II SA/Gl 579/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. UZASADNIENIE W piśmie z dnia [...] r. Terenowy Komitet Ochrony Praw Dziecka w S. zwrócił się z wnioskiem o wszczęcie postępowania o wymeldowanie J.G. z lokalu przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu wniosku podano, że w wyroku skazującym J.G. sąd karny orzekł wobec niego pięcioletni zakaz zbliżania się do ofiar popełnionego przestępstwa, którymi są dzieci mieszkające w tym samym bloku i w blokach pobliskich, który nie może być przestrzegany gdy nie dojdzie do wnioskowanego wymeldowania. Z uwagi na opuszczenie lokalu w następstwie zawinionego działania należy uznać, że strona opuściła lokal mieszkalny dobrowolnie i opuszczenie to ma charakter trwały, a to z uwagi na długoletni okres pozbawienia wolności. Po wszczęciu i przeprowadzeniu w tej sprawie postępowania wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) z upoważnienia Prezydenta Miasta S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzeczono o wymeldowaniu J.G. z pobytu stałego w S. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka do wymeldowania z pobytu stałego, określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. J.G. nie mieszka bowiem pod adresem stałego zameldowania, przebywa w Zakładzie Karnym w O., który to pobyt jest zgodny z prawem zaś wyrok skazujący zastępuje wolę skazanego co do miejsca przebywania. Został bowiem wydany na skutek dokonania przez skazanego nagannych, niezgodnych z prawem działań. W wyniku tych działań nie ma on powrotu do lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Zasadne jest zatem przyjęcie, że J.G. opuścił lokal przy ul. [...] w S. w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W związku z sądowym zakazem kontaktu z małoletnimi po opuszczeniu zakładu karnego nie powróci on do tego lokalu i dlatego też jego tam zameldowanie stanowiłoby utrzymywanie fikcji meldunkowej. Podkreślono nadto, że zameldowanie ma charakter porządkowy i powinno być zgodne ze stanem faktycznym. Zameldowanie nie rodzi bowiem uprawnień do zamieszkiwania w lokalu, jest jedynie skutkiem zamieszkiwania. W odwołaniu od tej decyzji J.G. zarzucił, że zakaz kontaktu z małoletnimi pokrzywdzonymi upływa z końcem orzeczonej w stosunku do niego kary pozbawienia wolności i dlatego też dowolne jest stanowisko organu, iż po odzyskaniu wolności nie powróci on do objętego wymeldowaniem lokalu mieszkalnego. Podniósł, że pobyt w zakładzie karnym traktuje, jak każdy osadzony, jako pobyt czasowy. W zakładzie karnym nie koncentrują się zatem jego sprawy życiowe. Inni osadzeni nie są wymeldowywani z miejsc swojego zamieszkania tylko dlatego, że są pozbawieni wolności. Stwierdził nadto, że właściciel lokalu nie ma zastrzeżeń co do jego w nim zameldowania. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał orzeczenie organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia potwierdził ustalenia faktyczne Prezydenta Miasta S. oraz ich ocenę prawną co do faktu trwałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Charakter takiego opuszczenia da się wyinterpretować zdaniem organu odwoławczego z okoliczności obiektywnych, w tym z zachowania strony, skutkiem którego było opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Odwołujący decydując się na popełnienie przestępstwa przeciwko wolności seksualnej na szkodę małoletnich musiał się liczyć, że jego zachowanie spotka się z sankcją karną oraz, iż zostaną podjęte przez organy państwowe działania, aby zapobiec popełnieniu przez sprawcę podobnego rodzaju czynów w przyszłości. Również zdaniem Wojewody [...]odwołujący się poprzez swoje naganne zachowanie wobec dzieci mieszkających w jego otoczeniu (przestępstwo z art. 200 k.k.) doprowadził do tego, że opuszczenie przez niego objętego wymeldowaniem lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. Za taką interpretacją przemawia wzgląd na dobro dzieci wymagające podjęcia wszelkich prawem dopuszczalnych środków w celu ochrony ich bezpieczeństwa i spokojnego bytu. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...]J.G. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzucił, że jego pobyt w zakładzie karnym jest pobytem czasowym. Miejsca zameldowania nie opuścił ani dobrowolnie ani w sposób trwały z zamiarem przeniesienia swojego centrum życiowego w nowe miejsce. Wprost przeciwnie, nie ma zamiaru przenosić swojego centrum życiowego do zakładu karnego. Przyjęcie, że wymeldowanie jest konsekwencją popełnionego przestępstwa oznaczałoby orzeczenie wobec niego nowej kary dodatkowej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem decyzje organów obu instancji zapadły zdaniem Sądu z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego – art. 15 ust. 2 w zw. z ust. 1 i w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Jest to zatem miejsce gdzie koncentrują się na stałe sprawy życiowe danej osoby. Niewątpliwie miejscem takim nie jest zakład karny lub areszt śledczy gdzie dana osoba przebywa w związku z pozbawieniem jej wolności. Rację ma skarżący, że pobyt w tych miejscach ma niewątpliwie przejściowy charakter. Wyjątki w tym względzie mogą dotyczyć ewentualnie kar pozbawienia wolności o najdłuższym wymiarze i dożywotniego pozbawienia wolności, która to sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Co do zasady odbywanie kary pozbawienia wolności stanowi przebywanie pod oznaczonym adresem bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, czyli stanowi pobyt czasowy uzasadniający zameldowanie na pobyt czasowy. Wynika to wprost z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wbrew wyraźnej woli prawodawcy nie można zatem przyjąć, aby to samo zachowanie się stanowiło zarówno podstawę do zameldowania na pobyt stały jak do zameldowania na pobyt czasowy. W konsekwencji opuszczenie miejsca pobytu stałego w związku z pozbawieniem wolności nie stanowi, wbrew odmiennym twierdzeniom organów orzekających, opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 1 omawianej ustawy i nie daje podstawy do wymeldowania takiej osoby na podstawie jej art. 15 ust. 2. Okoliczność, że opuszczenie takie jest następstwem zachowania się skazanego (czasami może to być nawet zachowanie niezawinione) nie daje podstawy do przyjęcia, że samo opuszczenie miejsca stałego pobytu nastąpiło z własnej woli – było dobrowolne (zobacz w tym względzie zasługujące zdaniem Sądu na akceptację wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 8 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 290/10 – LEX nr 759128 i WSA w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 349/10 – LEX nr 737963). Zdaniem Sądu w okolicznościach rozpatrywanej sprawy brak jest też dostatecznych podstaw do przyjęcia, że po odbyciu kary pozbawienia wolności skarżący nie będzie mógł zamieszkiwać pod adresem dotychczasowego stałego zameldowania w związku z orzeczonym w stosunku do niego na okres 5 lat środkiem karnym zakazu kontaktowania się z małoletnimi pokrzywdzonymi. Trudno bowiem przyjąć, że sam fakt zamieszkania pod objętym postępowaniem adresem byłby równoznaczny ze złamaniem tego zakazu, w sytuacji gdy nie zostało wykazane a nawet podniesione, że którykolwiek z tych małoletnich również mieszka w tym samym mieszkaniu. Z tego też powodu nie jest zdaniem Sądu trafne powoływanie się w tym względzie na wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt IV SA/Go 214/08, który zapadł w innym stanie faktycznym. Wbrew twierdzeniu skarżącego powołane w tym wyroku przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przestaną obowiązywać dopiero od stycznia 2013 r. – art. 80 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Należy nadto podnieść, że organy orzekające z naruszeniem treści art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w ogóle nie zajęły się bliżej kwestią dlaczego sam fakt powrotu skarżącego do mieszkania, w którym jest on zameldowany na pobyt stały miałby prowadzić do naruszenia zakazu wynikającego z orzeczonej w stosunku do niego kary dodatkowej (środka karnego), które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Należy bowiem zauważyć, że orzeczony środek karny dotyczy zakazu kontaktowania się z małoletnimi pokrzywdzonymi (a więc do czasu ich pełnoletności), a nie zbliżania się do nich, jak zdaje się pojmują ten zakaz organy orzekające. Gdy chodzi o zakaz kontaktowania się to trudno zakładać, że zostanie on załamany przez sam fakt zamieszkiwania skarżącego w pobliżu zamieszkiwania pokrzywdzonych. W odniesieniu do twierdzeń skarżącego należy w tym względzie stwierdzić, że orzeczony zakaz nie może się kończyć wraz z opuszczeniem przez niego zakładu karnego, a to z tego względu, iż zgodnie z treścią art. 43 § 2 k.k., okres na który go orzeczono nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo. Z tych wszystkich względów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnią organy orzekające przedstawioną wyżej wykładnię przepisów prawa materialnego i ewentualnie zmianę stanu prawnego. W razie potrzeby uzupełnią też materiał dowodowy co do tego, czy którakolwiek z małoletnich osób pokrzywdzonych mieszka w lokalu objętym postępowaniem w sprawie wymeldowania skarżącego. mw