II FSK 1112/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędziowie Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Marek Olejnik (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 13 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1387/20 w sprawie ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 17 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE 1.Wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r., sygn. III SA/Wa 1387/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę M.P. (dalej jako "Skarżąca") i uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 17 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. 2. Stanowiska stron przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Od powyższego wyroku organ podatkowy złożył skargę kasacyjną zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu w zw. z art. 162 § 1 i § 2 O.p., z uwagi na uznanie przez Sąd, że w odniesieniu do Skarżącej zachodzą przewidziane w art. 162 okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 13 stycznia 2020 roku, podczas gdy Skarżąca wiedziała o toczącym się postępowaniu podatkowym i miała możliwość odebrania awizowanej przesyłki z placówki pocztowej pomiędzy 19 stycznia a 25 stycznia 2020 roku, a ponadto w okresie od 4 do 14 lutego 2020 r. nie złożyła także odwołania od tej decyzji, mimo iż w tym okresie nie występowały przeszkody uniemożliwiające dokonanie tej czynności przez Skarżącą, a wobec tego nie zachodzą przesłanki wynikające z art.162§ 1 i 2 w zakresie uprawdopodobnienia, że przyczyny uchybienia terminowi pozostawały niezależne od woli i wiedzy podatnika przy jednoczesnym braku przeszkód uniemożliwiających złożenie odwołania od decyzji w terminie. Mając na uwadze powyższe organ zrzekając się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uwzględnienie skargi kasacyjnej i oddalenie skargi, 2. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. 2.2. Skarżąca nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji. 3.2. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół jednej kwestii tzn. czy Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania od decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego W. z dnia 13 stycznia 2020 r. nastąpiło bez Jej winy. Stosownie do art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści tego przepisu wynika bezspornie, że przywrócenie terminu nie jest przedmiotem uznania administracyjnego, a obowiązkiem organu, jeżeli zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z 5 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 958/97). Z treści całego art. 162 O.p. należy wyprowadzić wniosek, że aby można było przywrócić termin do dokonania danej czynności powinny być spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu, b) złożenie wniosku o przywrócenie terminu, c) uprawdopodobnienie braku winy przy braku dokonania czynności w terminie, d) dokonanie czynności przewidzianej przywracanym terminem. Dwie pierwsze przesłanki nie są w sprawie sporne. W ocenie organu podatkowego Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy ponieważ powróciła z Genui w nocy z 18 na 19 stycznia 2020 r., zaś mąż przy którym czuwała w szpitalu hospitalizowany był w dniach od 25 stycznia do 3 lutego 2020 r. Oznacza to, że miała możliwość odebrania awizowanej przesyłki z placówki pocztowej pomiędzy 19 stycznia a 25 lutego. Ponadto po wypisaniu ze szpitala męża w dniu 3 lutego 2020 r. mogła sporządzić i wysłać odwołanie, bowiem termin do jego wniesienia upływał 14 lutego 2020 r. 3.3. Z powyższą argumentacją nie sposób się zgodzić. Błędne jest stanowisko organu, że nie odebranie przez Skarżącą awizowanej przesyłki z placówki pocztowej pomiędzy 19 a 25 stycznia, czyli zanim nagle i niespodziewanie trafił do szpitala Jej mąż, któremu towarzyszyła w szpitalu, świadczy o braku należytej staranności i dbałości w prowadzeniu własnych spraw, a co za tym idzie o Jej winie w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Już sam ten fakt wystarczy do przyjęcia, że Skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, bowiem bezspornie, przez większość dostępnego dla siebie okresu na odbiór przesyłki (w tym – co istotne – do ostatniego dnia pozostawania korespondencji w placówce pocztowej) nie miała możliwości odebrania przesyłki, a tym samym nie uzyskała wiedzy o wydaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. decyzji i nie miała szansy zapoznania się z treścią tej decyzji wymiarowej oraz złożenia odwołania. Podkreślić należy, że to w gestii adresata przesyłki pozostaje decyzja o tym, w którym z zakreślonych 14 dni odbierze korespondencję. Trzeba przypomnieć, że w orzecznictwie przyjęto, że nawet planowanie przez stronę podjęcia czynności w ostatnim dniu terminu nie jest naganne i nie świadczy o braku staranności, a niemożliwa do usunięcia przeszkoda, występująca nawet w ostatnim dniu terminu, może usprawiedliwiać uchybienie. Pogląd ten jest oczywiście trafny, bowiem cały termin jest do dyspozycji strony i to ona wybiera dzień podjęcia czynności. 3.4. Skoro zatem w realiach rozpoznawanej sprawy, czego nie kwestionuje organ podatkowy, decyzja w trybie art. 150 O.p. została Skarżącej doręczona w dniu 31 stycznia 2020 r., a od 25 stycznia 2020r. Skarżąca nie miała możliwości odebrania przesyłki z uwagi na to, że towarzyszyła mężowi w szpitalu do 3 lutego 2020 r.), to należy przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło bez Jej winy. Organ podatkowy nie może skutecznie podnosić, że w terminie od 4 do 14 lutego 2020 r. t.j. po wyjściu męża Skarżącej ze szpitala mogła Ona złożyć odwołanie bowiem skoro nie odebrała przesyłki z uwagi na towarzyszenie mężowi w szpitalu, to nieznany był Jej przedmiot tej przesyłki, a co za tym idzie decyzja i jej treść. Skarżąca nie wiedziała zatem, że biegnie Jej jakikolwiek termin do wniesienia odwołania. Niezasadny jest także zarzut pod adresem Skarżącej, że miała wiedzę o toczącym się wobec niego postępowaniu podatkowym, a więc również o tym, że organ podatkowy może kierować do Niej korespondencję, w tym decyzję kończącą postępowanie pierwszoinstancyjne. Jak wynika z akt sprawy organ podatkowy prowadził najpierw czynności sprawdzające a następnie postępowanie podatkowe począwszy od kwietnia 2019 r. Termin zakończenia postępowania był też kilkukrotnie przedłużany. Trudno zatem oczekiwać od Skarżącej, aby przez wiele miesięcy "podporządkowała" swoje życie oczekiwaniu na decyzję organu podatkowego. 4. Mając na uwadze powyższe skarga kasacyjna podlega więc oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.