I SA/Rz 645/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi Samorządowego Ośrodka Kultury na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku skarżącego o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dnia [...] lipca 2020 r., nr [...]. UZASADNIENIE Samorządowy Ośrodek Kultury – zwany dalej skarżącym, wnioskiem z 6 maja 2020 r., zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie go z obowiązku opłacenia składek za: marzec, kwiecień i maj 2020 r. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku ZUS, pismami z 9 czerwca 2020 r., poinformował skarżącego o zwolnieniu go z obowiązku opłacenia składek za marzec i kwiecień 2020 r. Jeżeli chodzi natomiast o zwolnienie z opłacania składek za maj 2020 r. to ZUS decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...], umorzył postępowanie w tym zakresie. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 31 zo ust. 1 a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842, ze zm., zwanej dalej ustawą z 2 marca 2020 r.) na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1)przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2)w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3)w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych. W myśl natomiast art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. zwanej dalej K.p.a.), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W związku z powyższym, powołując się na treść przytoczonych wyżej regulacji, ZUS umorzył postępowanie w sprawie, z uwagi na to, że skarżący nie złożył dokumentów rozliczeniowych, dotyczących maja 2020 r. Wnioskiem z 22 lipca 2020 r., podpisanym przez główną księgową A. W., zwrócono się do ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją umarzającą z [...] lipca 2020 r. W jego treści zamieszono informację, że 15 czerwca 2020 r. skarżący opłacił, w 50 %, należności składkowe za maj 2020 r. Przez zapomnienie, wynikające z częściowej pracy zdalnej, księgowa zapomniała o wysyłce dokumentów elektronicznych. Te zostały wysłane 1 lipca 2020 r. W związku z powyższym, we wniosku zwrócono się do ZUS o wydanie korzystnej dla skarżącego decyzji, gdyż wartość połowy składek za maj 2020 r., stanowi istotną kwotę z punktu widzenia funkcjonowania placówki. ZUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] lipca 2020 r. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ podkreślił, że skarżący nie złożył deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r. (co ustalono na podstawie analizy danych, zamieszczonych w systemie informatycznym ZUS KSI), termin do dokonania której to czynności upłynął z dniem 30 czerwca 2020 r. Obowiązek ten bowiem wynikał z art. 31 zq ust. 1 i ust. 4 ustawy z 2 marca 2020 r. Wnosząc skargę na decyzję ZUS z [...] sierpnia 2020 r., skarżący zwrócił się o jej uchylenie i przyznanie mu zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za maj 2020 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił, iż została ona wydana z naruszeniem art. 31 zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. W treści skargi podkreślono, że skarżący wykonał szereg obowiązków koniecznych do uzyskania zwolnienia. Przelew wartości 50 % składek należnych za maj 2020 r., wykonał 15 czerwca 2020 r. Przesłanie potwierdzenia drogą elektroniczną nastąpiło 1 lipca 2020 r., a więc jeden dzień później od wymaganego terminu. Tak więc uchybienie terminowi było nieznaczne, wobec czego można go potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu. Oprócz tego w uzasadnieniu skargi zaznaczono, iż pomyłka miała charakter incydentalny, a do jej powstania przyczyniły się ograniczenia pandemiczne i całą związaną z tym sytuację, której nie można uznać za normalną i typową. Skarżący podkreślił, że przez okres 3 miesięcy, w zasadzie nie osiągał przychodów, z uwagi na konieczność odwołania planowanych imprez, zatem przyznanie zwolnienia w wysokości odpowiadającej 50 % należnych za ten okres składek, poprawi jego kondycję finansową. ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podkreślając, iż skarżący sam potwierdził fakt niezłożenia dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r., w terminie do 30 czerwca 2020 r. Oprócz tego organ dodał, iż niedopuszczalnym jest stosowanie jakiejkolwiek wykładni rozszerzającej przepisów tzw. tarcz pomocowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przedmiotem skargi w niniejszym przypadku jest decyzja ZUS umarzająca, z powodu jego bezprzedmiotowości, postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego o zwolnienie go z opłacania składek za maj 2020 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w omawianym zakresie organ powołał się na niezłożenie przez skarżącego deklaracji rozliczeniowych za maj 2020 r., w ustawowym terminie, tj. do 30 czerwca 2020 r. Odnosząc się do treści wydanego w sprawie przez ZUS rozstrzygnięcia, a także argumentów przytoczonych na jego uzasadnienie stwierdzić należy, że nie znajdują one odzwierciedlenia w treści obowiązujących przepisów, tj. zarówno K.p.a., w szczególności art. 105 § 1 tej ustawy, jak również regulacji ustawy z 2 marca 2020 r. Umorzenie postępowania administracyjnego, z powodu jego bezprzedmiotowości, jest rozstrzygnięciem o charakterze procesowym, które kończy postępowanie bez merytorycznego załatwienia sprawy, ze względu na nieistnienie sprawy administracyjnej, zarówno w ujęciu podmiotowym, jak i przedmiotowym. W niniejszym przypadku nie mamy do czynienia z tego rodzaju sytuacją. Wniosek skarżącego, który nie utracił prawnej podmiotowości, o przyznanie mu zwolnienia z opłacania składek za maj 2020 r. ciągle pozostaje aktualny, gdyż skarżący go nie wycofał, natomiast organ nie wydał w odniesieniu do niego merytorycznego rozstrzygnięcia, wskazując jednocześnie na przesłanki, które w jego ocenie, uniemożliwiają przyznanie skarżącemu wnioskowanego przez niego zwolnienia. Procedując w niniejszej sprawie ZUS, odnosząc się do wniosku złożonego przez skarżącego stwierdził, że nie spełnił on jednej z przesłanek zwolnienia, o której mowa w art. 31 zo ust. 1 a ustawy z 2 marca 2020 r. Wobec powyższego stwierdzić należy, w okolicznościach sprawy, brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia bezprzedmiotowości postępowania, w znaczeniu jakie temu pojęciu nadaje przepis art. 105 § 1 K.p.a. Skoro bowiem organ uznał, że skarżący nie spełnił przesłanek zwolnienia go ze składek, to oznacza to, iż odniósł się do jego wniosku merytorycznie, co wyklucza przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania. Brak jest bowiem podstaw do utożsamiania tejże bezprzedmiotowości z bezzasadnością żądania strony, sformułowanego w jej wniosku, co zdaje się sugerować organ. W związku więc z powyższym ZUS winien był wniosek skarżącego załatwić merytorycznie, a nie umarzać postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego. Niezależnie od powyższego zauważyć także należy, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy uchybienia obowiązującym przepisom procesowym nie ograniczały się jedynie do opisanego wyżej naruszenia. Zauważyć bowiem należy, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w imieniu skarżącego ośrodka, złożyła główna księgowa, ZUS tymczasem, nie wezwał jej do wykazania umocowania do działania w imieniu ośrodka. W efekcie więc nie wiadomo czy była ona do tego uprawniona, czy też nie, a w konsekwencji czy strona była właściwie reprezentowana w tej części postępowania, która obejmowała ponowne rozpatrzenie sprawy. Ustalenie tego było zaś obowiązkiem organu, któremu to niewątpliwie uchybił. W tej sytuacji, w związku z powyższym, koniecznym było wyeliminowanie z obrotu prawnego nie tylko zaskarżonej decyzji, ale również poprzedzającej ją decyzji z [...] lipca 2020 r. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS będzie więc zobligowany do merytorycznego odniesienia się do wniosku skarżącego, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w którym skarżący ośrodek będzie należycie reprezentowany. W przedmiotowym zakresie ZUS poczyni także pełne i jednoznaczne ustalenia, co do dopełnienia przez skarżącego spoczywających na nim obowiązkom deklaracyjnym. Oprócz tego odniesie się również do twierdzeń skarżącego w omawianym zakresie, a także argumentów przytoczonych na ich poparcie. Wydając decyzję w tym ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS w sposób wyczerpujący i jednoznaczny przedstawi swoje stanowisko w uzasadnieniu tejże decyzji, zgodnie z wymogami jakie w tym zakresie kreuje art. 107 § 3 K.p.a. W zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ZUS winien mieć także na względzie, oprócz gramatycznej wykładni przepisów ustawy z 2 marca 2020 r., także ich wykładnię funkcjonalną. W tym zakresie powinien wziąć pod uwagę cele, jakie przyświecały ustawodawcy, tworzącemu podstawy udzielania wsparcia przedsiębiorcom, między innymi w formie zwolnienia z obowiązku opłacenia składek, a także swoistego rodzaju proceduralne ułatwienia, odnoszące się do sposobu prowadzenia postępowań w tego rodzaju sprawach, których wyrazem jest między innymi przepis art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. Tak więc mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ja decyzję z [...] lipca 2020 r.