II SA/Gl 389/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi Z.B. (B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C., po rozpoznaniu wniosku obecnie skarżącego Z.B., przyznał mu świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 sierpnia 2023 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż skarżący spełnia warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyraził niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia w zakresie początkowej daty przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżący oczekiwał bowiem przyznania zasiłku pielęgnacyjnego również od października do grudnia 2020 r. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wniosek skarżącego inicjujący postępowanie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, wpłynął do organu wraz z wymaganymi dokumentami w dniu 7 stycznia 2021 r. Z kolei orzeczeniem z dnia [...] r. wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C., skarżący został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 sierpnia 2023 r. Organ odwoławczy przytoczył następnie treść przepisów art. 16 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r. Stwierdził, iż skarżący spełnia warunki określone w tej ustawie do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż legitymuje się orzeczeniem o znaczymy stopniu niepełnosprawności. W ocenie Kolegium organ I instancji zgodnie z ustawą przyznał stronie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2021 r. tj. od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego następuje bowiem na podstawie art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami na czas na jaki wydane zostało orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z powyższym na podstawie wniosku z dnia 7 stycznia 2021 r. nie ma podstaw prawnych do ustalenia skarżącemu prawa do tego świadczenia na okres od 1 października do 31 grudnia 2020 r., gdyż wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony po upływie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ I instancji winien rozpatrzyć wniosek skarżącego o wydanie dodatkowej decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny za okres od października do grudnia 2020 r. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił brak przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego za okres 3 miesięcy, tj. od października do grudnia 2020 r. Wskazał, że po otrzymaniu orzeczenia z dnia [...] r. o stopniu niepełnosprawności, odebranego w październiku 2020 r., do złożenia wniosku nie minęło 3 miesiące. Uważał zatem, że termin 3 miesięcy biegnie do stycznia 2021 r. włącznie. Zarzucił ponadto, że nie otrzymał drugiej decyzji co do okresu od października do grudnia 2020 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 9 maja 2021 r. skarżący oświadczył m.in., że decyzję "odnośnie tych 3 miesięcy" otrzymał w dniu 17 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć przyjdzie, że kontrolą sądową w niniejszej sprawie objęte są decyzje w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od stycznia 2021 r., podczas gdy skarżący zarzuca brak rozstrzygnięcia w przedmiocie tego zasiłku za okres od października do grudnia 2020 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że w odniesieniu do okresu, jaki obejmuje zaskarżona decyzja, jest ona pozytywna dla skarżącego, zaś jej uchylenie mogłoby wywołać niekorzystne dla niego skutki. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału nie budzi wątpliwości, że skarżący wnioskował o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od października 2020 r. W kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzjach zabrakło rozstrzygnięcia odnośnie tych 3 miesięcy, co zasadnie zauważyło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując organowi I instancji na konieczność wydania "dodatkowej" decyzji obejmującej ten okres. W sprawie jest bezsporne, co przyznaje sam skarżący, że taka "dodatkowa" decyzja została wydana. Jest nią decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., nr [...], na mocy której orzeczono o odmowie przyznania skarżącemu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 października do 31 grudnia 2020 r. Ani z akt sprawy, ani też z oświadczeń stron nie wynika, aby decyzja ta była przedmiotem późniejszego odwołania, choć oczywiście nie ulega wątpliwości, że właśnie z takim rozstrzygnięciem nie zgadza się skarżący. Mając powyższe na uwadze stwierdzić przyjdzie, że z formalnego punktu widzenia niniejsze postępowanie sądowe nie obejmuje tej ostatnio wymienionej decyzji. Nie zostało bowiem od niej wniesione odwołanie, a następnie rozstrzygnięcie to nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego. W tej sytuacji nie sposób objąć kontrolą sądowoadministracyjną rozstrzygnięcia, którego nie zawiera zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja. Niezależnie jednak od powyższego, mając na względzie szerokie rozumienie pojęcia granic sprawy sądowoadministracyjnej, o którym mowa w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., odnieść się wypadnie do zarzutów skarżącego odnośnie nieprzyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 października do 31 grudnia 2020 r. Otóż przypomnieć przyjdzie, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych (w tym do zasiłku pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Niewątpliwie odstępstwem od tak wyrażonej zasady jest przyznanie świadczenia zgodnie z brzmieniem ust. 2a tego artykułu, a mianowicie jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, złożony zostanie wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności. Zatem z woli ustawodawcy prawo do świadczeń co do zasady ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jedynym odstępstwem od powyższego może być przyznanie świadczenia od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, przy spełnieniu wymogów, o których mowa w ust. 2a powołanego art. 24 u.ś.r., tj. złożenia wniosku w ciągu trzech miesięcy, od wydania orzeczenia w tym zakresie. Wyłącznie więc w tym okresie - tj. trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o ustaleniu niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności - może nastąpić ukształtowanie prawa wnioskodawcy w sposób opisany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Na marginesie można w tym miejscu nadmienić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie się przyjmuje, że w sytuacji, gdy o stopniu niepełnosprawności orzeka sąd powszechny, wówczas okres tych trzech miesięcy winien być liczony od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Ta wykładnia nie znajdzie jednak zastosowania w niniejszej sprawie. O stopniu niepełnosprawności skarżącego nie orzekał bowiem sąd powszechny lecz Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Dodatkowo orzeczenie tego Zespołu z dnia [...] r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 września 2020 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Ponadto w dniu 22 września 2020 r. skarżący zrzekł się odwołania od tego orzeczenia. W świetle powyższych okoliczności faktycznych nie ulega wątpliwości, że skarżący składając wniosek o zasiłek pielęgnacyjny w dniu 7 stycznia 2021 r. uczynił to po upływie 3 miesięcy liczonych nie tylko od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lecz również od dnia jego uprawomocnienia. Jednocześnie Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd, że określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. termin trzymiesięczny jest terminem materialnoprawnym, co oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu. Mając wszystko powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako nieusprawiedliwioną - na podstawie art. 151 p.p.s.a.