urzędu skarbowego, który wydał decyzję deklaratoryjną w przedmiocie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Istotne jest natomiast, że sprawa ta do tej pory nie została załatwiona, gdyż wydana w niej decyzja Prezydenta W. została uchylona decyzją SKO w W. z [...] listopada 2016 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W rozpatrywanym przypadku chodzi o przyznanie wynagrodzenia z tytułu przewchowywania pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przedmiot sprawy nie obejmuje zdarzeń prawnych, wskutek których te należności powstały, w szczególności działań podjętych w stosunku do usuwanych pojazdów, w tym tych łączących się z utratą prawa własności do nich przez ich dotychczasowych właścicieli. Z punktu widzenia tak materialnoprawnego, jak procesowego mają one charakter inny niż sprawa należności za dozór pojazdów, przyznawanych w postępowaniu odrębnym, aczkolwiek składającym się na procedurę mającą na celu załatwienie wszystkich problemów spowodowanych usunięciem pojazdu. Pokrycie kosztów powstałych w tym zakresie, w tym wynagrodzenia dozorcy pojazdu, pozostaje zatem wprawdzie w funkcjonalnym związku z rozstrzygnięciami wydawanymi odnośnie do pojazdu, także dotyczącymi jego własności, lecz następuje na zasadach niezależnych m.in. w tym sensie, że mechanizm, według którego odbywa się przejście własności pojazdu z dotychczasowego właściciela na inny podmiot, ani nie kształtuje trybu, w jakim o kosztach należy orzec, ani nie musi wyznaczać organu właściwego w tej materii. Własność pojazdów objętych podaniem i wnioskami złożonymi w niniejszej sprawie przeszła na rzecz Skarbu Państwa z mocy samej ustawy po upływie 6 miesięcy od ich usunięcia, na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy, który stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, utracił moc obowiązującą z dniem 12 czerwca 2009 r. W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U Nr 134, poz. 1133 ze zm.), o przejściu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, przy czym, dokonywał tego decyzją mającą charakter wyłącznie deklaratoryjny. Naczelnik urzędu skarbowego był wówczas także organem właściwym do załatwienia sprawy kosztów dozoru pojazdu. Wątpliwości, jakie powstały w tym zakresie, rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, w której stwierdził, że organ ten zgodnie z art. 102 § 2 p.e.a. w związku z § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinien wydać w tym przedmiocie postanowienie, na które przysługiwało zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Przesądził jednocześnie, że to Skarb Państwa był zobowiązany do poniesienia analizowanych należności, i to nie tylko za okres, w którym był już z mocy prawa właścicielem usuniętego pojazdu, lecz także za okres wcześniejszy, w czasie gdy biegł termin 6 miesięcy od usunięcia pojazdu. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. stwierdzający niekonstytucyjność m.in. art. 130a ust. 10 ustawy w przedstawionym brzmieniu spowodował konieczność zmiany stanu prawnego. Została ona przeprowadzona ustawą z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018), która weszła w życie z dniem 4 września 2010 r. (w uzasadnieniu jej projektu przyznano wyraźnie, że jej celem jest realizacja tegoż wyroku). W wyniku dokonanej zmiany znowelizowano art. 130a ust. 10 ustawy w ten sposób, że orzeczenie o przepadku własności pojazdu przekazano do właściwości sądu, zastrzegając, iż następuje ono na rzecz powiatu, a nie, jak dotychczas – Skarbu Państwa. Zobowiązano też starostę do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wydanie tego orzeczenia, skracając z sześciu do trzech miesięcy termin, w jakim właściciel usuniętego pojazdu lub osoba uprawniona może go wcześniej odebrać. Jednocześnie w art. 130a ust. 10h ustawy ustanowiono zasadę, w myśl której koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, wskazując, że decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W uzasadnieniu projektu ustawy z 22 lipca 2010 r. wyjaśniono, że rozwiązanie to wprowadzono, by skłonić właściciela do odbioru pojazdu z parkingu po uiszczeniu stosownych opłat i tym samym zredukować liczbę pojazdów nieodebranych. Nie ulega wątpliwości, że nałożenie tego obowiązku nie mogło nastąpić z mocą wsteczną, obejmującą czas sprzed wejścia w życie ustawy z 22 lipca 2010 r., w tym zwłaszcza okres od dnia, w którym art. 130a ust. 10 ustawy we wcześniejszym brzmieniu utracił moc wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06. Zwrócić trzeba równocześnie uwagę, że w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z 22 lipca 2010 r. wskazanie podmiotu zobowiązanego do opłacenia omawianych kosztów w tym okresie byłoby utrudnione, o ile w ogóle możliwe. Skarb Państwa nie nabywał już przecież wtedy własności pojazdu z mocy prawa, co uzasadniało obciążenie go tymi kosztami, a następnie to powiat stał się podmiotem, na rzecz którego orzeka się przepadek pojazdu, ale już bez zobowiązywania go do pokrycia tych kosztów. Z tego powodu w art. 13 ustawy z 22 lipca 2010 r. przesądzono, że koszty te za ten okres będzie ponosił, tak jak wcześniej, Skarb Państwa. Zaznaczyć jednak wypada, że w tym przepisie intertemporalnym pominięto kwestię organu, który ma wydać orzeczenie w przedmiocie kosztów, w tym tych ciążących na Skarbie Państwa, w szczególności nie uregulowano jej w sposób odmienny niż przewidziany w art. 130a ust. 10h ustawy, co oznacza, iż w obecnie obowiązującym stanie prawnym sprawę tę w myśl tego ostatniego przepisu rozstrzyga starosta w drodze decyzji (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11, LEX nr 1230148, z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OW 152/11, LEX nr 1230149, z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt I OW 139/12, LEX nr 1247195 i z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt I OW 231/12, LEX nr 1318784). Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2971/12, przepisy przejściowe nie dopuszczają przy tym możliwości dalszego stosowania w tych sprawach art. 102 § 2 p.e.a. i rozporządzeń w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji podzielić należy stanowisko wyrażone w tym postanowieniu, że zgodnie z ogólną zasadą intertemporalną zastosowanie w nich może znaleźć wyłącznie art. 130a ust. 10h ustawy, który stanowi kompletną i wystarczającą podstawę do prowadzenia określonego w nim postępowania. Słusznie zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zaakcentował, iż podanie w niniejszej sprawie zostało złożone w czasie, kiedy ten ostatni przepis już obowiązywał, gdyż jego skutkiem jest utrata kompetencji w unormowanej nim materii przez naczelników urzędów skarbowych jako organów egzekucyjnych uprawnionych do przyznawania kosztów na podstawie art. 102 § 2 p.e.a. Z tego względu bez znaczenia pozostaje to, że należności w niniejszej sprawie dotyczą okresu sprzed wejścia w życie ustawy z 22 lipca 2010 r. Okoliczność ta nie ma wpływu na właściwość organu rozstrzygającego o tych należnościach, sprawia natomiast, iż organ ten musi uwzględnić te zasady ich ustalania, m.in. określające podmiot zobowiązany w tym zakresie, które odnoszą się do danego okresu i wynikają z przepisów prawa, w tym przepisów intertemporalnych. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na mocy art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.