I OSK 1522/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędzia del. WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 495/16 w sprawie ze skargi L. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE \UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 495/16, po rozpoznaniu skargi L. T., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr SKO [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Burmistrz Miasta B. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. ustalił wobec L. T. odpłatność za pobyt jej matki I. G. w Domu Pomocy Społecznej w N. w kwocie [...] zł miesięcznie od dnia 1 czerwca 2016 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że I. G. ma jedną córkę L. T., która na mocy art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm., dalej: "ustawa") jest zobowiązana do ponoszenia kosztów pobytu matki w domu pomocy społecznej. Dochód skarżącej w rodzinie dwuosobowej wynosi [...] zł, zaś 300% kryterium dochodowego dla dwuosobowej rodziny wynosi 3084 zł (514 zł x 2 osoby x 300%). Zatem jej dochód przekracza 300% kryterium dochodowego o kwotę [...] zł, co oznacza, że skarżąca może ponosić opłatę w tej wysokości. Ponadto kwota dochodu jaka pozostanie stronie po wniesieniu ustalonej opłaty wyniesie [...] zł ([...] zł - [...] zł) i nie jest ona niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. I. T. wniosła od powyższej decyzji odwołanie, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła jej naruszenie art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy przez niezawarcie umowy w trybie 103 ust. 2 ustawy, tylko jednostronne i władcze rozstrzygnięcie o obciążeniu jej kosztami pobytu matki w domu pomocy społecznej. Podniosła, że I. G. jest jedynie jej matką biologiczną, ponieważ od kiedy ukończyła rok życia nie zajmowała się nią i nie miała z nią kontaktu. Jako dowód przedstawiła wyrok Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] sierpnia 1962 r., sygn. akt [...], na mocy którego opiekę nad L. M. G. (skarżącą) powierzono jej ojcu A. S. G., natomiast matce I. G. zapewniono dozór nad wychowaniem dziecka oraz możliwość utrzymywania z nią kontaktów osobistych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w art. 61 ustawy istnienie obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej uzależnione jest wyłącznie od stopnia pokrewieństwa. W przepisach tych brak jest analogicznego uregulowania jak w art. 144¹ ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2082), zgodnie z którym zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie dotyczy to obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika, że dla ustalenia odpłatności kręgu osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy, nie mają znaczenia przyczyny umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej, ani też faktyczne relacje pomiędzy osobami obowiązanymi do alimentacji. Brak więzi między córką a matką również nie ma znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia przez nią opłaty. Mogą natomiast stanowić podstawę wydania przez organ rozstrzygnięcia o zwolnieniu z obowiązku ponoszenia w całości lub części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 ustawy. Organ podkreślił, że pozostałe dzieci I. G. (M. G. i J. G.) zostały adoptowane, a zatem należy je wyeliminować z kręgu osób, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy, ponieważ w myśl art. 212 § 3 i § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych ustają, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego. Skutki przysposobienia rozciągają się na zstępnych przysposobionego. Mając na uwadze, że przepisy ustawy o pomocy społecznej uzależniają wysokość opłaty ponoszonej przez osoby wymienione w art. 61 ust. 2 ustawy za pobyt w domu pomocy społecznej od ich sytuacji dochodowej, organ stwierdził, iż w decyzji ustalającej wysokość tej opłaty należy ustalić dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do jej ponoszenia. Zatem organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość odpłatności skarżącej za pobyt matki w domu pomocy społecznej na kwotę [...] zł. Koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w N. od dnia 1 kwietnia 2016 r. wynosił 3080 zł. I. G., zgodnie z decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., ponosi opłatę za swój pobyt w kwocie [...] zł. L. T. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, domagając się jej uchylenia wraz z decyzją o umieszczeniu matki w domu pomocy społecznej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 59 ust. 1 ustawy oraz art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 77, 79, 80 i 145 kpa. Podniosła, że jako strona nie została zawiadomiona o postępowaniu w sprawie umieszczenia jej matki w tej placówce. Podkreśliła, że wspólnie z mężem podjęła decyzję o zabraniu matki do ich mieszkania i sprawowania nad nią opieki i gdyby organ, wydając decyzję o umieszczeniu matki w tak drogim domu pomocy społecznej powiadomił ją o tym, miałaby możliwość wcześniejszego działania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm., dalej "ppsa") uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że decyzja ustalająca wysokość opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, która indywidualizuje przewidziany w art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 i 2 ustawy obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach osoby, jest decyzją konstytutywną, która kształtuje stan prawny od chwili jej wydania (ex nunc), a nie od chwili skierowania, czy umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie wynika, aby ustawodawca dał organom uprawnienia do określania daty wcześniejszej ponoszenia przez zobowiązanego opłaty, niż data wydania decyzji o jej ustaleniu. Oznacza to, że omawiana ustawa nie pozwala stwierdzić, że obowiązek uiszczania opłaty w określonej wysokości powstaje z mocą wsteczną wobec aktu konkretyzującego ten obowiązek. Organ powinien ustalić obowiązek opłaty z chwilą kierowania osoby do domu pomocy społecznej, a jeżeli czyni to z opóźnieniem to wysokość opłaty może ukształtować wobec zobowiązanego z mocą wynikającą z daty wydania decyzji. W ocenie Sądu pierwszej instancji, Burmistrz Miasta B., wydając w dniu [...] czerwca 2016 r. decyzję ustalającą skarżącej odpłatność za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej w N. od dnia 1 czerwca 2016 r. nie był uprawniony do ustalenia obowiązku poniesienia opłaty w określonej wysokości miesięcznej za okres sprzed daty wydania decyzji. Prawidłowe ustalenie wysokości opłaty powinno nastąpić wyłącznie w okresach miesięcznych, licząc od dnia wydania decyzji o jej ustaleniu. Ustalenie natomiast opłaty ze skutkiem retrospektywnym stanowi naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 kpa). Odnosząc się natomiast do kwestii określenia wysokości opłaty, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy prawidłowo wyliczyły dochód dwuosobowej rodziny skarżącej, który kwalifikuje ją do ponoszenia opłaty za utrzymanie matki w domu pomocy społecznej. Prawidłowo wskazały, że wynosi on [...] zł, zaś w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł i jest to dochód wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (czyli kwoty 1542 zł). Na tej też podstawie uznały, że może ona ponosić opłatę za pobyt matki w domu pomocy społecznej do wysokości [...] zł ([...] zł – [...] zł x 2 osoby w rodzinie) i ustaliły ją w górnej granicy. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że prawidłowe ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącej nie przekłada się jednak na właściwe ustalenie wysokości opłaty, do ponoszenia której została ona zobowiązana. Tym bardziej, że art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy nie określa szczegółowego sposobu obliczania tej opłaty. Organy nie wyjaśniły, dlaczego przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt matki skarżącej w domu pomocy społecznej uwzględniono jej męża, który w myśl art. 61 ust. 2 ustawy nie jest w żaden sposób zobowiązany do partycypowania w kosztach utrzymania swojej teściowej. Dochody męża skarżącej są istotne i brane pod uwagę tylko dla określenia, czy dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i z tych względów zstępna, tj. córka mieszkanki domu pomocy społecznej zobowiązana jest do pokrycia części kosztów utrzymania swej matki w tej placówce. Z akt sprawy wynika, że dochód samej skarżącej to kwota [...] zł. W ocenie Sądu, nie sposób zatem zgodzić się z organami, że określenie miesięcznego "wkładu" skarżącej w utrzymanie matki w domu pomocy społecznej na kwotę [...] zł nie godzi w powyżej powołane normy prawne. Zdaniem Sądu, zawarte w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy uregulowanie dotyczące opłaty, absolutnie nie stanowi, że organ powinien w każdym przypadku orzekać o tym, że każda kwota wykraczająca poza wyznaczone 300% kryterium dochodowego, nie wyższa niż pozostały do opłacenia koszt opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, powinna zostać przeznaczona na ten cel. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Zaskarżając wyrok w całości, jako podstawę kasacyjną wskazało na naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię, a to: - art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt I. G. w domu pomocy społecznej wnoszonej przez jej córkę L. T. jest decyzją wyłącznie o charakterze konstytutywnym, która kształtuje stan prawny od chwili jej wydania (ex nunc), a nie od chwili skierowania, czy umieszczenia w domu pomocy społecznej, co uniemożliwia nałożenie opłaty za pobyt w placówce za okres od daty skierowania, czy umieszczenia w placówce do daty wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej; - art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sytuacji gdy skarżąca będąca osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej jest osobą w rodzinie, a dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, to przy ustalaniu wysokości tej opłaty należy brać pod uwagę tylko "wkład" skarżącej w utrzymanie rodziny bez względu na wysokość dochodów uzyskiwanych przez jej męża. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, pogląd Sądu pierwszej instancji, że opłatą za pobyt w domu pomocy społecznej, z uwagi na konstytutywny charakter art. 61 ustawy, nie można obciążyć osób wymienionych w tym przepisie za okres od daty umieszczenia w domu pomocy społecznej do daty wydania decyzji o ustaleniu opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, spowoduje, że w rzeczywistości kosztem za taki pobyt nie będzie można obciążyć osób zobowiązanych do tego na podstawie ww. przepisu. Przyjęcie takiego stanowiska w konsekwencji doprowadzi do sytuacji, w której gmina będzie musiała zastępczo ponieść koszt pobytu mieszkańca w domu pomocy społecznej za okres od umieszczenia w domu pomocy społecznej do dnia wydania decyzji o wysokości opłaty za pobyt w placówce bez możliwości żądania zwrotu poniesionych wydatków na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy. Decyzją zatem o ustaleniu opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej może być objęty okres wsteczny, tj. okres od daty umieszczenia w placówce do daty wydania decyzji o wysokości opłaty za pobyt w placówce. Bez wątpienia decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej ma charakter konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, które pozostają w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W zaistniałej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono również, że istotne w sprawie jest to, że dochód skarżącej wynosi [...] zł i jest wyższy od kwoty [...] zł (różnicy między dochodem rodziny, a 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie), jaką organ pierwszej instancji zobowiązał do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jej matki. Nie można zatem zgodzić się z poglądem, że mąż skarżącej został zobowiązany do partycypowania w kosztach utrzymania swojej teściowej. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca L. T. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w pełni podzielając stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku. Podniosła, że od dnia 5 listopada 2016 r. matka przebywa w jej domu, a zatem całe postępowanie jest bezprzedmiotowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej "ppsa"), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 ppsa. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Z unormowania zawartego w art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy wynika, że do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu. W tym zatem kontekście należy interpretować art. 60 ust. 1 ustawy, wprowadzający obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w tym domu. Jedną bowiem z zasad ustawy o pomocy społecznej jest zasada finansowania pomocy społecznej ze środków publicznych. Państwo i samorządy terytorialne nie tylko mają obowiązek wykonywania zadań pomocy społecznej, ale muszą również ponosić związane z tym obciążenia finansowe. Uzupełnieniem powyższej zasady jest zasada odpłatności, określająca udział beneficjentów w pokrywaniu kosztów świadczeń pomocy społecznej. W zakresie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej konkretyzację tych zasad stanowią art. 61 ust. 2 pkt 3 oraz art. 61 ust. 3 ustawy. Opłatę tę ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby w dniu jej kierowania do tego domu (art. 59 ust. 1 ustawy). Zobowiązane do jej wnoszenia, zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy, są w kolejności: między innymi jego mieszkaniec, następnie małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana. Przy czym wskazana rodzina oraz gmina nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu pomocy społecznej ponosi pełną opłatę. Obowiązek ponoszenia opłat może wynikać z umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 ustawy lub jest nakładany w drodze decyzji administracyjnej. Powinien być on skonkretyzowany już na etapie wydawania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej w decyzji ustalającej opłatę za pobyt w tym domu (art. 59 ust. 1 ustawy). Jeżeli natomiast wydanie tej decyzji nie nastąpi jednocześnie z wydaniem decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, to od chwili przyjęcia osoby do tej placówki, to na gminie ciąży obowiązek ponoszenia opłaty w ramach wykonania zadania własnego oraz obowiązku określonego w art. 61 ust. 2 pkt 3 oraz ust. 3 ustawy. Należy zatem podkreślić, że to gmina ponosi opłatę za pobyt osoby w domu pomocy społecznej, który rozpoczyna się w chwili przyjęcia do tej placówki, jeżeli opłaty nie zostały ustalone lub wniesione. Natomiast gmina ponosi opłaty zastępczo w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W takim przypadku gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych kosztów (art. 61 ust. 3 ustawy). Oznacza to, że aby uznać, iż opłaty zostały poniesione przez gminę zastępczo, to w chwili ich poniesienia muszą być one wcześniej skonkretyzowane w drodze umowy lub decyzji administracyjnej ustalającej opłatę. Decyzja ustalająca opłatę i jej wysokość, jak prawidłowo stwierdził Sąd pierwszej instancji, jest decyzją konstytutywną, kształtującą jej skutki od chwili jej wydania (ex nunc), czyli na przyszłość. Obowiązek zatem uiszczenia opłaty z mocy tej decyzji nie może powstać z mocą wsteczną. Z tych względów, pierwsza podstawa kasacyjna okazała się nieuzasadniona, bowiem Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się nadania innego znaczenia treści zastosowanych przepisów wskazanych w tej podstawie kasacyjnej, czyli nie zrozumiał ich błędnie. Również druga podstawa kasacyjna, z tych samych przyczyn, nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo został przez Sąd pierwszej instancji zrozumiany art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy. Nie kwestionuje on, że w przypadku kiedy mieszkaniec nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów pobytu w domu pomocy społecznej, obowiązek ten spoczywa na jego małżonku oraz zstępnych przed wstępnymi. Zobowiązanie więc jest oparte na więzach pokrewieństwa Obowiązek ten nie odnosi się jednak do członków rodziny osoby zobowiązanej, np. małżonka. Zatem mąż skarżącej nie jest i nie może być zobowiązany do ponoszenia kosztów pobytu jego treściowej w domu pomocy społecznej. Natomiast co do kwestii ustalania wysokości opłaty za pobyt w tej placówce, ustawodawca uzależnił w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy wysokość opłaty wnoszonej między innymi przez zstępną od kryterium dochodowego, przy wyliczaniu którego bierze się pod uwagę zarobki męża zobowiązanej. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo ustaliły w tym zakresie wysokość dochodu na osobę w dwuosobowej rodzinie skarżącej, która kwalifikuje ją do ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, co nie zostało przez Sąd pierwszej instancji zakwestionowane. Natomiast rzeczywiście powstaje problem, w jakim zakresie z majątku objętego ustawową wspólnością małżeńską mogą być pokryte indywidualne zobowiązania majątkowe jednego z małżonków, jeżeli małżonkowie nie mają ustanowionej rozdzielności majątkowej. Uzyskiwane przez małżonków dochody z wynagrodzenia za pracę należą do majątku wspólnego (art. 31 § 1 i § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Dlatego też Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku zwrócił uwagę na okoliczność, że organ, ustalając wysokość należnej opłaty od córki osoby przebywającej w domu pomocy społecznej, powinien uwzględnić przedmiotową okoliczność, że zięć nie ma obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania swojej teściowej w domu pomocy społecznej. Organ, ustalając odpłatność powinien również mieć na uwadze możliwość zwolnienia członków rodziny z opłaty lub o korzystniejszym ustaleniu ich zobowiązań finansowych na podstawie art. 64 i art. 66 ustawy. Mając zatem na uwadze, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i § 3 ppsa, orzekł jak w sentencji. Brak jest podstaw do zasądzenia na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 1 ppsa zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od organu na rzecz skarżącej, bowiem skarżąca nie wykazała, że koszty takie poniosła.