II SA/Po 314/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2021 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub "organ"), po rozpatrzeniu odwołania G. M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniach [...] września 2020 r. oraz [...] września 2020 r., G. M. wystąpiła z wnioskiem m.in. o udzielenie pomocy finansowej na zakup żywności w wys. [...] zł na miesiąc grudzień 2020 r. Decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. Filia [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] przyznano G. M. pomoc finansową na zakup żywności na miesiąc grudzień 2020 r., jednak w kwocie niższej niż wnioskowana tj. w wysokości [...] zł. W dniu [...] października 2020 r. G. M. złożyła odwołanie od ww decyzji z dnia [...] września 2020 r., w którym zakwestionowała wysokość przyznanej pomocy. W dniu [...] listopada 2020 r. G. M. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności w miesiącu grudzień 2020 r. W dniu [...] listopada 2020 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło pismo G. M. z dnia [...] listopada 2020 r., w którym zawnioskowała o wycofanie odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] grudnia 2020 r. wydało decyzję nr [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. Kierownik Filii [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P., po rozpatrzeniu wniosku G. M. z dnia [...] listopada 2020 r., umorzył postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na zakup żywności na miesiąc grudzień 2020 r. wskazując, iż przyznając decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] pomoc finansową na zakup żywności w wysokości [...] zł nie znalazł okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem G. M. świadczenia we wnioskowanej wysokości [...] zł. Jednocześnie stwierdził, że ponowne rozpatrywanie tej samej potrzeby na wniosek G. M. z dnia [...] listopada 2020 r. prowadziłoby do obejścia przepisów o kontroli instancyjnej wydanej decyzji. Nie jest bowiem możliwe prowadzenie równolegle dwóch postępowań w tej samej sprawie, tj. wówczas gdy zachodzi tożsamość wniosku o przyznanie pomocy, a więc i tożsamość sprawy administracyjnej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G. M.. Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż co do zasady należy przyjąć, że stwierdzenie w toku postępowania administracyjnego, iż sprawa administracyjna została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną, powoduje konieczność umorzenia tego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej jako "K.p.a."). Niedopuszczalne bowiem jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, gdyż prowadziłoby to do naruszania obowiązującej zasady res iudicata oraz do wydania decyzji nieważnej z mocy art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż w związku z powyższym należało uznać, że wniosek Skarżącej z dnia [...] listopada 2020 r. o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności w miesiącu grudzień 2020 r. dotyczy sprawy uprzednio rozpoznanej, która odnosi się tej samej materii. Występuje ta sama strona, przedmiotem sprawy są te same potrzeby, nie zmienił się stan prawny i faktyczny, co powodowało konieczność umorzenia przez organ I instancji postępowania w niniejszej sprawie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła G. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, iż środki na jedzenie potrzebne są natychmiast. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie zatem z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (ust. 3). Na mocy powołanego wyżej art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu jest decyzja wydana na postawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, zwanej dalej: K.p.a.) o umorzeniu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie to ma charakter procesowy, co oznacza, że w sprawie tej nie doszło do merytorycznej oceny złożonego przez Skarżącą wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Określenie "postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe" obejmuje się m.in. sytuację funkcjonowania w obrocie prawnym orzeczenia rozstrzygającego w sposób ostateczny daną sprawę. Kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdy wydane orzeczenie kończące sprawę jest wadliwe. Niedopuszczalne jest bowiem ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej innym orzeczeniem ostatecznym, bowiem prowadziłoby to do naruszenia obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym zasady res iudicata. Innymi słowy, zawarta w uprzednio wydanym rozstrzygnięciu norma indywidualna oraz skonkretyzowany w niej w sposób autorytatywny stosunek administracyjnoprawny determinują zakres stanu rzeczy osądzonej. Dopóki norma taka pozostaje w obrocie prawnym, stan rzeczy osądzonej będzie stanowił przeszkodę do ingerencji w wynikające z niej uprawnienia i obowiązki. Stan taki będzie zachodził, gdy wystąpi tożsamość adresatów normy indywidualnej, dyspozycji normy indywidualnej oraz jej przedmiotu (określonej rzeczy). Stwierdzenie takiego stanu obliguje organ do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Umorzenie postępowania nie jest przy tym zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Decyzja wydana na skutek rozpatrzenia takiego wniosku, jak słusznie wskazał organ, byłaby bowiem obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.. Decyzja ostateczna oznacza zatem rozstrzygnięcie sprawy w sposób definitywny. Dopiero gdyby nastąpiła eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym ostatecznego rozstrzygnięcia, wówczas otworzyłaby się możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. W kontekście powyższych rozważań, wskazać należy, że z akt sprawy wynika, iż Skarżąca w dniach [...] września 2020 r. oraz [...] września 2020 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności na miesiąc grudzień 2020 r. Postępowanie prowadzone wówczas zostało zakończone wydaniem przez Prezydenta ostatecznej (w związku z umorzeniem postępowania odwoławczego – decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...]) decyzji z dnia [...] września 2020 r. przyznającej zasiłek celowy w kwocie [...]zł w miesiącu grudzień 2020 r. (k. 32 akt administracyjnych). W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2020 r. wskazano, iż organ nie znalazł okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem wnioskowanego świadczenia w wysokości wskazanej przez Skarżącą. W dniu [...] listopada 2020 r. Skarżąca zwróciła się ponownie o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności za miesiąc grudzień 2020 r. Organ w pierwszej kolejności po wpłynięciu wniosku, w trakcie rozmowy telefonicznej, ustalił, iż nie zmieniła się sytuacja materialno-bytowa tj. Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury oraz choruje przewlekle. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie oraz sprawie poprzednio prowadzonej i zakończonej ostateczną decyzją bezspornie zachodzi tożsamość podmiotowa (wniosek Skarżącej), przedmiotowa, gdyż sprawy dotyczą tego samego stanu prawnego i żądania przyznania pomocy finansowej na zakup żywności w miesiącu grudniu 2020 r. (wywiad środowiskowy k. 60 akt administracyjnych) i w niezmienionym stanie faktycznym (niezmieniona sytuacja materialno-bytowa). W tym miejscu odnosząc się dodatkowo do tożsamości przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż w poprzedniej sprawie co prawda Skarżąca domagała się przyznania kwoty [...]zł, a obecnie nie wskazała żądnej kwoty, to jednakże powyższe nie ma wpływu na uznanie, że mamy do czynienia z tożsamością przedmiotową obu spraw. Istotne przy ocenie tej tożsamości jest fakt, iż organ w ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2020 r. przyznał Skarżącej zasiłek w kwocie [...]zł odmawiając jednocześnie przyznania tego świadczenia ponad tą kwotę. W tym miejscu podkreślić należy, iż fakt, że Skarżąca nie otrzymała pomocy w całej żądanej wysokości nie powoduje, że skarżąca może domagać się następnie, po wydaniu decyzji, niejako po raz kolejny, przyznania jej pomocy w pozostałym – nieuwzględnionym przez organ zakresie. Podkreślić należy, iż tożsamość przedmiotu sprawy nie zachodziłaby w sytuacji w której organ przyznałby Skarżącej całą żądaną przez nią kwotę, a następnie wpłynąłby wniosek o przyznanie kolejnej kwoty na tą samą potrzebę. Sąd nie dopatrzył się przy tym uchybień w przeprowadzonym postępowaniu. Uzasadnienie decyzji zawiera elementy wymagane przez art. 107 § 3 K.p.a.. Organy wyjaśniły, dlaczego postępowanie administracyjne okazało się bezprzedmiotowe i dlaczego konstatacja taka skutkowała umorzeniem postępowania. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.