II OZ 793/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 463/21 o odrzuceniu skargi B. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 463/21, odrzucił skargę B. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] oraz zwrócił skarżącej uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 500 złotych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 26 lipca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej odebrał w dniu 11 sierpnia 2021 r., zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku skargi upłynął z dniem 18 sierpnia 2021 r. Przesyłkę zawierającą przedmiotowe pełnomocnictwo pełnomocnik skarżącej nadał w dniu 19 sierpnia 2021 r. Uczynił to zatem z uchybieniem siedmiodniowego terminu wyznaczonego do wykonania wezwania. W związku z powyższym Sąd uznał, powołując się na dyspozycję art. 46 § 1 i art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), że zaszła podstawa do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła B. B., wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: a) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., art. 35 § 1 p.p.s.a., art. 36 pkt 1 i 2 p.p.s.a., art. 37 § 1 p.p.s.a., art. 39 p.p.s.a., art. 40 p.p.s.a., art. 46 § 3 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a., polegające na odrzuceniu skargi w oparciu o stwierdzenie, iż pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił w terminie braku formalnego skargi polegającego na nieprzedstawieniu pełnomocnictwa zgodnego z art. 35 p.p.s.a., podczas gdy brak formalny pod taką postacią nigdy nie zaistniał, a skarga na decyzję została z zachowaniem wszelkich wymogów skutecznie wniesiona już w dacie jej sporządzenia tj. w dniu 23 czerwca 2021 r., bowiem pełnomocnictwo znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej udzielone przez skarżącą w dniu 20 maja 2020 r. spełniało wszelkie wymogi formalne do sporządzenia i wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego; b) art. 49 § 1 p.p.s.a. i art. 67 § 5 p.p.s.a., polegające na skierowaniu wezwania do uzupełnienia braku formalnego w postaci pełnomocnictwa do osoby - według oceny Sądu - nieumocowanej do wniesienia skargi, zamiast do samej strony, która pełnomocnika tego nie ustanowiła, co w konsekwencji prowadzi do odebrania skarżącej możliwości obrony swoich praw. W odpowiedzi na zażalenie S. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 p.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wniesiona skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Takim brakiem formalnym uzasadniającym odrzucenie skargi jest brak dołączenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przez wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi (art. 46 § 3 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 26 lipca 2021 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych skargi, pod rygorem jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Powyższe wezwanie zostało doręczone adw. P. R. w dniu 11 sierpnia 2021 r. W zakreślonym terminie, który minął w dniu 18 sierpnia 2021 r., nie uzupełniono braku w postaci złożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu strony skarżącej. Dokonano tego dopiero w dniu następnym, tj. 19 sierpnia 2021 r. Wskazać należy, że zgodnie z dyspozycją art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wobec powyższego zasadnie Sąd I instancji orzekł o odrzuceniu skargi, przyjmując za podstawę art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zarzuty i argumentacja podniesiona w zażaleniu nie zmienia zapatrywania, co do prawidłowości podjętego przez Sąd Wojewódzki rozstrzygnięcia. Wnosząca zażalenie powołuje się na przedłożone do akt administracyjnych pełnomocnictwo, które w jej ocenie, spełniało wszelkie wymogi formalne do sporządzenia i wniesienia skargi oraz na okoliczność skierowania wezwania do osoby, zdaniem Sądu I instancji, nieumocowanej do wniesienia skargi. W odniesieniu do pierwszej kwestii podnieść należy, że fakt, że pełnomocnictwo udzielone przez uczestniczkę postępowania, która jest skarżącą, znajdowało się w aktach administracyjnych, nie ma znaczenia dla sprawy sądowoadministracyjnej. Treść art. 37 § 1 p.p.s.a. oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że pełnomocnik już przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony, organu lub przedstawiciela ustawowego ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Obowiązek złożenia pełnomocnictwa jest powiązany z pierwszą czynnością procesową i nie można jej utożsamiać z czynnością dokonaną przed organami administracji publicznej, ponieważ są to dwa różne autonomiczne postępowania. Wspomniana w art. 37 § 1 p.p.s.a. regulacja dotyczy postępowania sądowego, tak samo jak zawarty w art. 46 § 3 p.p.s.a. obowiązek pełnomocnika dołączania pełnomocnictwa. Należy także wskazać, że zgodnie z zasadą wolnego wyboru działania przed sądem administracyjnym (art. 34 p.p.s.a.), to do strony postępowania należy decyzja odnośnie tego, czy przed sądem administracyjnym będzie występowała osobiście, czy też będzie reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego. Przepisy p.p.s.a. nie nakładają na sąd administracyjny obowiązku badania w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, czy dokument pełnomocnictwa został złożony do akt administracyjnych, ani też skuteczności złożonego do akt administracyjnych pełnomocnictwa (zob. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2203/17; postanowienie NSA z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1039/17). Na marginesie, pełnomocnictwo z dnia 20 maja 2020 r. przedłożone do akt administracyjnych, na które powołuje się strona, swym zakresem nie obejmowało prawa do reprezentacji przez sądami administracyjnymi. Sąd w składzie obecnie orzekającym nie podziela także stanowiska skarżącej, iż zachodziła konieczność wezwania samej skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi. Wyjaśnić bowiem należy, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism, doręczenia należy dokonywać wyłącznie tym podmiotom (art. 67 § 5 p.p.s.a.). Skoro skarga została sporządzona i wniesiona przez adwokata, który wskazał w skardze, że zastępuje skarżącą, to Sąd I instancji, w świetle art. 37 § 1 w zw. z art. 67 § 5 i art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. prawidłowo wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa i nie był zobowiązany z uwagi na nieusunięcie przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, do wzywania samej skarżącej do podpisania środka zaskarżenia. Wezwanie skarżącej do podpisania skargi osobiście, prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają. W przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela poglądy tutejszego Sądu, przywołane w odpowiedzi na zażalenie, zawarte w postanowieniach z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II GZ 367/17 i z dnia 28 lipca 2021 r., sygn. akt II OZ 422/21, które są w opozycji do wyrażanych w orzeczeniach powołanych przez skarżącą. Wypada także zauważyć, że niewątpliwie profesjonalny pełnomocnik był umocowany do reprezentowania skarżącej w postępowaniu sądowym, o czym świadczy przedłożone, wprawdzie z opóźnieniem, pełnomocnictwo. Nie zachodził więc przypadek działania w braku umocowania, który byłby ew. podstawą do wezwania strony do podpisania skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.